Opublikowano
2017-05-03 10:26
Licencja
Wolna licencja

Konstytucja 3 maja i późniejsze polskie konstytucje - historia i dziedzictwo

Konstytucja 3 maja została uchwalona w 1791 roku przez Sejm Wielki. Uważana jest ona za pierwszą europejską ustawę zasadniczą. Jak doszło do jej uchwalenia? Dlaczego warto i jak świętować 3 maja? Czego możemy się nauczyć od sejmu staropolskiego? I jak wyglądały kolejne polskie konstytucje? Odpowiedzi na te pytania znajdziecie w naszych artykułach!


Zobacz też: Tematy Histmag.org - jeśli nie wiesz od czego zacząć!

Konstytucja 3 maja - historia

Droga do Konstytucji 3 maja [infografika]

Konstytucja 3 maja była drugą na świecie, a pierwszą w Europie spisaną ustawą zasadniczą. Jak doszło do jej powstania i uchwalenia?



Czytaj dalej...

Konstytucja 3 maja – wola narodu czy zamach stanu?

Konstytucja 3 maja uchodzi w polskiej tradycji historycznej za jedno z najdonioślejszych osiągnięć rodzimego systemu parlamentarnego. Sam sposób przyjęcia Ustawy Rządowej niewiele miał jednak wspólnego z sielankową wizją uchwalenia aktu jedności narodu. Niektórzy powiedzą nawet, że tak naprawdę mieliśmy do czynienia z zamachem stanu.



Czytaj dalej...

Referendum nad Konstytucją 3 maja

Procedura przyjęcia Konstytucji 3 maja wzbudzała uzasadnione kontrowersje. Krytycy zarzucali, że Ustawa Rządowa była dziełem spisku, że przy jej uchwalaniu złamano zasady sejmowania, a jej zapisy godzą w wolności obywatelskie będące fundamentem Rzeczypospolitej. W lutym 1792 roku odbyły się sejmiki, których opinia na temat Konstytucji mogła zaważyć na jej dalszych losach.



Czytaj dalej...

Dlaczego Konstytucja 3 maja była rewolucją?

Choć budowla Konstytucji 3 maja była w gruncie rzeczy tworem dość konserwatywnym, to tętnił pod nią duch rewolucyjny, przewracający do góry nogami myślenie szlachty o państwie i jego formie. Była ona próbą ratowania projektu „Rzeczpospolita” przez odwrócenie niektórych pojęć, lub otwarcie ich na nowe interpretacje.



Czytaj dalej...

Wszystkie mity konstytucji majowej

Narracja o Konstytucji 3 maja jest mitem, jest tęsknotą za nowoczesnym państwem, alibi za upadek, uleczeniem historycznej traumy, fundamentem poczucia wartości i nadzieją w żywotne siły narodu istniejące w kontrze do tych wszetecznych i zdradliwych. Doskonale więc spełniała i spełnia nadal funkcję historycznej legendy, niezależnie od świadectwa dziejów.



Czytaj dalej...

Pierwsze konstytucje europejskie

O Konstytucji 3 maja mówi się, że była pierwszą w Europie i drugą na świecie (po amerykańskiej, a przed francuską). Jest jednak faktem, że jeszcze przed uchwaleniem polsko-litewskiej Ustawy rządowej pojawiły się w Europie akty prawne uznawane przez niektórych za pierwsze konstytucje na świecie.



Czytaj dalej...

Epoka Stanisławowska, czyli co działo się przed uchwaleniem Konstytucji

Vivat Stanisław August Poniatowski! Ostatnia koronacja w historii Rzeczypospolitej

Ostatni król Polski został koronowany w Warszawie, a nie jak dotychczas w Krakowie. Nie dość, że do koronacji doszło w wyniku zamachu stanu Czartoryskich, to na dodatek za datę uroczystości obrano dość sugestywnie dzień św. Katarzyny. 25 listopada 1764 roku Stanisław August Poniatowski rozpoczął włodarzowanie spuścizną po Piastach i Jagiellonach.



Czytaj dalej...

Dyplomacja Rzeczypospolitej czasów stanisławowskich

Gdy Stanisław August Poniatowski obejmował rządy, stanęło przed nim m.in. trudne zadanie zbudowania od podstaw profesjonalnej i nowoczesnej służby dyplomatycznej, upadłej zupełnie w czasach saskich.



Czytaj dalej...

Polska nieudana rewolucja

Wiosną 1787 roku Katarzyna Wielka rozpoczęła objazd południowych rubieży swego imperium. Kiedy płynęła w dół Dniepru, pozdrawiana przez tłumy poddanych, zgromadzonych na brzegach przez carskiego ministra, księcia Potiomkina, król Stanisław wyjechał z Warszawy, by powitać ją na polskim odcinku rzeki. 6 maja carska galera zacumowała w Kaniowie, a król wszedł na jej pokład. Po zakończeniu oficjalnej części spotkania para monarchów, którzy widzieli się po raz ostatni trzydzieści lat wcześniej, udała się na intymne tête-à-tête.



Czytaj dalej...

Święto Konstytucji 3 Maja

Po co świętujemy 3 maja?

Święto Konstytucji 3 maja było jednym z pierwszych świąt narodowych uchwalonych przez Sejm Ustawodawczy po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku. Miało być demonstracją jedności Państwa Polskiego i głębokiego zakorzenienia w tradycji budowania nowoczesnego europejskiego państwa. Czy dzisiaj odczytujemy to święto podobnie?



Czytaj dalej...

Obiad czwartkowy: Grillowane święta narodowe…

Cóż świętujemy 1 i 3 maja? Święto Pracy i Święto Konstytucji 3 maja – powiedzą bardziej zorientowani. Gdyby jednak oprzeć się tylko na przekazach medialnych w dniach tych obchodzono „majówkę” albo też Dni Narodowego Grillowania. Święta wyzute zostały z ich znaczenia, pozostała jedynie skwiercząca kiełbaska na rozżarzonym węglu.



Czytaj dalej...

Kolejne polskie Konstytucje

Nadanie konstytucji Księstwa Warszawskiego: uroczystość, której nigdy nie było

Niezwykle trudno znaleźć podręcznik szkolny, w którym autorzy – chcąc zilustrować okoliczności wydarzeń 22 lipca 1807 roku – nie umieściliby ryciny Marcello Bacciarellego zatytułowanej „Nadanie konstytucji Księstwa Warszawskiego przez Napoleona w roku 1807”. W żadnym z nich jednak nie wspomniano, że przedstawiona scena w rzeczywistości nigdy nie miała miejsca.



Czytaj dalej...

Konstytucja dla Marszałka

23 kwietnia 1935 roku Ignacy Mościcki złożył podpis pod nową ustawą zasadniczą, która miała przejść do historii jako konstytucja kwietniowa. Ustanowiła ona autorytarny model rządów, w którym prezydent był odpowiedzialny przed „Bogiem i historią”. Jak doszło do jej uchwalenia?



Czytaj dalej...

Dziesięciolecie polskiej konstytucji

2 kwietnia 1997 roku Zgromadzenie Narodowe przyjęło ostateczny projekt Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Nowa ustawa zasadnicza weszła w życie 17 października tego samego roku.



Czytaj dalej...

Wokół Konstytucji

Sebastian Adamkiewicz o Konstytucji 3 maja

Gościem dzisiejszej audycji „Popołudnie Radia TOK FM” był doktor Sebastian Adamkiewicz, publicysta naszego portalu. Czy uchwalenie Konstytucji 3 maja było związane z zamachem stanu? Jak w Konstytucji rozwiązano kwestię chłopską? O tym i o wielu innych ciekawych kwestiach posłuchacie w zapisie audycji.



Czytaj dalej...

Czego możemy się nauczyć od sejmu staropolskiego?

Choć w historii nasze tradycje sejmowe bardziej kojarzą się nam z anarchią i osobliwym sposobem rozumienia słowa „wolność” to rodzimy parlamentaryzm może być także doskonałą lekcją dla współczesnych. Sęk w tym, żebyśmy chcieli wyjść poza narzucony w szkole schemat.



Czytaj dalej...

Czy prezydent się pomylił?

Media obiegła wieść o kolejnej wpadce prezydenta Bronisława Komorowskiego. Na spotkaniu z gimnazjalistami z Ożarowa Mazowieckiego miał określić Konstytucję 3 maja drugą nowoczesną konstytucją w Europie. Pomimo gromów, jakie spadły na głowę państwa, niekoniecznie musiał być to błąd.



Czytaj dalej...

Jak powinna się zaczynać konstytucja?

O ideach zmiany współczesnej polskiej konstytucji mówi się od dawna. Dyskutuje się m.in. o zakresie władzy prezydenta, a prerogatywach premiera, oraz o składzie izb parlamentu. Pierwszy raz jednak lider poważnej partii politycznej wypowiedział się o krytycznie o jej preambule. Według Jarosława Kaczyńskiego jej początek winien brzmieć: W imię Boga wszechmogącego! Warto zapytać czy za taką formułą stoją jakiekolwiek racje historyczne.



Czytaj dalej...

Polecamy e-book Sebastiana Adamkiewicza „Zrozumieć Polskę szlachecką”

Autor: Sebastian Adamkiewicz
Tytuł: „Zrozumieć Polskę szlachecką”

Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]

ISBN: 978-83-934630-4-6

Stron: 82

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)

5,9 zł

(e-book)
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Redakcja

Redakcja Histmag.org

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org