Opublikowano
2016-10-27 14:43
Licencja
Wolna licencja

Krainy historyczne w Polsce – 10 faktów, które warto poznać [AKTUALIZACJA MAPY]

Gdzie leży Krajna i ziemia michałowska? Jakie ziemie wchodziły w skład dawnej Korony? Czy dzisiejsze województwa pokrywają się z dawnymi dzielnicami? Podział na krainy historyczne Polski wykrystalizował się w średniowieczu, a dziś jest często nieuświadomiony.


1 2 3

Regiony historyczne w Polsce (aut. Marcin Sobiech / EXGEO Professional Map)

Mapa w większej rozdzielczości

Stara wersja mapy

Dzielnice

Rodowód najważniejszych polskich dzielnic – Wielkopolski, Małopolski, Śląska i Mazowsza – wywodzi się z czasów wczesnopiastowskich i powiązany był z wcześniejszym okresem plemiennym. To według dzielnic podzielono państwo Bolesława Krzywoustego w 1138 roku. Ich skład terytorialny krystalizował się w kolejnych latach: z dzielnicy senioralnej wyodrębniły się Kujawy i ziemie środkowopolskie związane z Mazowszem, a Pomorze Gdański pod władzą Sobiesławiców zyskało niezależność. Swój samodzielny status utrzymywało też przez wieki rządzone przez Gryfitów Pomorze Zachodnie (które obejmowało także ziemie na zachód od Odry w dzisiejszych Niemczech).

Ziemie

W okresie zjednoczonego Królestwa Polskiego oraz I Rzeczpospolitej jedną z jednostek administracyjnych były ziemie. Wyodrębniano je przeważnie na podstawie dawnych podziałów z czasów rozbicia dzielnicowego. Ziemie zazwyczaj posiadały własnych urzędników. W późniejszym czasie przekształciły się w województwa. Jan Długosz w Insignia seu Clenodia Regis et Regni Poloniae wymieniał następujące ziemie wchodzące w skład Korony: krakowską, poznańską, sandomierską, kaliską, sieradzką, lubelską, łęczycką, przemyską, kujawską, chełmską, pomorską, chełmińską, michałowską, dobrzyńską, wieluńską oraz leżące obecnie poza granicami Polski lwowską, bełską, halicką i podolską.

Mazowsze

Bogaty podział na ziemie na Mazowszu wynika również z rozbicia dzielnicowego. Najstarszym podziałem księstwa mazowieckiego był ten dokonany w 1275 roku przez synów Siemowita I na księstwo czerskie i płockie. W XIV wieku wyodrębniono także księstwo warszawskie. W wyniku kolejnych podziałów dynastycznych wśród Piastów mazowieckich poszczególne ziemie (oprócz trzech głównych także rawska, sochaczewska, liwska, gostynińska, wyszogrodzka, zawkrzeńska, ciechanowska, zakroczymska, makowska, nurska, łomżyńska i wiska) były włączane do poszczególnych samodzielnych księstw. Całość przyłączono do państwa polskiego po śmierci Janusza III w 1526 roku.

Ziemie Środkowopolskie

Dziś w samym środku naszego kraju znajduje się województwo łódzkie. Pamiętając jednak o stosunkowo świeżym (bo XIX-wiecznym) faktycznym rodowodzie Łodzi można zapytać – jak należy nazywać ten region historyczny? W końcu nie leży on ani w Małopolsce, ani w Wielkopolsce, ani na Mazowszu lub Kujawach. Niektórzy specjaliści od geografii historycznej nazywają region ten Polską Środkową. Pomijając wcześniejsze krótkotrwałe epizody („dzielnica wdowia” dla żony Bolesława Krzywoustego Salomei), tereny te wyodrębniono z domeny książąt mazowieckich w 1233 roku, gdy władzę na Kujawach, w Sieradzu i Łęczycy objął młodszy syn Konrada Mazowieckiego Kazimierz Kujawski. W 1261 roku przekazał on ziemie sieradzką najstarszemu synowi Leszkowi Czarnemu, który w 1267 roku dołączył do swojego władztwa ziemie łęczycką, tworząc tym samym księstwo łęczycko-sieradzkie, stanowiące większość obszaru Polski Środkowej. Inną historię ma natomiast ziemia wieluńska (wcześniej zwana rudzką), która w okresie rozbicia dzielnicowego była obiektem sporów książąt śląskich i wielkopolskich.

Ruś Czerwona

Południowo-wschodni pas ziem dzisiejszej Polski z Przemyślem, Sanokiem, Rzeszowem, Zamościem i Chełmem był w średniowieczu obszarem pogranicza polsko-ruskiego. Do Korony włączył je dopiero Kazimierz Wielki w latach 40. XIV wieku, po wymarciu dynastii halicko-włodzimierskiej. Oprócz zaznaczonych na mapie ziemi przemyskiej i chełmskiej do Polski włączono wówczas także ziemie bełzką, halicką i lwowską. W czasach andegaweńskich ziemie te przeszły pod rządy węgierskie, jednak w czasach Jadwigi i Jagiełły wróciły pod panowanie królów w Krakowie. Krainę tę określa się mianem Rusi Czerwonej.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Spodobał ci się nasz artykuł? Każdego dnia publikujemy wiele nowych tekstów. Dzięki Twojej pomocy możemy zwiększyć liczbę i poziom naszych publikacji. Dołącz do Drużyny Histmag.org!

1 2 3

Gość: Bere |

Obywatele! Nie wiem jak to robicie, i jak to w ogóle możliwe, ale ZAWSZE mylicie Ziemię Lubuską (której byłą, obecną i jedyną stolicą jest Gorzów nad Wartą) z Ziemią Lubelską. Zapewniam Was, że my, córki i synowie Ziemi Lubuskiej, znamy jej historię i prawdziwe granice. Trwająca od czasów książąt głogowskich uzurpacja dolnośląska nic nie da. Mamy demokrację i wywalczymy sobie niepodległość od dolnośląskich rządów.



Odpowiedz

Gość: em |

@Bere Jako przedstawicielka ziemi lubelskiej też jestem tym faktem oburzona ;)



Odpowiedz

Gość: Gorzowianian |

@Bere absolutna racja



Odpowiedz

Gość: End |

@Bere Stolicą ziemi lubuskie był Lubuskie (Lebus).



Odpowiedz

Gość: Falubaz |

@Bere Kobyla Góra, jak sama nazwa wskazuje ciągnie do Wielkopolski. Gdyby Gorzów nad Wartą miał być stolicą Ziemi Lubuskiej to nazywałby się Gorzów Lubuski a nie Gorzów Wielkopolski! Jedyną i słuszną stolicą Ziemii Lubuskiej była, jest i będzie Zielona Góra. Największa i najludniejsza metropolia w województwie!



Odpowiedz

Gość: |

@Falubaz: Przyjacielu, ale to nie jest forum sfrustrowanych kiboli fabulazu, tylko poważny portal historyczny. Swoje kompleksy wobec Gorzowa i drużyny z tego miasta - aktualnego Mistrza Polski na żużlu A.D. 2016, wylewaj na portalach dla gimbazy. A w kwestii meritum, to Zielone Góra historycznie leży na Śląsku (niem. Grünberg in Schlesien), a nie na Ziemi Lubuskiej. Jeśli chcesz poznać historię tego, że miasto Gorzów po II w.ś. nazwano Wielkopolskim, to po prostu zapytaj. Jeśli chcesz poznać historię sportu żużlowego, to także zapytaj, to Ci starsi znawcy odpowiedzą. Dowiesz się wówczas, że np. Klub Sportowy Stal Gorzów był 9 razy mistrzem Polski na żużlu i zdobył w tej rywalizacji aż 25 medali, podczas gdy twój klubik ze szczurkiem w herbie mistrzem był siedmiokrotnie i zdobył jedynie 14 medali DMP. O innych medalach nie wspominam z braku czasu i miejsca, ale we wszystkich niemal kategoriach Stal Gorzów jest praktycznie zawsze wyżej notowana od FZG. A w kwestiach pozasportowych, to ani Gorzów ani Z.G. nie są stolicą Ziemi Lubuskiej. Historyczną stolicą jest miasto Lubusz w Niemczech (obecnie: Lebus). Oba zaś polskie miasta (Gorzów i ZG) są stolicami województwa lubuskiego. Gorzów jest siedzibą wojewody, a Z.G. siedzibą marszałka województwa. W woj. lubuskim, podobnie jak w kujawsko-pomorskim istnieje dualizm stołeczności. Gdyby nie ten kompromis między Gorzowem, a Zieloną Górą, dzielący podział urzędów na dwie stolice, nie byłoby szans na powstanie województwa lubuskiego. Wszelkie animozje na ten temat powodować mogą, że ten kompromis się skończy i oba miasta utracą stołeczność na rzecz Poznania, Szczecina czy Wrocławia, a woj. lubuskie przestanie istnieć. Nie wiem czy takie rozwiązanie nie byłoby z korzyścią dla Gorzowa, od lat 50-tych XX w. nieustannie dotującego południe województwa.



Odpowiedz

Gość: |

@Bere Obywatele! Historyczna Ziemia Lubuska to bardzo niewielki obszar dawnego biskupstwa lubuskiego, którego stolica, Lubusz (niem. Leubus), aktualnie znajduje się na lewym brzegu Odry Środkowej, a zatem na terenie Federalnej Republiki Niemiec w landzie Brandenburgia (chociaż w swoim czasie ta część Brandenburgii nazywała się "Nową Marchią"). Miasto Landsberg (dzisiejszy Gorzów nazywany wciąż jeszcze "Wielkopolskim") istotnie powstał w roku 1257, założony przez niemieckich osadników, jeszcze w granicach Księstwa Poznańskiego, niemniej tego "wielkopolskiego" lubo "poznańskiego" bytu starczyło na jakieś lat 50, po czym aż do roku 1945 miasto wcześniej nazywane przez Polaków "Kobylą Górą", a po 1945 "Gorzowem" - pozostawało integralną częścią Nowej Marchii (niem. Nuemarkt), ziem pieczętujących się czerwonym orłem na białym polu. "Ziemia Lubuska" tożsama z "województwem lubuskim" to w istocie sztuczny zlepek czterech niezależnych krain historycznych: dawnego biskupstwa lubuskiego, tzn ziem skupionych na prawym brzegu Odry wokół miasteczka Rzepin, północnych peryferii Dolnego Śląska, czyli okolic dzisiejszej Zielonej Góry, zachodnich peryferii Dzielnicy Poznańskiej, a zatem Ziemi Międzyrzeckiej oraz Nowej Marchii (z Gorzowem), a zatem brandenburskich zdobyczy na Dzielnicy Poznańskiej... I o czym tu mówić?



Odpowiedz

Gość: Legijon |

@Gość: Wszystko się zgadza. W Nowej Marchii Gorzów był podporządkowany administracyjnie Myśliborzowi (Soldin), który był jej stolicą.



Odpowiedz

Gość: M |

Wszystkie regiony Polski są wspaniałe i razem tworzą jedną piękną całość.



Odpowiedz

Gość: M |

@Bere Ta pomyłka wynika tylko i wyłącznie z podobieństwa wyrazów. Zapewniam, że obywatele nie mylą historii ziemi lubuskiej z historią ziemi lubelskiej. To problem tylko i wyłącznie podobieństwa wyrazów Lubuskie, Lubelskie.



Odpowiedz

Gość: Korek77 |

Nie rozumiem wyodrębnienia Ziemi Dobrzyńskiej z Mazowsza przy jednoczesnym nie wyodrębnieniu znacznie bardziej wyróżniającego się historycznie regionu jakim jest Warmia. Dziwi też użycie pojęcia Litwa dla terenów Rusi Czarnej. Brakuje też zaznaczonej w Małopolsce specyficznej Ziemi Stężyckiej.



Odpowiedz

Gość: Felsztyn TSz |

Zapoznaj się z historią Polski za ostatnich panujących Piastów.



Odpowiedz

Gość: Korek77 |

@Felsztyn TSz Akurat znam ją całkiem nieźle. Ziemia Dobrzyńska i Chełmińska to w średniowieczu Mazowsze - z tego powodu Konrad Mazowiecki mógł rozporządzać Ziemią Chełmińską na rzecz Krzyżaków. Litwa natomiast ogranicza się do terenów położonych znacznie bardziej na północny-wschód. Można napisać o terenach oznaczonych na tej mapce jako "Litwa" - Wielkie Księstwo Litewskie albo Ruś Czarna, natomiast nie była to Litwa. Podobnie z Suwalszczyzną - w średniowieczu nie było takiej krainy. Zamiast niej należałoby napisać Jaćwież. Jak wyżej wspomniałem należy wyodrębnić Ziemie Stężycką. I jeszcze jedno, badania z ostatnich lat wskazują na znacznie bardziej położony na północ zasięg granicy Mazowsza na terenie Prus. W czasach rozbicia dzielnicowego na terenie uznawanych obecnie za Prusy powstały polskie grody w miejscowościach Łanioch, Klasztorek, Zwiniarz, Gutowo, Nowe Grodziczno, które miały zabezpieczać granicę z pruskimi Sasinami. Granica przebiegała więc na północ od nich.



Odpowiedz

Gość: zez |

@Korek77 jako ze twierdzisz że znasz dobrze historię i piszesz że "Ziemia Dobrzyńska i Chełmińska to w średniowieczu Mazowsze - z tego powodu Konrad Mazowiecki mógł rozporządzać Ziemią Chełmińską na rzecz Krzyżaków." A to ciekawe, skoro tak rozporządzał to dlaczego Fratres Milites Christi de Prussia siedział w Dobrzyniu a nie po drugiej stronie Drwęcy, a Krzyżacy nim założyli swój pierwszy gród "na dębie" w okolicach Torunia siedzieli blisko trzy lata po drugiej stronie Wisły w Małej Nieszawie. A jak już tam wkroczyli to bez miecza żaden się nie ruszał. To jak to jest, Konrad miał Niderlandy otrzymane od Zagłoby do których nie mógł nikt bezpiecznie wkroczyć czy może bawimy się w chciejstwo ? Niezbyt mnie przekonuje jego prawo do Ziemi Chełmińskiej skoro nie miał żadnej kontroli nad tymi ziemiami i to nie chwilowo.



Odpowiedz

Gość: bartensteiner |

@zez. Bardzo ładnie historię przechodzenia poszczególnych części Ziemi Chełmińskiej do Krzyżaków opisał w roku 1725 ks. Jan Leo w opasłej księdze pt. "Dzieje Prus". Wynika z niej, że państwo krzyżackie powstało głównie z donacji ziemskich: biskupa misyjnego Christiana, biskupa płockiego Gedeona (tereny obecnego Torunia i okolic), a przede wszystkim - księcia Henryka Brodatego, który wraz z biskupem wrocławskim i lubuskim (także Henrykami) oraz Krzyżakami i innymi rycerzami pomógł w latach 1222/23 Konradowi odbić tę Ziemię z rąk Prusów. Konrad Mazowiecki tylko sformalizował nadania dokonane na rzecz Krzyżaków przez innych, a sam uwolnił się od długów wobec księcia śląskiego.



Odpowiedz

Gość: LukaszP |

@zez a ja odsyłam do Biskupa i Labudy, gdzie również jest opisane kto co jak i dlaczego, co de iure a co de facto.



Odpowiedz

Gość: DJ |

Wielkie brawa za przypisanie Sosnowca i Dąbrowy Górniczej do Małopolski! Natomiast stwierdzenie że "Dzisiaj Górny Śląsk pokrywa się w znacznej mierze z dwoma województwami – opolskim i śląskim" jest mocno przesadzone, gdyż tzw. "śląskie" województwo jest tylko w ok 50% górnośląskie a drugie 50% jego powierzchni to Zachodnia Małopolska. Załączona mapka też niestety pokazuje błąd w omawianym obszarze. Granica między Małopolską (Zagłębiem Dąbrowskim) a Śląskiem (Górnym Śląskiem)nie przebiega na Czarnej Przemszy (jak to jest tu pokazane) a na Brynicy, czyli bardziej na zachód. Ta mapa pokazuje że większość powiatu będzińskiego (plus gmina Ożarowice) znajduje się na Górnym Śląsku, co oczywiście i zdecydowanie mija się z prawdą!



Odpowiedz

Gość: Brudzowiczanin |

@DJ Zagłębie Dąbrowskie to nie region historyczny ani geograficzny! To co najwyżej pojęcie geologiczne, określające złoża węgla i okręg przemysłowy w Dąbrowie Górniczej. Zresztą w zeszłym roku zamknięto tu ostatnią kopalnię węgla. Wolę zdecydowanie jak ten obszar określa się jako ziemia siewierska lub będzińsko- siewierska, będąca częścią Zachodniej Małopolski



Odpowiedz

Gość: Tomasz |

@DJ Jednak aż do 1443 roku Księstwo Siewierskie należało do ziem śląskich. W tym roku Zbigniew Oleśnicki, biskup krakowski i kardynał kupił to księstwo od książąt śląskich. Tak jak do końca XV wieku księstwa oświęcimskie i zatorskie należały do Śląska a potem tworzyły w Polsce powiat śląski :)



Odpowiedz

Gość: enKage |

@Brudzowiczanim Mylisz się. Zagłębie to nie rejon geologiczny, bo geologicznie / geograficznie to Wyżyna Katowicka. Zagłębie Dąbrowskie to wyraźnie wyodrębniony region KULTUROWY z własnymi strojami ludowymi (bliskimi małopolskim), z własną gwarą (bliską krakowskiej, niestety niemal zupełnie zniknęła). Tożsamość ludzi z pasu od Sosnowca po Zawiercie nie określa położenie na pokładach wegla, ale wyraźne poczucie odrębności od ziem górnośląskich. "Geologiczna" nazwa regionu to sprawa historyczna, gdyż region ten wyodrębnił się relatywnie późno, bo w XiX wieku, wczasach, gdy był dosyć jednostronnie ekonomicznie ukierunkowany, zastępując niejako dotychczasową Ziemię Będzińsko-Siewierską (jakkolwiek ją zwać), a przynajmniej większą jej część. Z resztą dlatego jest wyodrębnione na mapie inną czcionką, by wyraźnie odróżnić, że nie jest to region pochodzenia "średniowiecznego". Należy przy tym zaznaczyć, że wschodnia i północna granica regionu (szczególnie wschodnia), jest bardzo płynna i nie do końca pokrywa się z historyczną granicą zaboru, nikt nie jest w stanie jednoznacznie odpowiedzieć, gdzie przebiega. O ile wątpliwości co do Sławkowa nie ma, to Bolesław i Bukowno określić się nie potrafią.



Odpowiedz

Gość: zagłębiak |

Czemu na mapie Siewierz leży na Górnym Śląsku? Wprawdzie na początku dziejów tego grodu ok. XII w. należał do książąt bytomskich, ale potem przejęty przez biskupów krakowskich stanowił część Małopolski (przez pewien okres nawet samodzielne Księstwo niezależne od Korony pod władaniem Biskupa Krakowskiego - Księcia Siewierskiego). Obecnie jest częścią szeroko pojętego Zagłębia Dąbrowskiego (dorzecze Czarnej i Białej Przemszy) ! Tu raczej powinien być po drugiej stronie granicy śląska-małopolskiej (ewentulanie na pograniczu ;) ) Pozdrawiam



Odpowiedz

Gość: spleen |

@zagłębiak Zgadzam się, że Siewierzowi jest bliżej historycznie do małopolski, niż do Śląska. Tak samo jak lotnisko w Pyrzowicach-Ożarowicach jest to obecnie teren sztucznie wchłonięty przez powiat tarnogórski, czyli na siłę, żeby leżał na śląskich terenach.



Odpowiedz

Gość: Błażej |

@zagłębiak Z tego co widzę na mapie Siewierz jest na Ziemi Siewierskiej, a obramowany jest wspólnie z całym regionem Śląska (czyli Górny i Dolny).



Odpowiedz

Gość: R |

A głównymi miastami Krajny są?;)



Odpowiedz

Gość: Ble-ble |

Krajenka – to proste.



Odpowiedz

Gość: jaw |

@R Nakło nad Notecią, Złotów, Sępólno Krajeńskie i Więcbork. Sam pochodzę ze Złotowa



Odpowiedz

Gość: Jacek |

@jaw Krajna powinna być jeszcze dalej zaznaczona, nie tylko Sępólno Krajeńskie, Nakło, ale i Piła, Wałcz i Strzelce Krajeńskie też...



Odpowiedz

Gość: Gosc1111 |

@Jacek Właśnie nie, granice Krajny to Gwda na zachodzie, Noteć na południu i Brda na wschodzie. Każdy pochodzący z Krajny Ci to powie, nie ma co sztucznie rozciągać granicy, za Piłą masz ziemię wałecką, zupełnie inna kultura i gwara. To, że masa miejscowości ma określenie "Krajeńskie" nie znaczy, że do tej krainy należy... Ktoś po 1945 gdy te ziemie "odzyskaliśmy" chciał nadać im przynależność polską.
Największe miasta to Złotów, Nakło nad Notecią, Więcbork, Sępólno Krajeńskie, Wyrzysk



Odpowiedz

Gość: KB |

Ziemie, krainy na strzępie Rzeczpospolitej! Jeśli mowi się o histori tak odleglej to czemu w oparciu o ten pojałtański skrawek?



Odpowiedz

Gość: Mat |

Wciaz nazwa niehistoryczna "Powisle", ktore zreszta historycznie lezy na Prusach, zawsze wisla byla naturalna granica Prus(Stad historycznie Gdansk byl przedzielony). Co do ziemii chelminskiej(oczywiscie z wlasna specyfika) rowniez jest ona czescia Prus, co rowniez pokazuja najnowsze badania. Mozna rowniez zastanawiac si czy jezeli juz uzywa sie slowa Prusy to czy odniesc je do wiekow wczesnych gdzie oczywiscie ziemia chelminska i tzw. powisle sa jej czescia. Czy do pozniejszych epok czyli Prusy Wschodnie i Zachodnie. (Tak jak Gorny i Dolny Slask). A tak oprocz tego mapa super, mozna sie jedynie zastanowic czy Wilamowice historycznie nie sa osobna jednostka (ale jako ze sa tak male) sa badania wskazujace, ze mimo ze to tylko kilka wsi to stanowi region w rozumieniu kulturowym. Ah i granica miedzy Gornym Slaskiem a Malopolska to brynica. Gratuluje mapy i po poprawie tych kilku rzeczy, bedzie najlepsza mapa tego typu jaka istnieje. To jest kilka kwestii do przemyslen i licze, e autor je wprowadzi(no moze oprocz kwestii Wilamowic bo to akurat kwestia bardziej do dyskusji).



Odpowiedz

Gość: |

@Mat Ziemia chełmińska zanim zaczęła być uznawana za część Prus z racji przynależności do Państwa Zakonu Krzyżackiego była częścią Mazowsza. Z tego powodu Konrad mazowiecki mógł nią dysponować na rzecz Krzyżaków. Ziemia ta była częścią składową Polski od czasów Chrobrego na co np. wskazują pozostałości bazyliki w Kałdusie koło Chełmna.



Odpowiedz

Gość: Woziwoda |

Gościu z Brudzowic, głęboko się mylisz. Zagłębie Dąbrowskie jest jak najbardziej pojęciem geograficzo-regionalym i to już od ponad stu lat. Sami Zagłębiacy pielęgnujący swoją odrębność tworzą w internecie fora, strony poświęcone ich ziemi. I mieszkaniec powiatu będzińskiego w oczywisty sposób powinien o tym wiedzieć. Rozumiem, że nie musi się z tym zgadzać. Co do nieuświadomionych Polaków; nawet ta pożyteczna mapka nie wypleni braku świadomości i bzdurnego utożsamiania Śląska z Zagłębiem. Dowodzi tego codzienna lektura czasopism czy oglądanie wiadomości. Na szczęście tych reżimowych mało kto teraz ogląda ale ta choroba ignorancji jeszcze dług będzie trwała, niezależnie od proweniencji mediów. Dziennikarze są zbyt leniwi.



Odpowiedz

Gość: Sandos |

Hmm, Górny Sląsk... jest taki bogaty gość który zbiera historyczne mapy i udostępnia je w internecie. Przeglądałem te mapy i kurcze nazwa Górny Śląsk pojawiła się dopiero na mapach w okresie plebiscytu po pierwszej wojnie światowej. Wcześniej na mapach ten obszar był zaznaczany jako Oppelnland.



Odpowiedz

Gość: Albina von Roth |

@SandosNazwa Górny Śląsk pojawiła się w 1462 roku. W literaturze termin Górny Śląsk zastosowany został po raz pierwszy w kronice Joachima Cureusa, wydanej w 1571 roku.



Odpowiedz

Gość: Błażej |

@Albina von Roth Facet pewnie troll z niemieckiego RAŚ więc nie ma mu co tłumaczyć.



Odpowiedz

Gość: dygrys |

Ok dorzuce swoje 3 grosze. Nazwa powisle nie historyczna, oczywiscie mozna pisac, ze wszystkie zostaly wymyslone, ale PP co promowac Powisle skoro po dzien dzisiejszy zachowala sie nazwa Pomezania (diecezja pomezanska). Jezeli juz uzywamy slowa Prusy(za co ogromny Plus dla autora) to albo idziemy do czasow przedpanstwowych i patrzyny na granice Prusow i Pomorzan (ziemia chelminska i tzw Powisle do Prus a Kasziby do Pomorza), albo zmienimy nazwe Pomorze Gdanskie na Pomerelia. Co do granic Gornego Slaska wiele juz napisano.



Odpowiedz

Gość: asddasf |

Tereny dzisiejszego Bytomia początkowo przynależały do małopolski.



Odpowiedz

Gość: knecht |

Prusy Górne zwano też Prusami Polskimi ze względu na swoją specyfikę narodowościową. Pierwszym miastem tego regionu (też zwanego Oberlandem lub Hockerlandią) od strony Warmii jest Olsztynek (dawniej w starostwie ostródzkim). Stolicą Prus Górnych było Zalewo.



Odpowiedz

Gość: IjonTihy |

Nieszawa k. Torunia jest na Kujawach. Ziemia Chełmińska kończy się na Wiśle. Krzyżacy zajmując Nieszawę, i tworząc komturię nieszawską, zajęli automatycznie część Kujaw...



Odpowiedz

Gość: aabbcc |

Górny Śląsk i Dolny Śląsk to XIX-wieczny wymysł Niemców



Odpowiedz

Gość: Albina von Roth |

@aabbccNazwa Górny Śląsk pojawiła się w 1462 roku. W literaturze termin Górny Śląsk zastosowany został po raz pierwszy w kronice Joachima Cureusa, wydanej w 1571 roku.



Odpowiedz

Gość: aabbcc |

Popieram wypowiedź z facebooka, nie ma Ziemi Sanockiej. Poza tym, Rzeszów w dawnych czasach był taką małą mieściną, że chyba tu się znalazł przez przypadek. Już Przeworsk czy Jarosław były bardziej znaczące.



Odpowiedz

Gość: korek77 |

@aabbcc Kolega ma rację. Najważniejsze miasta na tym terenie to Sanok, Przeworsk, Jarosław, Przemyśl.



Odpowiedz

Gość: komanch |

Kluczbork leży na terenach DŚ, przyłaczonych do GŚ na początku XIX wieku



Odpowiedz

Gość: Jastrzębiec-M |

B.ciekawa jest historia województwa Kieleckiego(świętokrzyskiego)-systematycznie "krojonego"!Przed wojną w jego skład wchodziło Zagłębie-obecnie cudem się uratowało.Pomijam fakt odpadnięcia Radomia-bo to Mazowsze,ale zachłanność Ślązaków jest ogromna!Niedługo będą pod Chęcinami(???).A,tak ładnie się prezentowało-w widłach Wisły i Pilicy!



Odpowiedz

Gość: ficywert |

@Jastrzębiec-M Zachłanność Ślązaków? Gdyby to od nas zależało to Zagłębie spowrotem byłoby w Świętokrzyskim albo Małopolskim albo gdziekolwiek, choćby i w Zachodniopomorskim, byleby nie u nas.



Odpowiedz

Gość: Maciek |

@Jastrzębiec-M Radom to nie Mazowsze. Zawsze był w Małopolsce poza małym okresem gdy zostal zajęty przez Konrada Mazowieckiego. Zawsze byliśmy w Ziemi Sandomierskiej.



Odpowiedz

Gość: stasiup |

A Łemkowszczyzna miedzy Sanokiem a Nowym Sączem, przez kilka stuleci istniała w polskich granicach taka kraina i do dziś zachowała swoją specyfikę.



Odpowiedz

Gość: Jarko |

Brak demokracji stworzył 49 słabych województw, demokracja tworzy kolejne słabe województwa. Opolszczyzna i Lubuskie są tego przykładem. Pierwsze nie utożsamia się z Dolnym i Górnym Śląskiem. Zielona Góra położona jest zbyt daleko od Wrocławia nie przepada też za Gorzowem, ale animozje doprowadziły do kolejnego tworu. Najważniejsza jest polityka zaspakajająca lokalne ambicje.



Odpowiedz

Gość: Zouave |

A czy nie przypadkiem Przemyśl i okolice to zostały na Lachach zdobyte przez Ruś, a potem przez Kazimierza III Odzyskane?



Odpowiedz

Gość: marian |

Przecież ziemia bełska, później województwo bełskie nie leży w całości poza obecnym terytorium Polski? Czemu autor nie do końca zapoznał się z powszechnie dostępnymi materiałami i pisze takie durnoty?



Odpowiedz

Gość: aabbcc |

I tak w tym artykule nie można używać stwierdzenia Górny Śląsk i Dolny Śląsk, ponieważ autor tu pisze o XII w./XIII w. skoro miano tę nazwę wymyślić w XIV w.



Odpowiedz

Gość: okobar |

Śląsk Opolski... A co to za wymyśl?



Odpowiedz

Gość: Jan Czarny z Wąsewa |

Ziemia Makowska moim zdaniem to Ziemia Różańska, częściej w dokumentach i moim zdaniem dłużej ta nazwa funkcjonowała.



Odpowiedz

Gość: Poldasianin kwi ruskie albo Rusin podlaski albo Po |

Cieszy zaś właściwe w miarę zaznaczenie wschodniej i południowej granicy. Dziwi zanaczenie na wschód od Polskiej granicy obecnej Polesia, jako, że Podlasie po raz pierwszy było wzmiankowane odnośnie okolic Brześcia ( obecnie Republika Białoruś ). PODLASIE JAKO REGION KOŃCZY I KOŃCZYŁO SIĘ NA PÓŁNOCY NA MNIEJ WIĘCEJ LINII NARWII! Jako tako można zrozumieć zaliczanie do niego ziemii Rusi Czarnej ( Dziwi brak jej zaznaczenia, skoro zaznaczyliście czerwoną ). Tym bardziej by miała sens obecność Rusi czarnej na tej mapie, że zamieszkuiwali ją i dalej zamieszkują Białorusini. Co zaś do wyznaczania granicy północnej aż pod Augustów [ co on niby ma wspólnego kulturowo i etnograficznie z Białą Podlaską????? NIC! ]. Wystarczy spojrzeć na granice Rusi Kijowskiej czy Księstwa Halicko Włodzimierskiego, by stwierdzić, że tak dalekie wysunięcie na północ nie ma sensu. Bo swpólnym mianownikiem wyznaczającym Podlasie była ludność ruska, przynależna w dzisiejszych czasach językowo i kulturowo do Ukraińców. Sama nazwa wskazuje - Podlasie - czyli ziemia sąsiadująca z Lachami - bo pierwotnie rdzenna ludność słowiańska terenów podlasia to właśnie rusini ( Ukraińcy ). I była wzmiankowana w kronikach ruskich. Ona właśnie stanowi główny wspólny mianownik który mają i okolice Siedlec jak i nadnarwiańskie wsie, a których nie dzielą one nijak zokolicami Augustowa. Jedynym powodem wyznaczania granicy Podlasia aż tak daleko na północ jak tutaj jest jak się domyślam województwo Podlaskie z czasów Rzeczypospolitej - ale ono było tylko jaskrawym przypadkiem, że województwo to coś zupełnie innego niż region. Tak więc wasza linia północnej granicy. Tak więc Rozciąganie Podlasia aż pod Augustów przez Warmię tp poważna merytoryczna wpadka.



Odpowiedz

Gość: Asder |

Galicja!



Odpowiedz

Gość: A |

a Kresy gdzie?????????!!!!!!!!!!



Odpowiedz

Gość: wsk |

Nie wiedziałem, że mieszkam na Polesiu. 5 lat studiów (historia), 20 lat studiowania historii regionalnej Podlasia (Południowego - przez duże P). Do autora: warto sięgnąć do prac np. p. Jaszczołta i dowiedzieć się gdzie była kolebka krainy o nazwie Podlasie w XV w.



Odpowiedz

Gość: Małopolanin/Jasełko :) |

Zawsze wiedziałem , że Krosno to Ruś.



Odpowiedz

Gość: RJW |

Tu widać dokładnie, że nazwa województwa kujawsko-pomorskie jest bzdurna (nawiązuje do sytuacji przedwojennej). Dominującą krainą województwa są Kujawy i województwo powinno być tylko Kujawskie. Pomorze nie może zajmować pół Polski i sięgać prawie do Warszawy...



Odpowiedz

Gość: Czempy |

Podając słowiańską nazwę Wolgastu (Wołogoszcz) warto wspomnieć, że Greisfwald to Gryfia a Stralsund to Strzałów.



Odpowiedz

Gość: Gniezno w ziemi kaliskiej? |

Gniezno w ziemi kaliskiej?



Odpowiedz

Gość: Kadabra |

Ta mapa jest do niczego, obszar Prus jest źle zrobiony.



Odpowiedz

Gość: Błażej |

Och. Jestem zawiedziony bo nie oznaczono na mapie mojego miasta, które prawa miejskie otrzymało w 1266 roku od Leszka Czarnego. Za to jest sąsiednie, które otrzymało je sto lat później i było tak samo ważne dla Rzeczypospolitej jak moje. Chodzi o tereny Ziemi Sieradzkiej.



Odpowiedz

Gość: Ttt |

@Błażej czyżby Radomsko? ;)



Odpowiedz

Gość: Rajca |

Stolicą Warmii jest od kilkuset lat Lidzbark Warmiński, dawny Heilsberg z czasów I Rzeczpospolitej i panowania pruskiego, nie peryferyjny aż do połowy XIX wieku Olsztyn (wcześniej, króciutko, były nią Braniewo i Orneta pod Lizbarkiem). Tymczasem właśnie Lidzbarka nie ma na mapie, choć Braniewo, Orneta i Olsztyn są (ten ostatni to tylko stolica administracyjna województwa złożonego przecież z kilku różnych krain historycznych). Należy to koniecznie poprawić.



Odpowiedz

Gość: ile Polska innym zabrała na wschodzie i północy |

dwa narody bałtyjskie wytrzebione przez Polaków i Krzyżowców: Prusowie i Jaćwingowie - ich ziemie skolonizowane - los jak Indian, nawet gorszy bo zupełnie wyginęli. Litwę i Ruś oraz Łotwę i Estonię XIXwieczna ideologia narodowa chciała zamienić w jakąś nową krainę polską, że niby to część kraju a nie oddzielne państwa, która mają suwerenną ludność. Mapa dobrze obrazuje gdzie powinna się kończyć na wschodzie i północy Republika Polska i jak odbywała się kolonizacja wschodu.



Odpowiedz

Gość: Prawda naukowa. |

Kronikarstwo i pamiętnikarstwo tak prawdziwe i piękne, a najpiękniejsze jest to, że tej prawdy udowodnić nie można.



Odpowiedz

Gość: Chełmianin N |

Lubelszczyzna jest tam, gdzie lubelska ziemia, a województwo lubelskie - nie lubelska ziemia. Zaś ten kto zowie tym terminem województwo, posiada złudzenia i promuje lubelskie urojenia, a zatem mądrale, to gdzie jest lubelska ziemia, określcie jej teren, bo Lubelszczyzna to ściema? Lubelska ziemia nigdy odrębności nie uzyskała i do 1474 r. do Ziemi Sandomierskiej należała. Morał: jak województwo lubelskie powoływano, to dawne lubelskie Lubelszczyzną nie nazwano, a obecny pismak z Lublina ma w głowie siano, czyli móżdżek szwankuje i historii nie pojmuje! >>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>> RADA JĘZYKA POLSKIEGO PRZY PREZYDIUM POLSKIEJ AKADEMII NAUK Warszawa ,dnia 6 lipca 2011 roku RJP-183/W/2011 Szanowny Panie, Lubelszczyzna to 'ziemia lubelska', a nie 'województwo lubelskie'. Wyraz ten powstał przez dodanie do przymiotnika lubelski przyrostka -yzna,wskazującego na jakiś obszar. Podobnie zostały utworzone nazwy: Opolszczyzna ('ziemia opolska'), Słowiańszczyzna ('ziemia słowiańska'), Wileńszczyzna ('ziemia wileńska'), Suwalszczyzna ('ziemia suwalska'), Kielecczyzna ('ziemia kielecka') oraz wiele innych. Łączę wyrazy szacunku /-/ dr Katarzyna Kłosińska Sekretarz Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN. >>>> KANCELARIA PREZESA RADY MINISTRÓW  pismo z dnia 15 lipca 2011r. Nr. DSWRU-571-513/10-(05)/11/JI cytuję:  " Miarodajne w opisywanej przez Pana sprawie są wyjaśnienia przekazane Panu w piśmie z dnia 31 sierpnia 2005r. przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.Jak słusznie Pan zauważa w mowie potocznej i nie tylko,stosowane są określenia nieadekwatne.Wynika to-jak można sądzić-zarówno przyzwyczajenia jak i również i z niewiedzy stosujących takie określenia." podpisał:Radca Szefa KPRM Jerzy Izdebski. > Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji Departament Administracji Publicznej.Pismo AP/712-1102/05/Jmo z dnia 31.08.2005.Obecne województwo lubelskie posiada prawne umocowanie w ustawie z dnia 24 lipca 1998r o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa/Dz.U.Nr 96,poz.603/Przepisy tej ustawy są jednoznaczne i nie umożliwiają stosowania w odniesieniu do tej jednostki zasadniczego podziału terytorialnego państwa nazw zamiennych.Zatem używanie nazwy "Ziemia Lubelska-Lubelszczyzna/czy innych/ na określenie województwa lubelskiego jest nieuprawnione.Dorota Żebrowska. > WIKIPEDYŚCI. My wiemy, że to stosowanie tego określenia może nie jest uprawnione, może nieodpowiednie, ale fakty i źródła mówią jak w artykule. Proszę napisać do urzędu marszałkowskiego i urzędu wojewódzkiego a szczególnie mediów by tego nie robiły. Wikipedia przedstawia tylko fakty.JDavid 11:28,18 grudnia 2011(CET)



Odpowiedz

Gość: Koevoetman |

A dlaczego na tej mapie brakuje miasta Łodzi? W końcu od 13 wieku istniałą w kornikach,a w 1423 otrzymała prawa miejskie, czyli nagle z kosmosu nie spadła?
Pretensje autora, jakoby pojawiła się w 19 wieku są raczej nieuzasadnione. Skoro takie metropolie, jak Wizna, Raw, czy Pyzdry są na mapie umieszczone, to niezbyt jest ona ścisła.



Odpowiedz

Gość: MszK |

Dlaczego część powiatu inowroclawskiego należąca do Wielkopolski zaliczona została do ziemi Kaliskiej? Wydaje się że prędzej jest to część Paluk. Obszar ten nie jest wcale związany i nigdy nie był z Kaliszem



Odpowiedz

Gość: doliwaq |

Czemu przy opisie Pomorza przy mieście Wolfgast daliście polską nazwę, a przy Greifswaldzie czy Straslundzie już nie, skoro także mają?



Odpowiedz

Kaszuby są prawie od Chojnic do helu (łącznie z Bytowem i Lęborkiem) więc napis trzeba zrobić większy.



Odpowiedz
Tomasz Leszkowicz

Redaktor naczelny Histmag.org, członek redakcji merytorycznej portalu od października 2006 roku. Doktorant w Instytucie Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk. Absolwent Instytutu Historycznego i Instytutu Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego. Były członek Zarządu Studenckiego Koła Naukowego Historyków UW. Specjalizuje się w historii dwudziestego wieku (ze szczególnym uwzględnieniem PRL), interesują go też dzieje Niemiec i historia wojskowości. Z uwagą śledzi zagadnienia związane z pamięcią i tzw. polityką historyczną (dawniej i dziś). Publikował m.in. w „Mówią Wieki”, „Uważam Rze Historia”, „Pamięci.pl” oraz „Dziejach Najnowszych”. Stały współpracownik tygodnika polonijnego „Monitor” z Chicago. Oprócz historii pasjonuje go rock i poezja śpiewana, jest miłośnikiem kabaretów, książek Ryszarda Kapuścińskiego i Hansa Helmuta Kirsta oraz gier z serii Europa Universalis.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org