Opublikowano
2012-05-11 00:41
Licencja
Wolna licencja

Słowniczek maturzysty - 100 najważniejszych pojęć historycznych

Z czego wynikają najczęstsze błędy na maturze z historii? Z nieznajomości pojęć. Na kilka dni przed egzaminem dojrzałości z historii prezentujemy subiektywny słowniczek pojęć, które powinniście znać.


Strony:
1 2 3 4 5

Niniejszy tekst jest fragmentem książki "Historia. Poradnik maturalny". Niniejszy słowniczek to 100 najważniejszych pojęć z zakresu historii Polski i świata, pozwoli wam poznać - naszym zdaniem - najistotniejsze definicje, które przydać się mogą w czasie matury i życiu codziennym. Zdajemy sobie sprawę, że nasz wybór jest jedynie częściowy i bardzo subiektywny. Z pewnością wiele pojęć pominęliśmy. Staraliśmy się jednak wybrać te, które – jak wynika z naszego doświadczenia – najczęściej sprawiają problemy i nie są rozumiane przez maturzystów.

Podjęliśmy próbę ich możliwie jak najbardziej zwięzłego i skrótowego wytłumaczenia, często bez wchodzenia w szczegóły. Dlatego jeśli zainteresowani jesteście pogłębieniem wiedzy na temat pewnych pojęć, zachęcamy do sięgania dalej, do słowników, encyklopedii itp. Poszerzą one waszą wiedzę i pozwolą na dokładniejsze poznanie wymienionych przez nas zjawisk w historii Polski i świata.

Nasz słowniczek nie aspiruje do miana ostatecznej wyroczni. Tłumaczy często zjawiska skomplikowane w sposób możliwie przystępny, dlatego możliwe są uproszczenia nie oddające w pełni treści określonego pojęcia, ale przybliżające jego charakter i cechy. Sądzimy, że nasz słowniczek będzie doskonałym fundamentem pod uzupełnienie waszej wiedzy historycznej i walnie przyczyni się do sukcesu na maturze.

A matura już za pasem, bo rozpocznie się 14 maja o godzinie 14. Wszystkim maturzystkom i maturzystkom życzymy, aby ostatnie dni przed egzaminem były czasem spokoju i owocnych powtórek. pamiętajcie jednak, żeby nie zawalać całych dni nauką. Korzystajcie z pięknej pogody, a ona z pewnością odświeży wasz umysł. POWODZENIA!!!

A

absolutyzm – pogląd polityczny twierdzący, że władza powinna należeć bez ograniczeń do jednej osoby, lub małej grupy osób, z uwzględnieniem pewnych ram prawnych, obyczajowych czy moralnych.

agoga – szczególnie twardy system wychowawczy w Sparcie, któremu podlegały wszystkie dzieci w wieku od 7 do 20. Polegał na zwiększaniu siły fizycznej i doskonaleniu umiejętności niezbędnych do życia w spartańskiej społeczności.

anarchizm – doktryna polityczna negująca potrzebę istnienia państwa i struktur państwowych. Według niej podstawą współistnienia ludzi winien być solidaryzm społeczny, równość i poszanowanie wolności jednostki.

apartheid – teoria głosząca, że różne rasy powinny rozwijać się oddzielnie. Zastosowana w Republice Południowej Afryki pod koniec lat 40-tych XX wieku, doprowadziła do przyjęcia szeregu ustaw dyskryminacyjnych wobec ciemnoskórej ludności zamieszkującej RPA. Koniec polityki apartheidu nastąpił w latach 90-tych.

appeasement – polityka prowadzona przez Wielką Brytanię po I wojnie światowej polegająca na utrzymaniu na kontynencie europejskim pokoju za wszelką cenę.

autorytaryzm – system rządów, w którym władzę sprawuje jedna osoba lub grupa osób a jej decyzje zatwierdzane są przez całkowicie podporządkowany im parlament. Często są to osoby cieszące się autorytetem społecznym. System ten kształtuje się w państwach gdzie następuje głęboki zawód demokracją. Społeczeństwa szukają wtedy rządów silnej ręki. W przeciwieństwie do totalitaryzmu system ten nie dąży do całkowitej kontroli nad życiem społecznym. Mogą w nim funkcjonować nawet partie opozycyjne, które podlegają jednak represjom.

C

cezaropapizm – idea, która przypisuje zwierzchność władzy państwowej nad Kościołem, także w warstwie religijnej. Występował w Bizancjum, Państwie Franków, Świętym Cesarstwie Rzymskim, a także w większości krajów protestanckich, gdzie władcy byli zarazem głowami Kościoła.

D

demagog – w starożytnej Grecji nazywano tak doskonałych mówców, którzy swoimi przemowami wpływali na decyzje podejmowane na Zgromadzeniu Ludowym. Obecnie pojęcie to oznacza polityka głoszącego efektowne, ale zarazem populistyczne i nierealne hasła wyborcze.

demokracja – system polityczny, w którym źródło władzy stanowią wszyscy obywatele zamieszkujący dane państwo. Sprawują ja bezpośrednio lub poprzez swoich przedstawicieli wybieranych do parlamentu lub na ważne stanowiska państwowe.

diaspora – rozproszenie członków jednego narodu lub wyznawców jednej religii wśród innych narodów lub wyznawców innej religii. Charakteryzuje się świadomością wspólnoty religijnej lub narodowej pomiędzy rozproszonymi, pamięcią o dawnej ojczyźnie, pielęgnowaniem tożsamości etnicznej.

dominat –ustrój polityczny wprowadzony w III wieku w Cesarstwie Rzymskim przez w wyniku reform cesarza Dioklecjana, dający absolutną władze cesarzom rzymskim i zrywający z pozorami republiki, jakie funkcjonowały wcześniej.

dyktator – w starożytnym Rzymie urzędnik wybierany w okresie szczególnego kryzysu – wojny lub wewnętrznych rewolt – na okres 6 miesięcy, który otrzymywał władzę absolutną. Jego zadaniem było załagodzenie kryzysom i przywrócenie pierwotnego porządku. Obecnie dyktatorem nazywamy człowieka sprawującego władze w sposób autorytarny, wykraczający poza ramy prawne oraz łamiącego podstawowe prawa człowieka.

E

elekcja viritim – sposób wyboru króla w nowożytnej Rzeczpospolitej, który oznaczał możliwość czynnego udziału w wyborze wszystkich obywateli ówczesnej Rzeczpospolitej poprzez osobiste stawienie się na polu elekcyjnym gdzie dokonywany był wybór.

etatyzm - rodzaj polityki społeczno-gospodarczej państwa oznaczający przejmowanie przez państwo zarządu nad prywatnymi przedsiębiorstwami lub tworzenie nowych przedsiębiorstw państwowych, a także tworzenie przedsiębiorstw mieszanych państwowo-prywatnych.

F

faszyzm – ideologia i system polityczny powstały we Włoszech po I wojnie światowej mający charakter antydemokratyczny, antyliberalny i antykomunistyczny, głoszący solidaryzm społeczny i kult państwa oraz wodza. Elementami charakterystycznymi były nacjonalizm, etatyzm, militaryzm, imperializm. Faszyzm był również doktryną będącą fundamentem pod budowę systemu totalitarnego.

feudalizm – system polityczno-społeczno-gospodarczy, który opierał się na schemacie wzajemnych zależności chłopa od pana feudalnego oraz wasala od seniora.

fizjokratyzm – system poglądów ekonomicznych, który głosił, iż porządek gospodarczy łączy się z porządkiem naturalnym, wynikającym z praw natury (zmienności pór roku itp.). Podkreślał wyższość rolnictwa nad rzemiosłem. Fizjokraci głosili zasadę pełnej swobody działalności gospodarczej, wolności posiadania własności i wolności osobistej.

fundamentalizm – bezkompromisowe i rygorystyczne trzymanie się zasad, norm i wzorców określonych przez daną religię lub ideologię.

folwark – wielkie gospodarstwo rolne nastawione na produkcję zboża i innych płodów rolnych przeznaczonych na zbyt i wykorzystujące przymusową pracę chłopów – pańszczyznę.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Polecamy książkę: „Historia. Poradnik maturalny”

Autorzy: Sebastian Adamkiewicz, Karolina Sikała
„Historia. Poradnik maturalny”

redaktor: Michał Świgoń

Format: 135×200

Stron: 160

Oprawa: miękka

ISBN: 978-83-62329-12-0

4,9 zł

(e-book)

Strony:
1 2 3 4 5
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Uwaga, wyświetliliśmy tylko ostatnio opublikowane komentarze. Zobacz wszystkie komentarze!

Gość: dddd |

"cezaropapizm – idea, która przypisuje ZWIERZCHNOŚĆ władzy państwowej nad Kościołem" Bardziej pasowałaby mi tu "wyższość", ale może się czepiam...



Odpowiedz

Mercykillerze, powtarzam do znudzenia (po kolejnym usuniętym komentarzu) - bez wycieczek osobistych.



Odpowiedz

Gość: M.M. |

Socjaldemokracja odmianą komunizmu... oto poziom polskich historyków. A potem lament, że maturzyści to debile.



Odpowiedz

mbbaran: W oryginale w książce jest: \"bez różnic\" - pozwoliłem sobie poprawić tekst, dzięki za zwrócenie uwagi, Czytelników przepraszamy za pomyłkę.



Odpowiedz

Gość: mbbaran |

Jeszcze jedno z hasła \"komunizm\": \"Dążył do powstania państwa różnic ekonomicznych i etnicznych\". ????????????????



Odpowiedz
Sebastian Adamkiewicz

Członek redakcji portalu „Histmag.org”, doktor nauk humanistycznych, asystent w dziale historycznym Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, współpracownik Dziecięcego Uniwersytetu Ciekawej Historii, współzałożyciel i członek zarządu Fundacji Nauk Humanistycznych. Zajmuje się badaniem dziejów staropolskiego parlamentaryzmu oraz kultury i życia elit politycznych w XVI wieku. Interesuje się również zagadnieniami związanymi z dydaktyką historii, miejscem „przeszłości” w życiu społecznym, kulturze i polityce oraz dziejami propagandy. Miłośnik literatury faktu, podróży i dobrego dominikańskiego kaznodziejstwa. Współpracuje - lub współpracował - z portalem onet.pl, czasdzieci.pl, novinka.pl, miesięcznikiem "Uważam Rze Historia".

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org