Opublikowano
2013-09-07 15:37
Licencja
Wolna licencja

Porwanie papieża Bonifacego VIII

7 września 1303 r. miało miejsce porwanie papieża Bonifacego VIII na zlecenie króla Francji Filipa IV Pięknego. W jakich okolicznościach doszło do tego wydarzenia, będącego kolejnym elementem średniowiecznego konfliktu władzy papieskiej i monarszej?


Strony:
1 2 3 4

Benedetto Gaetani urodził się około 1235 roku w Anagni. Wychowywał się na dworze swojego wuja biskupa Todi, a studia prawnicze ukończył w Bolonii. W 1260 roku został kanonikiem w Todi, aby następnie otrzymać posadę sekretarza w Kurii Rzymskiej. Cieszył się opinią biegłego prawnika. W 1281 roku nowy papież Marcin IV (1281–1285), znany z sympatii profrancuskich, mianował go kardynałem. Kolejny władca Rzymu, Mikołaj V (1288–1292), w 1290 roku powierzył Gaetaniemu, jako legatowi, misję we Francji. Miał on być tam arbitrem w sporze pomiędzy medykantami a klerem świeckim. Kardynał wówczas pogardliwie wypowiadał się o uczonych paryskiej Sorbony:

Wy paryscy magistrowie zasiadający przy stołach, wydajecie się sądzić, że świat winien być rządzony zgodnie z waszymi pomysłami. To nam właśnie powierzono świat, a nie wam.

W ten sposób dość dobitnie wyrażał przekonanie o wyższości władzy duchownej nad świecką. W 1290 roku wykazał się niezwykłymi zdolnościami dyplomatycznymi, gdy zapobiegł, niestety tylko na cztery lata, wybuchowi wojny pomiędzy Francją a Anglią. W sprawach wewnętrznych Kurii Rzymskiej dał się poznać jako zaciekły wróg rodu Colonnów. Zaciążyło to zresztą na jego późniejszych losach. W okresie wakansu na Stolicy Apostolskiej w latach 1292–1294 jego pozycja jeszcze się umocniła.

Celestyn V

Papież Celestyn V, fresk z Castello di Casaluce (domena publiczna). Do dziś nie zostały wyjaśnione okoliczności wyboru, po wspomnianym dwuletnim wakansie, kolejnego papieża – 80-letniego eremity Celestyna V (1294). Duży wpływ na ten wybór miał zapewne andegaweński król Neapolu. Wybór ten uzyskał również poparcie franciszkańskich spirytualistów, którzy zgodnie z przepowiednią Joachima z Fiore oczekiwali nadejścia ery panowania mnichów: zwycięstwa ubóstwa nad chciwym klerem. Pierwsze decyzje Celestyna V polegały na mianowaniach kardynalskich – siedem kapeluszy znalazło się w rękach Francuzów, a trzy – Neapolitańczyków.

Niedługo później doszło do dość zagadkowego ustąpienia papieża. Koniec pontyfikatu Celestyna V przypisywano intrygom kardynała Benedykta Gaetaniego. Opinie takie wynikają przede wszystkim z faktu, iż był on osobą, która na tym najbardziej skorzystała. To również on sam sporządził protokół dymisji. Co ciekawe, Dante w Boskiej Komedii umieścił postać Celestyna w piekle (w 1313 roku został kanonizowany).

Na tronie

24 grudnia 1294 roku kardynał Gaetani został wybrany na papieża i przyjął imię Bonifacy jako ósmy papież w historii. 23 stycznia 1295 roku nastąpiła koronacja. Jego pierwszym posunięciem było odwołanie, oskarżanego o sympatie dla spirytualistów, generała zakonu franciszkanów – Rajmunda Godefroida. Spirytualistów zaczęto zaś zwalczać i oddawać ich pod osąd inkwizycji. Bezkompromisową politykę prowadził też w stosunku do swego poprzednika, Celestyna V. W obawie o schizmę Bonifacy kazał go uwięzić w Rzymie aż do jego śmierci. Unieważnił też większość jego przywilejów.

W polityce zagranicznej nowy papież zerwał z zależnością papiestwa od Andegawenów z Neapolu. O ile jego poprzednik rezydował w Neapolu, to za pontyfikatu Bonifacego VIII siedzibą papieży ponownie stał się Rzym. Dzięki papieżowi doszło do podpisania pokoju pomiędzy Aragonią a neapolitańskimi Andegawenami. Kończył on walkę o Sycylię rozpoczętą w wyniku tzw. nieszporów sycylijskich (1282 r.). Podpisano go 12 czerwca 1295 roku w jego rodzinnej Anagni, w pałacu Gaetanich w obecności samego papieża. Władca Aragonii, Jakub II Sprawiedliwy (1291–1327) zobowiązywał się wówczas przekazać Stolicy Apostolskiej Sycylię wraz z jej zdobyczami na kontynencie. Miał też uwolnić synów króla Neapolu Karola II i poślubić jego córkę, Blankę, zaopatrzoną przez papieża w pokaźny posag. Jolantę, siostrę Jakuba, miał pojąć za żonę syn Karola II, Robert Mądry. Na początku roku 1297 Jakub Aragoński, już po ślubie z księżniczką andegaweńską, został wezwany przez papieża do Rzymu. Podczas swej rzymskiej wizyty został mianowany chorążym Kościoła, otrzymał też Korsykę i Sardynię. Pozwolono mu poza tym odłożyć przekazanie Balearów i obiecano dziesięciny z kościelnych dochodów. Jego przyjaźń warta była każdych pieniędzy. Bonifacy VIII rozpoczął też rozmowy z Jakubem II Sprawiedliwym, mające na celu wyprawę przeciwko jego bratu Fryderykowi, władcy Sycylii (1295–1337), który koronował się na króla Sycylii bez niczyjej zgody. Aragonia, nowa potęga wyrosła z peryferii europejskich, miała być teraz sojusznikiem Państwa Kościelnego w miejsce Kapetyngów i Andegawenów.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Polecamy e-book Antoniego Olbrychskiego – „Pojedynki, biesiady, modlitwy. Świat średniowiecznych rycerzy”:

Autor: Antoni Olbrychski
Tytuł: „Pojedynki, biesiady, modlitwy. Świat średniowiecznych rycerzy”

ISBN: 978-83-65156-07-5

Wydawca: Michał Świgoń PROMOHISTORIA (Histmag.org)

Stron: 71

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)

5,9 zł

(e-book)

Strony:
1 2 3 4
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Michał Kozłowski

Historyk bez afiliacji, mediewista. Zajmuje się historią Bizancjum oraz historią historiografii. Publikował m.in. w „Kulturze Liberalnej”, „Mówią Wieki”, „Nowym Filomacie”, „Studiach z Dziejów Rosji i Europy Środkowej”, „Studiach i Materiałach Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej”. Ostatnio opracował przypisy i Bibliografię prac Ihora Ševčenki za lata 1938–2010 do książki Zakorzeniony kosmopolita. Ihor Szewczenko w rozmowie z Łukaszem Jasiną (Lublin: Instytut Europy Środkowo-Wchodniej 2010). Obecnie zajmuje się recepcją prac historyka Oskara Haleckiego.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org