Tivadar Soros – „Maskarada wokół śmierci. Nazistowski świat na Węgrzech” – recenzja i ocena

Wydawało się, że Węgry staną się ostoją dla wszystkich, którzy musieli uciekać ze swoich domów zajętych przez Trzecią Rzeszę. Niestety, okazało się, że „gulaszowy satelita” utraci swoją suwerenność i stanie się kolejną areną mordów.

Tivadar Soros – „Maskarada wokół śmierci. Nazistowski świat na Węgrzech” – recenzja i ocena

Tivadar Soros, tłum. Emilia Ewa Siurawska
„Maskarada wokół śmierci. Nazistowski świat na Węgrzech”
Ocena: 9
37,99 zł
Wydawca: Novae Res
Rok wydania: 2021
Okładka: skrzydełka
Liczba stron: 352
Format: 130x210
ISBN: 978-83-8219-047-2
EAN: 9788382190472

Tivadar Soros (do 1936 r. Teodor Szwarc) był znanym węgierskim esperantystą. Do jego utworów tworzonych w tym języku zaliczają się: „Nowocześni Robinsonowie” (najpierw drukowane jako felieton w „Literatura Mondo, a w 1924 r. jako osobna książeczka), „Ofiary” (1925), „Na krwawej ziemi” (1933). Wszystkie dotyczyły jego przeżyć jako jeńca wojennego na Syberii oraz powrotu na Węgry przez ogarniętą rewolucją Rosję. II wojna światowa przyniosła jego rodzinie kolejne śmiertelne zagrożenie, które ze swadą opisał w „Maskaradzie wokół śmierci”, również wydanej w języku esperanto. Na marginesie można wspomnieć, że Tivadar był ojcem kontrowersyjnego (a dla wielu demonicznego) biznesmena George’a Sorosa.

Rodzina Szwarców, węgierskich Żydów, dość dobrze radziła sobie przed wojną. W 1936 r. oficjalnie zmienili nazwisko na Soros, co było wyrazem integracji z państwem, a także próbą uniknięcia nasilających się antysemickich szykan. Do czasu okupacji Królestwa Węgier tj. 19 marca 1944 r., nawet pomimo zaostrzania prawa antyżydowskiego, Tivadar mógł spokojnie pracować jako adwokat i zarządca nieruchomości, jego synowie Paul i George chodzili do szkoły. Skrajnie inne doświadczenie niż Żydów z okupowanej przez Niemcy Europę. Choć Holokaust na Węgrzech trwał krócej niż w innych europejskich państwach, to jednak z ok. 800 tysięcy węgierskich Żydów wojnę przeżyło ok. 200 tysięcy, w tym rodzina Sorosów.

„Maskarada wokół śmierci. Nazistowski świat na Węgrzech” jest wydawnictwem odbiegającym od kanonu wspomnień Ocalonych. Jest napisana w tonie awanturniczej przygody, której główny bohater na przysłowiowego „bezczela” paraduje bez przepisowej żółtej gwiazdy po ulicach Budapesztu, chodzi na basen i lokuje teściową w luksusowym hotelu. Można powiedzieć, że w bardzo małym zakresie zmienił swój sybarycki tryb życia, choć czasami musiał się ukrywać, a jego żona udawała prostą kobietę mieszkającą na wsi. Jedną bowiem z zasad przetrwania przyjętą przez Tivadara, oprócz bezczelnej pewności siebie, było rozdzielenie rodziny i ulokowanie jej członków w odległych od siebie miejscach. Spotkania odbywały się rzadko, w wyznaczonych punktach kontaktowych. Wydał również majątek na komplety mniej lub bardziej autentycznych dokumentów. Co ciekawe na Węgrzech dokumentów, które miały poświadczać aryjskość było bardzo wiele, nie wystarczyła tylko kennkarta i świadectwo chrztu. Trzeba przyznać, że te działania były na tyle skuteczne, że najbliższa rodzina Tivadara oraz dość spory krąg jego znajomych dożyło do końca wojny. Być może miał na to duży wpływ fakt, że należeli do budapeszteńskich Żydów.

Świadectwo Sorosa, choć napisane dość lekko, miesza ze sobą okrutną rzeczywistość rządów strzałokrzyżowców, rozstrzeliwania Żydów nad brzegiem Dunaju, transporty do KL Auschwitz II-Birkenau, z których 75% ginie w komorach gazowych bez rejestracji w obozie, rabunki i gwałty oraz pomoc drugiemu człowiekowi, obiady ze znajomymi, spotkania z synami na pływali, a co najważniejsze przemożną miłością do życia. To wszystko sprawia, że recenzowana pozycja zdecydowanie wybija się na tle rozrośniętej literatury wspomnieniowej. Duże wyrazy uznania należą się również, zmarłej już niestety, tłumaczce Emilii Ewie Siurwaskiej, która brawurowo oddała styl pisarstwa autora.

Choć niektórzy mają bardzo wiele uwag w stosunku do George’a Sorosa (ujmijmy to w tak elegancki sposób i nie rozszerzajmy) to jednak warto dać się porwać książce jego ojca i razem z Tivadarem wziąć udział w śmiertelnej maskaradzie.

Zainteresowała Cię nasza recenzja? Zamów książkę Tivadara Sorosa „Maskarada wokół śmierci. Nazistowski świat na Węgrzech” bezpośrednio pod tym linkiem, dzięki czemu w największym stopniu wesprzesz działalność wydawcy lub w wybranych księgarniach internetowych:

Śledź nas!
Komentarze
lub zaloguj się za pośrednictwem konta Google

O autorze
Daria Czarnecka
Socjolog i historyk, laureatka Konkursu im. Władysława Pobóg-Malinowskiego na Najlepszy Debiut Historyczny Roku 2012. Bibliofil nie nadający się już do leczenia. Z zamiłowaniem i pasją zajmująca się historią II wojny światowej i militariami, dodatkowo specjalistka od ludobójstwa (w teorii, nie w praktyce) i ścigania zbrodniarzy wojennych.

Wszystkie teksty autora

Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
telefon: 692 929 681
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
redakcja@histmag.org
telefon: 798 537 653
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy