Opublikowano
2019-08-24 10:00
Licencja
Wolna licencja

Volker Kutscher – „Śliska sprawa. Komisarz Gereon Rath” (tom 1) – recenzja i ocena

Od pewnego czasu trudno oprzeć się wrażeniu, że seriale produkcji niemieckiej zasługują na coraz większą uwagę. Jedną z telewizyjnych produkcji zza Odry cieszących się szczególnym powodzeniem jest nakręcony z rozmachem (godnym wszak najdroższego europejskiego serialu) „Babylon Berlin”. Został on zainspirowany powieścią Volkera Kutschera „Śliska sprawa”, z którą może zapoznać się polski czytelnik.


Volker Kutscher – „Śliska sprawa. Komisarz Gereon Rath” (tom 1) – recenzja i ocena

Volker Kutscher – „Śliska sprawa. Komisarz Gereon Rath” (tom 1 Autor: Volker Kutscher
Tytuł: „Śliska sprawa. Komisarz Gereon Rath” (tom 1)
Wydawca: WAB
Rok wydania: 2019
Oprawa: miękka
Liczba stron: 592
ISBN: 9788328064188
Cena: 44,99 zł

Ocena naszego recenzenta: 7/10
(jak oceniamy?)
Inne recenzje książek historycznych

Volker Kutscher jest pisarzem i dziennikarzem, a przy tym człowiekiem wszechstronnie wykształconym – studiował germanistykę, historię i filozofię. Wyspecjalizował się w pisaniu kryminałów w stylu retro, z których szczególnym powodzeniem cieszy się cykl poświęcony perypetiom komisarza Gereona Ratha, liczący już osiem tomów. „Śliska sprawa” jest pierwszym z nich, a polskie edycje kolejnych wydawnictwo WAB planuje w niedalekiej przyszłości.

Niklas Natt och Dag – „Sztokholm 1793” – recenzja i ocena

Czytaj dalej...

Akcja powieści rozgrywa się wiosną roku 1929. Główny bohater, komisarz Rath przybywa z rodzinnej Kolonii do Berlina, do pracy w policji obyczajowej. Ma za sobą bagaż doświadczeń – choć pochodzi z dobrej, policyjnej rodziny, to jednak rozwój jego kariery zawodowej uległ pewnemu załamaniu. Okazuje się bowiem, że tropienie autorów obscenicznych zdjęć nie będzie jedynym zajęciem funkcjonariusza obyczajówki. Bardzo szybko na kartach książki pojawi się trup, a Rath zostanie wplątany w sprawę morderstwa. Bohater zanurzy się w sekrety berlińskiego półświatka i uświadomi sobie, że nie może ufać nikomu, nawet najbliższym partnerom zawodowym. Zza horyzontu wyłoni się też wielka polityka – tajemniczy transport złota ze Związku Radzieckiego zainteresuje Rosjan – tak z sowieckiej ambasady, jak i antystalinowskich komunistycznych dysydentów oraz białych emigrantów, Rath zetknie się, i to w dość niespodziewany sposób, z bojówkarzami z hitlerowskiej SA.

Wszystkie wymienione i zasugerowane przeze mnie wątki z pewnością wydają się znajome tym, którzy oglądali „Babylon Berlin”. Trzeba jednak wyraźnie poczynić dwa stwierdzenia. Po pierwsze, jako tekst kultury serial jest od powieści lepszy. Po drugie zaś, produkcja oglądana przez nas w telewizji czy na platformach streamingowych nie jest prostą ekranizacją omawianej książki. „Babylon Berlin” przez swój rozmach i mnogość wątków nie był serialem łatwym w odbiorze. Ja z ogromną przyjemnością obejrzałem go dwa razy, ciesząc się z wyłapywania kolejnych „smaczków”. Książka Kutschera jest pod tym względem znacznie prostsza, a jej fabuła bardziej linearna.

Adolf Hitler – niespełniony architekt i urbanista

Jedną z rzucających się w oczy cech dyktatorskiej władzy Adolfa Hitlera była gorączkowa wręcz aktywność budowlana oraz megalomańskie plany architektoniczne w duchu monumentalnego neoklasycyzmu. Przyszły wygląd niemieckich miast był więc sprawą polityczną.



Czytaj dalej...

Wiele wątków z serialu może się zresztą czytelnikowi wydać okrojonych (choć aby być ścisłym, to zostały one raczej rozszerzone na potrzeby ekranizacji). Przede wszystkim książkowy Gereon Rath jest postacią znacznie mniej skomplikowaną niż Rath znany nam z ekranu. Ma swoja przeszłość i swoje dwuznaczności. Znacznie bardziej skąpo zostaje jednak opisane jego życie rodzinne, mniej miejsca poświęcono traumie i kompleksowi związanymi z zaginięciem brata podczas Wielkiej Wojny, a wątek uczucia do szwagierki w powieści nie występuje. Postacią zdecydowanie drugoplanową jest też Charlotte, w serialu będąca w zasadzie główną bohaterką obok Ratha. Nie mówiąc już o Grecie – ta w filmie drugoplanowa, acz istotna postać, na kartach książki wprawdzie się pojawia, ale równie dobrze mogłoby jej nie być i nie stanowiłoby to znacznej różnicy. Zupełnie bez wyrazu (może poza Zorgiebelem) są przełożeni Ratha, nader interesująca postać Augusta Bendy okazała się kreacją serialową.

Znacznie mniej rozbudowane w porównaniu z ekranizacją są też wątki polityczne. Co prawda w obydwu dziełach istotną rolę odgrywają knowania Rosjan, lecz cały wątek Czarnej Reishwehry (w książce jedynie wspomnianej) i planów puczu mającego na celu restytucję Cesarstwa również okazał się stworzony na potrzeby serialu – w książce mamy po prostu infiltrację struktur państwowych przez nazistowskich bojówkarzy. Inaczej niż w ekranizacji, na kartach książki nie pojawia się też prezydent Hindenburg.

Faszyzm: dziecko nowoczesności

Faszyzm można uznać za „dziecko swojego wieku”. Był nie tylko negacją, ale też pełnoprawnym wytworem procesu cywilizacyjnego oraz europejskiej nowoczesności. Nie byłby więc on kontrą wobec Oświecenia, ale raczej jej (niechcianym) dzieckiem.



Czytaj dalej...

Moim zdaniem wynika to z różnicy konwencji pomiędzy popularnym serialem, a powieścią, która zainspirowała jego twórców. „Babylon Berlin” przykuwał uwagę właśnie niesamowitą mieszanką wątków kryminalnych, obyczajowych, politycznych czy wręcz szpiegowskich. „Śliska sprawa” jest zaś po prostu kryminałem utrzymanym w klimacie mogącym kojarzyć się z filmami noir. Żeby to co piszę nie zabrzmiało zanadto krytycznie, na wszelki wypadek podkreślę – bardzo dobrym kryminałem.

Kutschera zdecydowanie należy pochwalić za pieczołowite i wiarygodne przedstawienie realiów Republiki Weimarskiej. To w powieściach historycznych, szczególnie rozgrywających się w historycznych realiach kryminałach istotna kwestia. Przyznam, że osobiście wolę np. oglądać serial „Poirot” niż czytać powieści Agaty Christie na podstawie których powstał. W produkcji telewizji ITV zachwyca mnie oddanie z pietyzmem realiów i klimatu międzywojennej Wielkiej Brytanii. Christie w swoich książkach nie poświęciła wielu detalom zbyt wielkiej uwagi, co zresztą było dość naturalne – pisała w końcu o czasach współczesnych sobie i swoim czytelnikom, szczegółowy opis realiów był po prostu zbędny. W przypadku powieści Kutschera i „Babylon Berlin” dysonans w tej sprawie nie jest aż tak dostrzegalny. Zresztą twórczość angielskiej królowej kryminału nie jest chyba najbardziej adekwatnym punktem odniesienia dla „Śliskiej sprawy”. Znacznie bardziej na miejscu wydają się porównania choćby z książkami Marka Krajewskiego, z którymi omawianą powieść łączy czas (dwudziestolecie międzywojenne) i miejsce (ówczesne państwo niemieckie) akcji.

Agnieszka Teterycz-Puzio – „Zamachy na Piastów” – recenzja i ocena

Czytaj dalej...

Zapewne daje się wyczuć, że jako osoba która najpierw poznała serial, jestem trochę rozczarowany faktem, że „Śliska sprawa” ma mniejszy rozmach niż „Babylon Berlin”. Nie oznacza to jednak, że lektura powieści niemieckiego pisarza nie wciągnęła mnie i nie dostarczyła czytelniczej satysfakcji. Było wręcz odwrotnie! To bardzo dobry kryminał osadzony w – kolejny raz podkreślę: bardzo dobrze oddanych – realiach historycznych. Naprawdę polecam!

Zainteresowała Cię nasza recenzja? Zamów książkę Volkera Kutschera „Śliska sprawa. Komisarz Gereon Rath” (tom 1)!


Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Michał Gadziński

Absolwent Instytutu Historycznego oraz Instytutu Nauk Politycznych UW. Interesuje się historią XIX i pierwszej połowy XX wieku. Pasjonat historii, kultury i polityki krajów anglosaskich.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org