Opublikowano
2019-10-01 09:02
Licencja
Wolna licencja

Zamki w Polsce [Mapa]

(strona 2)

Zamki w Polsce cieszą się dużym zainteresowaniem miłośników historii i turystów. Specjalna mapa przygotowana przez naszą redakcję pokazuje wybór najważniejszych tego typu obiektów, a dołączony komentarz przybliża istotne trendy w ich historii.


Strony:
1 2

Mapa zamków w Polsce (aut. Marcin Sobiech / EXGEO Professional Map)

Mapa w większej rozdzielczości

Zamki zakonne

Trzeci głównym fundatorem zamków w Polsce – po władcach i możnowładcach – były zakony rycerskie. Prym wiedli tu oczywiście Krzyżacy, którzy stworzyli prężne państwo na terenie ziemi chełmińskiej, Pomorza i Prus. Wypracowali on bardzo charakterystyczny typ nizinnego zamku gotyckiego, budowanego przede wszystkim z cegły – miał on formę czworokątną, wysokie mury i baszty i był bardzo dobrze przystosowany do obrony, stanowiąc ośrodek władzy zakonnej nad otaczającymi go terenami. Przykłady tego typu zamków znaleźć można na terenie województw warmińsko-mazurskiego, pomorskiego i kujawsko-pomorskiego, a do najważniejszych przykładów – oprócz słynnego na całą Europę stołecznego Malborka – należą obiekty w Gniewie, Bytowie, Kętrzynie, Nidzicy czy Radzyniu Chełmińskim. Na terenach dzisiejszej zachodniej Polski – województwa lubuskiego i zachodniopomorskiego – od pełnego średniowiecza znajdujących się pod silnymi wpływami niemieckimi, swoje posiadłości miały też inne zakony rycerskie: joannici i templariusze. W ramach zakładanych przez siebie komandorii budowali oni również niewielkie zamki, z których najlepiej zachowanymi są obiekty pojoannickie w Łagowie i Pęzinie. Specyficznym przykładem zamku powiązanego z zakonem jest też Otyń, w epoce nowożytnej przekształcony w… klasztor jezuitów.

Zamki duchowne

W średniowieczu duchowni – przede wszystkim biskupi – oprócz funkcji religijnych zajmowali też ważne miejsce w systemie feudalnym. Nie dziwi więc, że często byli oni też fundatorami zamków, które zabezpieczały ich domeny oraz stanowiły oparcie polityczne. Wyróżnić można dwa kompleksy zamków duchownych na terenie dzisiejszej Polski. Pierwszym jest rejon dawnego państwa krzyżackiego, gdzie biskupi pomezański i warmiński byli panami feudalnymi, podporządkowanymi władzy zakonu, jednocześnie zaś posiadającymi pewną niezależność. W wypadku pierwszego z biskupstw ślady tego znaleźć można m.in. w Kwidzynie i Szymbarku, natomiast do władztwa biskupów warmińskich zaliczyć można zamki m.in. w Reszlu, Olsztynie i Lidzbarku Warmińskim. Co istotne, były one budowane w tej samej formie, co zamki krzyżackie. Na terenie Królestwa Polskiego ważnym panem feudalnym był natomiast biskup krakowski, który wystawił zamki m.in. w Iłży, Bodzentynie, Sławkowie, Lipowcu czy Siewierzu – w ostatnim z miejsc hierarchowie z Wawelu aż do upadku Rzeczpospolitej pełnili formalną funkcję książąt.

Wschód mniej „zamkowy”?

Uwagę zwraca natomiast bardzo słabe nasycenie zamkami terenów na wschód od Wisły, m.in. prawobrzeżnego Mazowsza, Podlasia czy Lubelszczyzny. Książęta warszawscy wystawili pojedyncze zamki m.in. w Ciechanowie, Mielniku czy Liwie, natomiast w posiadaniu Zygmunta II Augusta znalazł się zamek w Tykocinie, gdzie wybudowano renesansową rezydencję (ostatnio odbudowaną). Dalej na południe uwagę zwracają zamki królewskie, m.in. w Kazimierzu Dolnym, Lublinie, Przemyślu i Sanoku, oraz pojedyncze obiekty prywatne. Wydaje się, że w wypadku tego regionu decydujący wpływ na mniejszą liczbę zamków miała specyfika historii tych ziem. Zostały one intensywniej zagospodarowane dopiero w późnym średniowieczu, zagrożenie ze wschodu ze strony Tatarów, Rusinów czy Litwinów miało bardziej dynamiczny i mniej powiązany z terenem charakter, a w okresie rządów Kazimierza Wielkiego (Ruś Czerwona) i Jagiellonów (Lubelszczyzna i Podlasie) znalazły się one z dala od granic państwa królów polskich.

Zobacz też:

Spodobał ci się nasz artykuł? Podziel się nim na Facebooku i, jeśli możesz, wesprzyj nas finansowo. Dobrze wykorzystamy każdą złotówkę! Kliknij tu, aby przejść na stronę wsparcia.


Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.
Spodobał Ci się nasz materiał? Zapisz się do naszego newslettera!
Strony:
1 2
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Uwaga, wyświetliliśmy tylko ostatnio opublikowane komentarze. Zobacz wszystkie komentarze!

Gość: Ablad |

Nawet ładna ta ruina w Bytowie :-D
http://www.planynawakacje.pl/2014/05/19/zamek-w-bytowie/



Odpowiedz

Gość: Grahnar |

Świny zamienione miejscami z Bolkowem



Odpowiedz

Gość: Simi |

Nie chcielibyście się pokusić o stworzenie takiej mapy wraz z Kresami? To byłby rarytas dla wszystkich miłośników map :)



Odpowiedz

Gość: MarianoItaliano |

Brakuje ruin zamku w Kryłowie na Zamojszczyźnie, nieopodal Hrubieszowa.



Odpowiedz

@ Gość: MarianoItaliano Dziękujemy za uwagi, weźmiemy je pod uwagę podczas modyfikowania mapy. Pozdrawiamy serdecznie!



Odpowiedz

Gość: dfl |

W Bytowie ruiny? No proszę was...



Odpowiedz
Tomasz Leszkowicz

Redaktor działu naukowego, członek redakcji merytorycznej portalu od października 2006 roku, redaktor naczelny Histmag.org od grudnia 2014 roku do lipca 2017 roku. Doktorant w Instytucie Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk. Absolwent Instytutu Historycznego i Instytutu Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego. Były członek Zarządu Studenckiego Koła Naukowego Historyków UW. Specjalizuje się w historii dwudziestego wieku (ze szczególnym uwzględnieniem PRL), interesuje się także społeczno-polityczną historią wojska. Z uwagą śledzi zagadnienia związane z pamięcią i tzw. polityką historyczną (dawniej i dziś). Publikował m.in. w „Mówią Wieki”, „Uważam Rze Historia”, „Pamięci.pl”, „Polityce” oraz „Dziejach Najnowszych”. Oprócz historii pasjonuje go rock i poezja śpiewana, jest miłośnikiem kabaretów, książek Ryszarda Kapuścińskiego i Hansa Helmuta Kirsta oraz gier z serii Europa Universalis.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org