Opublikowano
2017-01-10 10:00
Licencja
Wolna licencja

Tomasz Szczerbicki - „Syrena” - recenzja

Już na wstępie Autor zastrzega jednak, iż nie planował napisać monografii samochodów Syrena, a „książkę o tym czym to auto było dla Polaków i jaka była jego rola w polskiej historii społecznej i gospodarczej”. Jak wywiązał się z tego zadania?


1 2
Autor: Tomasz Szczerbicki
Tytuł: „Syrena”
Wydawnictwo: Vesper
ISBN: 9788377312421
Liczba stron: 400
Wymiary: 210 × 210 mm
Rok wydania: 2016
Oprawa: twarda
Cena katalogowa: 79,90 zł

Ocena naszego recenzenta: 2/10
(jak oceniamy?)
Inne recenzje książek historycznych

Tomasz Szczerbicki jest niezwykle płodnym autorem. W swoim dorobku ma kilkanaście książek oraz kilkaset artykułów prasowych. Wszystkie poświęcone są jednemu tematowi - polskiej motoryzacji. Jego prace (m.in.: „Mercedes a sprawa polska”, „Pojazdy Wojska Polskiego 1914-1939”, czy też dwuczęściowy cykl poświęcony samochodom i motocyklom w PRL) niewątpliwie znacząco przyczyniły się do spopularyzowania wiedzy o motoryzacyjnych blaskach i cieniach minionej epoki. Najnowsza książka Szczerbickiego została poświęcona jedynej w swoim rodzaju, „królowej peerelowskich dróg i poboczy” – Syrenie.

Warto zauważyć na wstępie, iż pamięć o motoryzacyjnej rzeczywistości lat 1945-1989 stała się bardzo istotnym elementem „nostalgii za peerelem”. Wspominamy ówczesne samochody i motocykle, zmagania z problemem części zamiennych, benzyny czy też legendarne „talony” i „przydziały na samochody”. Ważnym elementem tych wspomnień są auta, które krążyły po polskich drogach. Syrena – obok malucha – stała się wręcz symbolem ówczesnej rzeczywistości. Dla ówczesnych Polaków popularna „skarpeta” lub „kurołapka” była nierzadko pierwszym kontaktem z samochodem osobowym. Stąd też obecna we wspomnieniach tendencja do idealizowania.

Książka Szczerbickiego o Syrenie jest bardzo trudna w ocenie. Z jednej strony widać, iż Autor zna się na temacie peerelowskiej motoryzacji jak mało kto. Jednocześnie jednak lwia część tekstu jest po prostu obszernym zapożyczeniem z dokumentów archiwalnych (rzadziej) i artykułów ukazujących się na łamach „Motoru” (bardzo często). Niektóre cytaty są bardzo długie, jak choćby przytoczone niemal w całości kilkunastostronicowe „Sprawozdanie zbiorcze z badań prototypów samoch.[odu] «Syrena»”. Co więcej, czytelnik jego poprzednich książek (zwłaszcza „Samochody w PRL. Rzecz o motoryzacji i nie tylko..” i „Motocykle w PRL. Rzecz o motoryzacji i nie tylko…”) znajdzie co najmniej kilka fragmentów, które są niemal dokładnym powtórzeniem. Wystarczy wskazać tutaj choćby powtórzony tutaj po raz trzeci dowcip o spotkaniu Prezydenta USA i Pierwszego Sekretarza PZPR czy informacja o badaniu OBOP z listopada 1959 r. dotyczącym opinii o zaspokojeniu potrzeb materialnych ludności miejskiej. Podobnie jest z dokumentami archiwalnymi, które Autor uzyskał z Banku Pekao, a które już wykorzystywał w poprzedniej książce („Samochody w PRL”). W obu przypadkach są one użyte w formie obszernych cytatów. I tutaj kolejna uwaga: choć dokumenty te są rzeczywiście bardzo interesujące, to jednak pozbawione jakiegokolwiek komentarza stają się niemal zupełnie bezwartościowe.

Książka podzielona została na cztery rozdziały oraz zwiera krótki „nie-wstęp” - „Od Autora” oraz „Zakończenie” i szczątkową bibliografię, która de facto jest zbiorem tekstów Bartosza Zakrzewskiego. Nie znalazła się tutaj choćby ważna książka Karola J. Mórawskiego „Syrena: samochód PRL” wydana w słynnej „czerwonej serii” przez Wydawnictwo TRIO. Konstrukcja poszczególnych rozdziałów książki jest następująca: kilka zdań od Szczerbickiego po których następuje cytat, zwykle dość obszerny, z artykułów prasowych dotyczących Syreny. Zwyczajowo są one pozostawione niemal całkowicie bez komentarza Autora.

Chyba najdłuższa część tekstu niepocięta cytatami znalazła się na początku książki (s. 11-21). Szczerbicki opisuje tam początki Syreny oraz problem prototypów samochodu. Reszta książki jest jednak zbudowana według powyższej zasady. Dość powiedzieć, iż na jakikolwiek ślad autorskiej myśli Szczerbickiego możemy nie natknąć się nawet przez kilkadziesiąt stron książki. Tak jest choćby w rozdziale ostatnim („Samochody Syrena dziś”). Znalazł się tam zbiór wywiadów i relacji przeprowadzonych przez Szczerbickiego zarówno z byłymi jak i obecnymi użytkownikami Syren. Dla porządku wymienić należy tytuły pozostałych rozdziałów: „Samochód osobowy Syrena”, „Samochód Syrena - prototypy i wersje pochodne”, „Syrena w sporcie i w filmie”.


Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

1 2
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Hubert Wilk

Absolwent historii Akademii Świętokrzyskiej w Kielcach; doktor nauk humanistycznych; adiunkt w Instytucie Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk w Warszawie (Pracownia Badań nad Dziejami Polski po 1945 r.); laureat Nagrody im. Tomasza Strzembosza za najlepszy debiut historyczny za książkę „Kto wyrąbie więcej ode mnie? Współzawodnictwo pracy robotników w Polsce 1947-1955” (TRIO 2011).

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org