Opublikowano
2008-12-24 23:52
Licencja
Wolna licencja

Zabytkowa radiostacja nadała komunikat w wigilijny poranek

Zgodnie z planem, dzisiaj o godzinie 8.00 czasu UMT (9.00 czasu lokalnego obowiązującego w Polsce) miała miejsce specjalna transmisja z zabytkowej radiostacji znajdującej się w szwedzkiej miejscowości Grimeton. Wiadomość została wysłana alfabetem Morse’a na bardzo niskiej częstotliwości 17,2 kHz, za pomocą alternatora Alexandersona – jedynego działającego nadajnika tego typu, jaki przetrwał do naszych czasów.


Zobacz też: Boże Narodzenie - historia i świąteczne tradycje

Urządzenie oddane do użytku osiemdziesiąt cztery lata temu zachowało pełną sprawność do dnia dzisiejszego. Chociaż wyszło już ze służby, to kilka razy do roku jest uruchamiane celem wysłania w eter okolicznościowego komunikatu.

O unikalności znajdującego się w Grimeton sprzętu świadczy nie tylko jego wiek, lecz także zasada działania. Fala nośna jest w nim generowana na drodze elektromechanicznej, a nie przy pomocy układu elektronicznego, jak ma to miejsce w nowocześniejszych konstrukcjach. Od lipca 2004 roku ten niepowtarzalny relikt wczesnej epoki radiokomunikacji znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Nadajnik w Grimeton (fot. Gunther Tschuch, źródło: Wikipedia, licencja: CC ASA 2,5).

Treść dzisiejszego wigilijnego komunikatu, jak nietrudno się domyślić, zawierała między innymi życzenia świąteczne i noworoczne, a także podstawowe informacje o instalacji znajdującej się w tej małej, szwedzkiej miejscowości.

Nieco historii

„Wielka radiostacja” została zbudowana w latach 1922-1924 celem zorganizowania efektywnej łączności transatlantyckiej. Umiejscowienie placówki w Grimeton nie było przypadkiem. Zadecydowała o tym między innymi topografia terenu, który, opadając w kierunku oceanu, był wolny od naturalnych przeszkód mogących tłumić emitowane fale radiowe. Alternator zaprojektowany przez szwedzkiego inżyniera mieszkającego w Ameryce, Ernesta Alexandersona został podłączony do imponującego systemu antenowego, złożonego z sześciu masztów (każdy o wysokości 127 metrów), między którymi rozpięto dwanaście miedzianych przewodów. Cała instalacja przetrwała do naszych czasów w stanie niemal nienaruszonym.

Antena nadajnika w Grimeton (fot. Gunnar Larsson, licencja: GNU FDL, źródło: szwedzka Wikipedia.

Niestety, takiego szczęścia nie miał jej polski odpowiednik – Nadawcza Radiostacja Transatlantycka Babice wybudowana w pobliżu Warszawy na początku lat dwudziestych XX wieku. Budynki oraz maszty antenowe wchodzące w jej skład zostały wysadzone 16 stycznia 1945 przez wycofującą się armię niemiecką.

Odbiorcy

Zakres fal bardzo długich (VLF) na którym operuje radiostacja w Grimeton nie jest już powszechnie stosowany w radiokomunikacji. Wciąż używa go m.in. wojsko do utrzymywania łączności z okrętami podwodnymi oraz nawigacji. Do kogo były więc adresowane życzenia wysłane w ten dość nietypowy sposób? Przede wszystkim do pasjonatów – radioamatorów i krótkofalowców, własnoręcznie budujących sprzęt odbiorczy i prowadzących nasłuch na tym paśmie.

Polski radioamator-krótkofalowiec, Jacek Lipkowski (SQ5BPF) na temat transmisji z Grimeton

Staram się odbierać transmisje Grimeton Radio/SAQ od 2006 roku. Jest to urządzenie, które stanowiło w swoim czasie szczytowe osiągniecie techniki, a obecnie jest jedynym takim zachowanym na świecie. Warto pamiętać, że jest to stacja bliźniacza do już nieistniejącej Radiostacji Transatlantyckiej w Babicach pod Warszawa.

Odbiór SAQ wymaga konstrukcji własnego (bardzo prostego) odbiornika, co jest dodatkowym źródłem satysfakcji.

Niestety odbiór tej stacji jest coraz trudniejszy z powodu coraz większego zaśmiecenia widma radiowego przez człowieka. Warto posłuchać radia (nie tylko SAQ), póki jeszcze nie utonęło ono w morzu zakłóceń.

Bibliografia

  1. Transmission on Christmas Eve, [na:] Radiostation Grimeton SAQ (dostęp 21.12.2008).
  2. Varberg Radio Stadion [na:] UNESCO World Heritage Centre (dostęp 21.12.2008).
  3. Grimeton – a heritage for humanisty [na:] http://www.grimetonradio.se (dostęp 21.12.2008).
  4. Marcin Łada, Aneta Kołaczyńska, Zapomniana rocznica, 21.12.2008 [na:] Gazeta Babicka online (dostęp 21.12.2008).

Zredagował: Kamil Janicki

Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Gość: Jacek |

Witam Wszystkich Krotko i Dlugo falowcow . Mieszkam w Szwecji ,od wielu lat i zajmuje cie radiotechnika. Bylem w Grimeton i ogladalem ta radiostacje . Jest to CUDO Elektroniki lat 1920 stych. Swiatowe Cudo techniki materialowo, inzynieryjnej w 90 % materjaly urzyte do budowy tej stacji , zostaly do dnia dzisiejszego. Zwiedzenie tej Radiostacji ,to KONIECZNY Chzest Radioamatora Wielofalowca ! Polecam Goraco ! ! ! Jacek.



Odpowiedz

Gość: Wojciech 'Andrys' Andryszek |

Miodzio. Podoba mi się także to, że autor nie boi się używać nieco bardziej technicznego języka. Proszę częściej!



Odpowiedz
Marek Więcek

Student historii na Uniwersytecie Jagiellońskim, absolwent liceum ogólnokształcącego w podkrakowskich Krzeszowicach. Zainteresowania naukowe obejmują kwestie związane z historią mentalności, obyczajowości oraz religii, a także wpływem rozwoju techniki na zmiany cywilizacyjne. Zainteresowania niezwiązane ze studiowaną dziedziną to między innymi informatyka oraz nowe technologie.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org