Opublikowano
2016-05-05 20:43
Licencja
Wolna licencja

Ekspansja włoskiego faszyzmu. Krwawa wojna w Etiopii 1935–1936

(strona 2)

5 maja 1936 roku zakończyła się II wojna włosko-abisyńska. Zwycięstwo sił faszystowskich skłoniło Benito Mussoliniego do ogłoszenia powstania tzw. II Imperium Rzymskiego. Krwawy konflikt we wschodniej Afryce miał również znaczący wpływ na późniejszy układ sił w Europie.


Strony:
1 2

2 października 1935 roku Duce ogłosił stan wojny z Etiopią. Decyzja ta została podjęta w nieodpowiednim momencie. Armia była nieprzygotowana do walk. Lotnictwo, marynarka wojenna i siły lądowe nie były w stanie wygenerować potencjału potrzebnego do odniesienia szybkiego zwycięstwa. Decyzja o najechaniu Etiopii była jednakże w zdecydowanej mierze podyktowana nastrojami społecznymi i stanem gospodarki. Mussolini, obok pokazania siły totalitarnego państwa (oraz siebie jako jego przywódcy) chciał pozyskać poparcie niższych warstw społecznych, dla których ekspansja na tereny Abisynii stanowiła szanse na ulokowanie i pomnażanie kapitału. Było to o tyle istotne, że Włochy borykały się w tym okresie ze znacznymi problemami gospodarczymi, które były skutkiem wielkiego kryzysu gospodarczego lat 1929–1933 – dla przykładu deficyt w handlu zagranicznym wynosił wówczas aż 2451 milionów lirów.

Włoscy żołnierze wyruszają na wojnę abisyńską, 1935 r. (domena publiczna).

Liczy się tylko zwycięstwo

Siły włoskie zaatakowały Etiopię 3 października 1935 roku z terenu Erytrei i Somalii. Na czele sił faszystowskich liczących około 330 tys. żołnierzy stał gen. Emilio De Bono. Działania nie miały jednak charakteru błyskawicznego, stąd też zachodni politycy i opinia publiczna próbowały wywrzeć wpływ na Mussoliniego. Najmniej efektywna w swoich działaniach na tym polu okazała się Liga Narodów. Sankcje nałożone na Italię 10 października 1935 roku nie uderzyły znacząco we włoską gospodarkę. Wzmogło to jedynie fale oburzenia we Włoszech. Dumni mieszkańcy Półwyspu Apenińskiego nie życzyli sobie wtrącania się w suwerenne decyzje władz państwowych.

Kompromisową propozycję rozwiązania konfliktu włosko-abisyńskiego wysunęli również Anglicy i Francuzi. Samuel Hoare – ówczesny brytyjski minister spraw zagranicznych oraz premier Francji Pierre Laval zaproponowali Mussoliniemu pod koniec 1935 roku, aby ten objął protektorat nad większością terytorium Etiopii z zastrzeżeniem, że cesarz Abisynii – Hajle Syllasje, będzie nadzorował ruch morski na obszarach przygranicznych. Propozycję tę zwaną w historiografii paktem Hoare’a-Levala uznano w Rzymie – podobnie jak i wcześniejszą rezolucję Ligi Narodów – za wręcz uwłaczającą godności i sile kraju, po czym ją odrzucono.

Cesarz Etiopii Hajle Syllasje (domena publiczna).

Włosi w toku walk zajęli Aduę i Aksum, nie mogąc jednak iść dalej w kierunku stolicy kraju za sprawą bohaterstwa wojsk abisyńskich, liczących 200 tys. ludzi. Mając na uwadze warunki klimatyczne panujące w Etiopii, Duce nakazał wzmożenie naporu. W tym też celu wymienił głównodowodzącego operacją – 28 listopada 1935 roku na czele walczącej armii stanął gen. Pietro Badoglio. Widząc problemy swoich żołnierzy nie mogących w walce na lądzie zdobyć Amby Aradam, marszałek postanowił m.in zastosować samoloty bombowe do ostrzału pozycji abisyńskich z powietrza.

Obie strony w trakcie walk uciekały się do barbarzyńskich czynów względem pojmanych jeńców. W rewanżu za złe traktowanie włoskich jeńców przez Abisyńczyków siły faszystowskie użyły iperytu (tzw. gazu musztardowego). Takimi – niewspółmiernymi i nie humanitarnymi – sposobami w przeciągu 6 miesięcy udało się przełamać opór walecznych Etiopczyków zarówno na froncie północnym jak i południowym, zmusić cesarza Hajle Syllasje do opuszczenia kraju (2 maja 1936 roku) i zająć stolicę Abisynii Addis Abebę 5 maja 1936 roku.

Bezsilny Zachód. Skutki II wojny etiopskiej

Król Włoch Wiktor Emanuel III (domena publiczna). Po wkroczeniu wojsk włoskich do stolicy Etiopii rozpoczęto przygotowania do przejęcia przez Rzym oficjalnego protektoratu nad tym krajem. 9 maja 1936 roku ogłoszono króla Włoch – Wiktora Emanuela III – cesarzem Abisynii. 1 czerwca proklamowano utworzenie Włoskiego Imperium Afryki Wschodniej zrzeszającego obszar Erytrei, Etiopii i włoskiej Somalii, co w opinii Mussoliniego było jednoznaczne z powstaniem II Cesarstwa Rzymskiego. Fakt ten z uporem podkreślała faszystowska propaganda. Wkrótce jednak okazało się, że podbój afrykańskiego obszaru nie przyniósł korzyści metropolii. Dane jednoznacznie pokazywały, że wymiana handlowa pomiędzy Rzymem a Addis Abebą podniosły wskaźnik obrotu zagranicznego Italii jedynie o 2%.

Dodatkowo na terenie całego kraju działała partyzantka etiopska, gdyż dumni mieszkańcy wschodniej Afryki nigdy nie pogodzili się z utratą suwerenności. Na różne akcje zaczepne włoska administracja w połączeniu z siłami porządkowymi stosowała – podobnie jak w czasie działań wojennych – niewspółmierne środki ucisku. W wyniku tych działań dziesiątki tysięcy Abisyńczyków straciło życie. Najgłośniejszym przejawem okrucieństwa faszystów na tym terenie było zamordowanie około 2 tys. mieszkańców stolicy w skutek informacji o planowanym zamachu na namiestnika Włoskiej Afryki Wschodniej, marszałka Rodolfo Grazianiego w 1937 roku.

Międzynarodowy Czerwony Krzyż przedstawił szacunki, z których wynikało, że w czasie wojny jak i już po jej zakończeniu śmierć w okrutny sposób (palowanie, obdzieranie ze skóry, zrzucanie z samolotów) poniosło około 800 tys. Abisyńczyków. Należy przyjąć te dane za wiarygodne, biorąc pod uwagę fakt, że walki w zasadzie trwały aż do odzyskania przez Etiopię niepodległości, co nastąpiło w 1941 roku.

Przemilczenie przez rządy Francji i Wielkiej Brytanii makabrycznych zbrodni dokonanych na Etiopczykach zachęciło Mussoliniego do nawiązania bliższych relacji z nazistowskimi Niemcami, co jak się okazało w niedalekiej przyszłości miało negatywne skutki dla dalszych losów Europy i świata.

Bibliografia:

  • Barker A.J., Rape of Ethiopia 1936, Ballantine Books, New York 1971.
  • Butcher William, Jules Verne. The Definitive Biography. Thunder's Mouth Press, New York 2006.
  • Chwalba Andrzej, Historia Powszechna. Wiek XIX, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009.
  • Czubiński Antoni, Historia Powszechna XX wieku, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2011.
  • Duggan Christopher, Creare la nazione. Vita di Francesco Crispi, Laterza, Roma-Bari 2000.
  • Gierowski Józef Andrzej, Historia Włoch, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław-Warszawa-Kraków 2003.

Redakcja: Tomasz Leszkowicz

Dziękujemy, że z nami jesteś! Chcesz, aby Histmag rozwijał się, wyglądał lepiej i dostarczał więcej ciekawych treści? Możesz nam w tym pomóc! Kliknij tu i dowiedz się, jak to zrobić!


Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.
Strony:
1 2
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Gość: Jb |

Haile Selasje byl klasycznym satrapa. Kacykiem. Co zrobil po powrocie z eyhnsnia,? Wymordowali ludzi ktorzy dochowali mu wierności. Dlaczego? Bo nie chcial im niczego zawdzieczac. W koncu sami etiopczycy go obalili by wpasc w ręce komunistow, wojny domowe, glod, utrata czesci tyrotorium, dostepu do morza. A moze ten Duce nie byl taki zly...



Odpowiedz

Gość: Blue |

Kilka ciekawostek. Po pierwsze w Etiopi nadal praktykowano niewolnictwo, co bylo waznym argumentem dla Wlochow ktorzy twierdzili ze wyzwalaja biedny czarny lud. W pozniejszym okresie podczas 2 WS, Wlosi posiadali jednostki Etiopskie kotre walczyly po ich stronie podczas 2 WS. Czytajac przerozne opowiadania z tego okresu natrafilem na cos co po czesci do mnie przemawialo, Francuzi, Anglicy, Portugalczycy i Belgowie mieli swoje kolonie wiec dlaczego Wlosi mieli ich nie miec ? - takie przeswiadczenie panowalo we Wloszech w tamtych latach. "Why them, not us"



Odpowiedz
Marek Wiśniewski

Absolwent historii na Wydziale Nauk Historycznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Interesuje się historią XIX i XX wieku ze szczególnym uwzględnieniem historii państw bałkańskich, głównie stosunków serbsko-chorwackich.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org