Opublikowano
2017-12-23 18:15
Licencja
Wolna licencja

Boże Narodzenie - historia i świąteczne tradycje

Święta Bożego Narodzenia obchodzone są od setek lat. Przez ten czas narodziły się rozmaite świąteczne tradycje. Jak kiedyś wyglądały obchody Bożego Narodzenia, wigilijne potrawy, świąteczne życzenia, choinka i prezenty czy bożonarodzeniowa szopka? Czy polskie świąteczne zwyczaje różnią się od zagranicznych? I w końcu jaki jest w ogóle sens tych świąt? Tu znajdziesz odpowiedź na te i wiele innych pytań.


Zobacz też: Tematy Histmag.org - jeśli nie wiesz od czego zacząć!

Świąteczne tradycje i Boże Narodzenie w polskiej historii

Świąteczne zwyczaje i tradycje – jak kiedyś wyglądała Wigilia?

Wigilia to jedyny taki dzień w roku, w którym niegdyś tak mocno splatały się praktyki pogańskie z wierzeniami chrześcijańskimi. Dlatego też był on wyjątkowo tajemniczy, długo się do niego przygotowywano i pilnowano, by nic nie zostało zaniedbane. Wszak ten dzień oznaczał nie tylko oczekiwanie na narodziny Dzieciątka, lecz także decydował o całym następnym roku!



Czytaj dalej...

Wigilia po staropolsku, czyli karp bez kości i inne potrawy

Już za kilka godzin usiądziecie do wigilijnego stołu. Pojawi się na nim karp, czerwony barszcz lub zupa grzybowa, pierogi i wszelkie inne smakołyki. Jak jednak przygotowywano je kilka wieków temu? Krótkie wskazówki kulinarne znajdziemy w pierwszej polskiej książce kucharskiej pt. Compendium Ferculorum albo zebranie potraw, wydanej w 1682 roku.



Czytaj dalej...

Głos Zygmunta, świąteczny targ i szopka krakowska, czyli zwyczaje bożonarodzeniowe w starym Krakowie

Jeśli myślimy o Krakowie w kontekście świąt Bożego Narodzenia, pierwsze skojarzenie, które przychodzi nam do głowy to… szopka krakowska! I nic dziwnego – jest to fenomen na skalę światową. Nigdzie indziej nie powstają w równym stopniu oryginalne budowle upamiętniające narodziny Chrystusa.



Czytaj dalej...

„Na gwiazdkę co najlepsze każdy dziś wybiera …” – polskie Boże Narodzenie w latach 30.

Współcześnie Święta Bożego Narodzenia atakują nas już w listopadzie. W sklepach pojawiają się czekoladowe Mikołaje, ozdoby choinkowe, a z głośników płyną dobrze znane melodie bożonarodzeniowych piosenek. Nie zawsze tak to wyglądało.



Czytaj dalej...

Święta jako problem społeczno-gospodarczy. Boże Narodzenie w latach 80.

Przygotowania przedświąteczne wchodzą w kulminacyjną fazę. Wielu z nas jest już zmęczonych zakupami i całym tym szaleństwem. Jak za to wyglądały święta Bożego Narodzenia w socjalistycznej gospodarce niedoboru? Lektura prasy sprzed 30 lat pokazuje, jak wiele się od tego czasu zmieniło...



Czytaj dalej...

Istniała telewizja przed „Kevinem...”. Co dawniej oglądano w Święta?

Cofnijmy się w czasie o czterdzieści lat. Zakończyła się właśnie kolacja wigilijna. Karp zjedzony, prezenty rozpakowane, można w rodzinnym gronie zasiąść na wersalce przed odbiornikiem Ametyst i obejrzeć… no właśnie – co? Nie ma „Kevina samego w domu”, nie ma „To właśnie miłość”. Co oglądano w Święta w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych?



Czytaj dalej...

Tadeusz Baraniuk: tradycje bożonarodzeniowe są bardzo żywotne

Czas Bożego Narodzenia zawsze był wyjątkowy i obudowany w liczne znaczenia, głęboko osadzone w kulturze ludowej. O polskie świętowanie i związane z nim symbole zapytaliśmy dr Tadeusza Baraniuka, wykładowcę w Instytucie Etnologii i Antropologii Uniwersytetu Warszawskiego.



Czytaj dalej...

Świąteczne wydania dawnych gazet

Gwiazdka Cieszyńska - wszystkiego najlepszego na Święta i Nowy Rok!

Wszystkim czytelnikom Histmaga a zarazem czytelnikom Gwiazdki Cieszyńskiej, pragniemy złożyć najserdeczniejsze życzenia wesołych i pogodnych Świąt Bożego Narodzenia a także wszelkiej pomyślności w nadchodzącym nowym roku.



Czytaj dalej...

Święta Bożego Narodzenia w 1933 roku w prasie

Boże Narodzenie w przedwojennej prasie nie przechodziło bez echa. Nie ma w tym zresztą nic dziwnego, gdyż w kalendarzu naszych dziadków, podobnie jak i teraz, był to bardzo ważny moment roku.



Czytaj dalej...

Okupacyjne święta w „Nowym Kurierze Warszawskim”

Zima w Warszawie roku 1943 nie należała do najlżejszych. Niemiecka polityka względem Polaków zaostrzyła się w znaczący sposób. Coraz częściej dochodziło do łapanek i rozstrzeliwań, a podziemie coraz otwarciej dawało znać o swoim istnieniu. Warszawa stała się areną zmagań Armii Krajowej z Niemcami. Do tego nadchodziły święta.



Czytaj dalej...

Boże Narodzenie za granicą - tradycje dawne i dzisiejsze

Nittel Nacht, czyli jak żydzi „świętowali” chrześcijańską wigilię

Gra w kości, zero seksu, zakaz czytania Tory a nawet... pół nocy darcia papieru toaletowego. O odwiedzinach pełzającego kanałami ściekowymi Jezusa i demonicznych psach nie wspominając. Żydzi aszkenazyjscy i chasydzi na swój unikalny sposób obchodzili noc narodzenia Boga chrześcijan. Niektórzy wciąż to robią.



Czytaj dalej...

Rozejm bożonarodzeniowy na froncie zachodnim

W święta Bożego Narodzenia 1914 r. pod Ypres, gdzie stały naprzeciw siebie wrogie wojska brytyjskie i niemieckie, doszło do wyjątkowego wydarzenia: z inicjatywy żołnierzy zawarto rozejm bożonarodzeniowy, w czasie którego doszło do bratania się przedstawicieli obydwu stron. Był to szczególny wyraz człowieczeństwa w obliczu okrutnego konfliktu na skalę światową.



Czytaj dalej...

Grudzień 1940 w Wielkiej Brytanii

Grudzień roku 1940 był dla Brytyjczyków szczególnym okresem. Wielu z nich straciło dach nad głową i cały majątek na skutek bombardowań i pożarów. Przygotowanie się do świąt Bożego Narodzenia było trudniejsze niż zwykle, a wielu członków rodzin przebywało w różnym charakterze poza domem. Ci, którzy zostali, musieli pracować ciężej niż zazwyczaj.



Czytaj dalej...

Święta po czesku

Również w ateistycznych Czechach obchodzi się Boże Narodzenie. Byłam bardzo zaskoczona istniejącym w Polsce przekonaniem, że z powodu przewagi niewierzących za południową granicą braknie świątecznych tradycji. Chciałabym pokazać, że jest zupełnie inaczej.



Czytaj dalej...

Święty Mikołaj - geneza

Święty Mikołaj? Oczywiście, że istniał

Najsłynniejszy Święty Mikołaj to biskup Miry, którego wspomnienie obchodzi się 6 grudnia. Świętych tego imienia było kilkudziesięciu – są wśród nich papież, duński królewicz, patriarcha Konstantynopola, patron Szwajcarii i Anglik zwany Małym Johnem. Prezentujemy świętych Mikołajów, którzy odegrali największą rolę w historii.



Czytaj dalej...

Święty Mikołaj na amerykańskim froncie

Święty Mikołaj, jakiego obecnie znamy, to wytwór propagandy z czasów wojny secesyjnej. Stworzony wówczas wizerunek wykorzystano potem w czasie I wojnie światowej, uwypuklając podobieństwo przynoszącego prezenty brodacza do Wuja Sama.



Czytaj dalej...

Mikołajów dwóch

Pamiętam, że będąc małą dziewczynką nie potrafiłam pojąć, że „ten pan z czapką biskupa”, o którym opowiadano nam na lekcjach religii oraz ten w czerwonym płaszczu, którego widziałam w reklamach to jedna i ta sama osoba.



Czytaj dalej...

Świąteczne rozmowy i rozważania

Boże Narodzenie – święto europejskiej cywilizacji?

Ogrom tradycji związanych z Bożym Narodzeniem, pozwala traktować to święto nie tylko w wymiarze religijnym. To ważny element europejskiej cywilizacji, bo niesie wraz z sobą uniwersalne zwyczaje, których korzenie sięgają jeszcze pogańskich czasów.



Czytaj dalej...

O. Tomasz Kwiecień: Święta Bożego Narodzenia przestały być własnością chrześcijan

O Adwencie, Bożym Narodzeniu i jego wyższości nad świętami Wielkanocy z dominikaninem – ojcem Tomaszem Kwietniem – rozmawiają Magdalena Szyburska i Kajetan Rudnicki.



Czytaj dalej...

"Historia jest dla mnie radością" - wywiad z ojcem Leonem Knabitem

Jak wygląda kolacja wigilijna u benedyktynów z Tyńca? Czy tradycja jest ważna w życiu Kościoła? Czy katolik powinien znać historię swojego Kościoła? Na te pytania, w rozmowie z Sebastianem Adamkiewiczem i Michaelem Morysem-Twarowskim, odpowiedział ojciec Leon Knabit.



Czytaj dalej...

Święto męczenników

Choć w drugi dzień świąt Bożego Narodzenia w uszach nadal dźwięczą kolędy, a ulice rozświetlają barwne choinki, obchodzony on jest głównie jako wspomnienie św. Szczepana – pierwszego męczennika. Tych, którzy wylali krew za wiarę otaczano szczególnym kultem, który niekiedy obrastał w mit wykorzystywany nie tylko w celach religijnych.



Czytaj dalej...

Kim (nie) byli trzej królowie?

Mogli być zaratustrańskimi kapłanami, albo też astrologami wnikliwie obserwującymi niebo. Niektórzy twierdzą, że byli bogaczami z różnych zakątków świata. Mogli też w ogóle nie istnieć, a opowieść o nich jest jedynie symboliczną legendą biblijną. Kim byli Trzej Królowie i dlaczego ich święto było jednym z najważniejszych w Kościele?



Czytaj dalej...

Kolędy i świąteczne piosenki

Polska kolęda patriotyczna

O tym, że polska historia potrafi zaskakiwać, nie trzeba nikogo przekonywać. Niekiedy jednak bywa naprawdę przedziwna, czego doskonałym przykładem są polskie kolędy patriotyczne.



Czytaj dalej...

White Christmas - kultowa piosenka

Nagranie kultowe, ale i maksymalnie skomercjalizowane. Czas na odrobinę świątecznej kultury zza „wielkiej wody” - opowieść o najpopularniejszej w USA piosence o świętach Bożego Narodzenia.



Czytaj dalej...

Happy Xmas (War is Over)

Nastał grudzień, święta Bożego Narodzenia już się zbliżają, wkrótce po nich nadejdzie także Nowy Rok. Jest to okres radości, ale też podsumowań i refleksji. Te dwa tak różne wątki ścierają się ze sobą w piosence, na którą dzisiaj przyszła kolej w cyklu „na stro(u)nie”, mianowicie w utworze Johna Lennona – „Happy Xmas (War is Over)”.



Czytaj dalej...

Inne bożonarodzeniowe ciekawostki

Zabytkowa radiostacja nadała komunikat w wigilijny poranek

Zgodnie z planem, dzisiaj o godzinie 8.00 czasu UMT (9.00 czasu lokalnego obowiązującego w Polsce) miała miejsce specjalna transmisja z zabytkowej radiostacji znajdującej się w szwedzkiej miejscowości Grimeton. Wiadomość została wysłana alfabetem Morse’a na bardzo niskiej częstotliwości 17,2 kHz, za pomocą alternatora Alexandersona – jedynego działającego nadajnika tego typu, jaki przetrwał do naszych czasów.



Czytaj dalej...

Kolejne święta przed szklanym ekranem

Analizując badania – przeprowadzone przez firmę AGB Nielsen Media Research – tym, bez czego Polacy nie wyobrażają sobie Świąt Bożego Narodzenia, jest niewątpliwie oglądanie telewizji.



Czytaj dalej...

Kupuj świetne e-booki historyczne i wspieraj ulubiony portal!

Regularnie do sklepu Histmaga trafiają nowe, ciekawe e-booki. Dochód z ich sprzedaży wspiera działalność pierwszego polskiego portalu historycznego. Po to, by zawsze był ktoś, kto mówi, jak było!


Sprawdź dostępne tytuły pod adresem: https://histmag.org/sklep
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Redakcja

Redakcja Histmag.org

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org