Opublikowano
2019-06-11 10:00
Licencja
Wolna licencja

Sandor Márai – „Dziennik 1967-1976” – recenzja i ocena

Jeden z najwybitniejszych węgierskich pisarzy XX wieku i jego zmaganie z nowoczesnością, starością, narastającymi rozczarowaniami. A wszystko to w subtelnym kontekście odwołań do europejskiej i światowej kultury. Innymi słowy: lektura obowiązkowa.


Sandor Márai – „Dziennik 1967-1976” – recenzja i ocena

Sándor Márai - „Dziennik 1967-1976” - okładka Tytuł: „Dziennik 1967-1976”
Autor: Sándor Márai
Przekład: Teresa Worowska
Wydawca: Wydawnictwo Czytelnik
Typ oprawy: twarda
Data premiery: 8 maja 2019
Język wydania: polski
ISBN: 978-83-07-03448-5
Liczba stron: 432
Wymiary: 150 × 210 mm
Cena: 52,00 zł
Kup ze zniżką w księgarni Wydawnictwa Czytelnik!


Ocena naszego recenzenta: 10/10
(jak oceniamy?)
Inne recenzje książek historycznych

Sandor Márai był z pewnością jednym z najwybitniejszych węgierskich prozaików ostatniego stulecia. Dziś największą popularnością cieszą się jego wielotomowe dzienniki. Upodabnia go to do takich twórców jak choćby Jan Józef Szczepański, którego wyśmienite dzienniki ukazały się w ostatnich latach w pięciu obszernych tomach. Za propagowanie dzieła Máraiego odpowiadają Wydawnictwo Czytelnik – które pod zarządem Mariana Sewerskiego wyraźnie nabrało wigoru – oraz znakomita Teresa Worowska. Ta ostania, tłumaczka, dobrze znana i wielokrotnie nagradzana, po raz kolejny daje polskiemu czytelnikowi klucz do hermetycznej, a przecież tak bardzo wartej poznania skarbnicy kultury węgierskiej.

Pál Teleki - tragiczne losy przyjaciela Polski

Czytaj dalej...

Dodajmy zresztą od razu – nie tylko węgierskiej. „Dziennik” Máraiego powstawał na emigracji, z dala od rodzinnych Górnych Węgier czy Budapesztu, z dala od tego wszystkiego co pisarz najbardziej kochał. Nadaje to całej książce tonu sentymentalnego, gorzkiego, a momentami głęboko pesymistycznego. Jednocześnie jednak doświadczenia amerykańskie, a następnie włoskie budowały pisarza. Skłaniały go do przemyśleń, potrafiły dawać siłę, rozświetlać mroczne chwile przygnębienia.

Dziennik wymyka się łatwej ocenie. Z punktu widzenia formalnego jest to najbardziej klasyczny z klasycznych przykładów dziennika intymnego, ukazującego codzienne życie pisarza przede wszystkim od strony duchowej. Przeżycie i emocja to kluczowy budulec tych zapisków. Rwane, luźno ze sobą powiązane, mogą z początku drażnić, bo wymuszając ogromne skupienie, zdają się być jedynie chaosem niepowiązanych ze sobą skojarzeń, myśli, niekiedy aforyzmów. Ale za cieniutką warstwą formalnego szaleństwa, przypominającego może na pierwszy rzut oka literacką awangardę, kryje się klasyczne piękno.

Rok 1968 we wspomnieniach Sándora Máraiego

W jaki sposób Sándor Márai, jeden z najważniejszych pisarzy węgierskich XX wieku, wspominał burzliwy rok 1968?



Czytaj dalej...

Jest bowiem Márai wygnańcem nie tylko z dwudziestolecia międzywojennego, czyli okresu w którym jego talent rozkwitł po raz pierwszy, ale wręcz z okresu długiego XIX wieku. Jego tęsknota za stabilnością, za porządkiem i pięknem przypomina bohaterów konstruowanych przez literackich mistrzów wczesnego dwudziestego wieku. Nie brakowało ich przecież w węgierskiej kulturze przed 1914 r. Tym, którzy czytali fresk Johna Lukacsa „Budapeszt 1900” wyda się Márai jak żywcem wzięty z naddunajskich bulwarów, gdzie mieszczańskie tłumy z namaszczeniem żegnały kondukt odprowadzający na miejsce wiecznego spoczynku malarza Munkácsy’ego.

Tym co czyni węgierskiego pisarza twórcą odrębnym, zasługującym na wnikliwą lekturę nie jest jednak jego niedzisiejszość. Przeciwnie, prezentuje się on właśnie jak wyjątkowo wnikliwy obserwator kultury, niezmordowanie budujący mosty pomiędzy tym co nowoczesne, a tym co dawne. Codziennie od nowa próbował zrozumieć otaczającą go rzeczywistość, nierzadko zderzając się z fenomenami zupełnie nowymi. Przykładem może tu być choćby medialna otoczka wojny wietnamskiej, która spowodowała wstrząs wśród Amerykanów, a jednocześnie uczyniła brutalność stale obecnym elementem popkultury. Śledzenie wietnamskich trupów przy kolacji? Tak, w końcu lat sześćdziesiątych to stanowiło już normę.

„Schyłek dnia” – reż. László Nemes – recenzja i ocena filmu

Czytaj dalej...

Tego rodzaju zapisy w dzienniku historycy mogą znakomicie wykorzystać. Za przykładem autora „Dziennika” będą mogli wejść w rolę empatycznych i uważnych analityków kultury, która choć wydaje się tak niedawna i zrozumiała, jest niekiedy trudno uchwytna. Mieszają się zatem na kartach tej książki rzeczy małe i wielkie, generalne i partykularne. To zarazem niezwykła okazja, by obcować z wyśmienitą literaturą, a zarazem jedyny w swoim rodzaju historyczny dokument, który na nie tak dawną przeszłość pozwoli nam spojrzeć z zupełnie nowej, nieoczywistej perspektywy. To lektura obowiązkowa i rzecz godna uważnej i wnikliwej lektury. Gorąco do niej zachęcam.

Zainteresowała Cię nasza recenzja? Zamów książkę Sandora Máraiego – „Dziennik 1967-1976” bezpośrednio pod tym linkiem, dzięki czemu w największym stopniu wesprzesz działalność wydawcy lub w wybranych księgarniach internetowych:


Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Krzysztof Lasota

Historyk, pasjonat rekonstrukcji historycznej. Pasjonuje się dziejami starożytności, wojskowością i chrześcijańską myślą polityczną.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org