Autor: Kamil Kartasi艅ski
Tagi: Ciekawostki i rocznice, Historia kultury i sztuki, Sylwetki i biografie, XIX wiek
Opublikowany: 2015-12-16 16:20
Licencja: wolna licencja

O tatarskich (i nie tylko) korzeniach Henryka Sienkiewicza

Tatarski neofita, kr贸lewski lekarz. Kim byli przodkowie Henryka Sienkiewicza?

Henryk Sienkiewicz 偶ywo interesowa艂 si臋 histori膮 swojej rodziny. Korzystaj膮c z pomocy j臋zykoznawcy Jana Kar艂owicza oraz heraldyka Adama Bonieckiego, pisarz ustali艂, 偶e za protoplast臋 jego rodu mo偶e uzna膰 Piotra Oszyka Siekiewicza (lub Sie艅kiewicza) herbu 艁ab臋d藕 z ko艅ca XVI wieku. R贸d Sienkiewicz贸w wywodzi艂 si臋 od Tatar贸w litewskich, kt贸rzy s艂u偶yli Rzeczypospolitej w chor膮gwi juszy艅skiej. Pradziad pisarza, Micha艂 Sienkiewicz (1725-1795), w wieku 15 lat zdecydowa艂 si臋 przyj膮膰 chrzest katolicki, za co kilka dekad p贸藕niej otrzyma艂 nobilitacj臋. Synem Micha艂a oraz jego ma艂偶onki Marianny 艁ugowskiej by艂 J贸zef Sienkiewicz (1773-1852). Dziadek Henryka pocz膮tkowo trudni艂 si臋 gospodark膮 roln膮, p贸藕niej za艣 zdecydowa艂 si臋 na s艂u偶b臋 wojskow膮 u boku Napoleona. J贸zef Sienkiewicz s艂u偶y艂 nast臋pnie w stopniu podpu艂kownika w artylerii wojska polskiego w Kr贸lestwie Polskim.

Henryk Sienkiewicz 鈥 zobacz tak偶e:

Herb rodu Sienkiewicza, Oszyk-艁ab臋d藕

J贸zef Sienkiewicz po艣lubi艂 Tekl臋 Niewodowsk膮 (1787-1855), z kt贸r膮 doczeka艂 si臋 trzech syn贸w. Jednym z nich by艂 J贸zef (1813-1896), ojciec Henryka. Sam pisarz tak scharakteryzowa艂 jego posta膰: 鈥濷jciec m贸j by艂 ziemianinem, posiada艂 maj臋tno艣膰 swoj膮 w Radomskiem, a p贸藕niej gospodarowa艂 w W臋偶yczynie, w okolicy Stanis艂awowa, a pod koniec, oko艂o 1863 roku sprzeda艂 wie艣 i uda艂 si臋 do Warszawy鈥.

J贸zef po艣lubi艂 Stefani臋 Cieciszowsk膮 (1820-1873) 9 czerwca 1843 roku w Okrzei. Henryk Sienkiewicz m贸wi艂 o swojej matce, 偶e 鈥瀙isywa艂a wiersze, jakkolwiek by艂y to tylko poezje do album贸w, bez pretensji do jakiej艣 g艂臋bszej warto艣ci artystycznej鈥. Stefania Cieciszowska, c贸rka Adama Cieciszowskiego oraz Felicjanny Rostworowskiej, pochodzi艂a z zamo偶nej szlachty podlaskiej o bogatych koligacjach. Do przodk贸w Stefanii nale偶eli Kazimierz Kacper Cieciszowski 鈥 metropolita mohylowski 鈥 czy Ignacy Cieciszowski 鈥 podkomorzy litewski. Warto tutaj doda膰, 偶e rodzina Cieciszowskich by艂a skoligacona z rodem Lelewel贸w. Jeden z cz艂onk贸w tego rodu, Henryk Loelhoeffel von Lowensprung, pe艂ni艂 funkcj臋 nadwornego lekarza Augusta III. Mia艂 syna Karola, kt贸ry o偶eni艂 si臋 Ew膮 Szeluciank膮, c贸rk膮 Antoniny Cieciszowskiej.

J贸zef Sienkiewicz, dziadek Henryka Sienkiewicza

Henryk Sienkiewicz by艂 zatem przez swoj膮 matk臋 spowinowacony z Joachimem Lelewelem 鈥 historykiem oraz heraldykiem. Poza nim do krewnych Sienkiewicza nale偶a艂 Brunon Kici艅ski 鈥 za艂o偶yciel 鈥濳uriera Warszawskiego鈥 鈥 czy poetka Jadwiga 艁uczewska (Deotyma). Sam Henryk Sienkiewicz wi臋ksz膮 wag臋 przyk艂ada艂 do swojego pochodzenia po k膮dzieli ni偶 po mieczu. Powodowa艂o to z艂o艣liwie docinki ze strony os贸b, kt贸re tak jak on zajmowa艂y si臋 pisarstwem. Powr贸膰my jednak do rodzic贸w pisarza. Ma艂偶e艅stwo J贸zefa oraz Stefanii doczeka艂o si臋 licznego potomstwa. Pierworodnym by艂 Kazimierz (1844-1871), uczestnik Powstania Styczniowego, kt贸ry zgin膮艂 pod Orleanem w czasie wojny francusko-pruskiej. W 1846 roku na 艣wiat przyszed艂 Henryk. W kolejnych latach rodzina Sienkiewicz贸w poszerzy艂a si臋 o cztery c贸rki 鈥 Aniel臋 (ur. ok. 1850-1883), Helen臋 (1852-1910), Zofi臋 (1853-1903) oraz Mari臋 (zmar艂a w dzieci艅stwie). Warto tutaj wspomnie膰 o dw贸ch ostatnich siostrach, kt贸re podobnie jak brat podejmowa艂y pr贸by pisarskie. Zofia pisywa艂a utwory popularne dla 鈥瀕udu鈥, natomiast Helena (kt贸ra wst膮pi艂a do zakonu kanoniczek) zajmowa艂a si臋 t艂umaczeniem powie艣ci i przerabianiem dzie艂 brata.

艢ledz膮c losy rodu Sienkiewicza, mo偶na 艣mia艂o napisa膰, 偶e w rodzinie ojca pisarza szczeg贸lnie kultywowane by艂y tradycje wojskowe, natomiast w rodzinie matki warto艣ci humanistyczne i literackie. Przysz艂y laureat literackiej nagrody Nobla sam wspomnia艂 w li艣cie do Ignacego Bali艅skiego, 偶e w dzieci艅stwie 鈥瀠czono mnie 艢piew贸w historycznych Niemcewicza. Chcia艂em w贸wczas je藕dzi膰 po cecorskich i innych b艂oniach. (鈥) Od dzieci艅stwa pisa艂em wiersze i utwory proz膮, ale w艂a艣ciwie m贸wi膮c, jako dziecko nie marzy艂em o zawodzie wy艂膮cznie pisarskim鈥.

Bibliografia

  • Czempi艅ski Jan, Henryk Sienkiewicz. Duchowy w贸dz narodu. Jego 偶ywot i czyny, Warszawa 1924.
  • Korni艂owicz贸wna Maria, Sienkiewicz. W 100-lecie polskiego Nobla, 2005.
  • Krzy偶anowski Julian, Henryk Sienkiewicz. Kalendarz 偶ycia i tw贸rczo艣ci, Warszawa 2012.
  • Szczublewski J贸zef, Sienkiewicz. 呕ywot pisarza, Warszawa 2006.

Redakcja: Agnieszka Woch

Lubisz czyta膰 artyku艂y w naszym portalu? Wesprzyj nas finansowo i pom贸偶 rozwin膮膰 nasz serwis!

艢led藕 nas!
Komentarze
lub zaloguj si臋 za po艣rednictwem konta Google

O autorze
Kamil Kartasi艅ski
https://kkartasinski.pl Doktorant Uniwersytetu 艢l膮skiego w Katowicach. Autor publikacji "Ch艂opak z Wehrmachtu. 呕o艂nierz Andersa" oraz "Odszukaj dziadka w ..."

Wszystkie teksty autora

Sonda!
Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Micha艂 艢wigo艅 PROMOHISTORIA
ul. Ko藕miana 2/89
01-606 Warszawa
telefon: 692 929 681
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyska膰 patronat
Kontakt z redakcj膮
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
redakcja@histmag.org
telefon: 798 537 653
Reklamuj si臋 u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy