Opublikowano
2016-03-01 10:05
Licencja
Wolna licencja

Żołnierze Wyklęci – historia i pamięć

1 marca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych, którzy po latach zapomnienia wrócili do szerokiej świadomości historycznej Polaków. Ale kim byli Żołnierze Wyklęci? Rotmistrz Witold Pilecki, major Zygmunt Szendzielarz „Łupaszko”, Danuta „Inka” Siedzikówna i inni? W naszych artykułach przybliżamy ich sylwetki, przypominamy historię ich oporu i represje stosowane przez władzę ludową, a także zastanawiamy się nad tym, jak Żołnierze Niezłomni są współcześnie upamiętniani.


Zobacz też: Tematy Histmag.org - jeśli nie wiesz od czego zacząć!

Żołnierze Niezłomni - upamiętnienie

„Kwatera Ł”: Przywracamy pamięć i nazwiska

Masowy grób w sercu Warszawy – 194 ciała już wydobyte, szczątków będzie jednak więcej, praca może potrwać całe lata. O słynnej już na całą Polskę „kwaterze Ł” opowiadają nam pracujący tam naukowcy, przedstawiciele IPN i rodziny ofiar, które po kilkudziesięciu latach dowiadują się nareszcie, gdzie pochowani są ich najbliżsi. A pomordowane przez bezpiekę osoby odzyskują należną im pamięć.



Czytaj dalej...

Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”. Komentarz prof. Antoniego Dudka

Dziś po raz pierwszy obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”, upamiętniający żołnierzy antykomunistycznej partyzantki z lat 1945–1963. Na nasze pytania związane z nowym świętem państwowym odpowiada prof. Antoni Dudek.



Czytaj dalej...

Żołnierze Wyklęci – czy i jak ich upamiętniać?

Żołnierze Wyklęci budzą obecnie bardzo duże zainteresowanie, wywołując jednocześnie sporo dyskusji. W jaki sposób powinniśmy ich upamiętniać? Czy święto państwowe ma w tym przypadku sens? Jakie są największe problemy historyka badającego tematykę Wyklętych? Zapraszamy na nowy Wielogłos!



Czytaj dalej...

Sylwetki Niezłomnych – „Łupaszko”, Pilecki, „Inka” i inni

Żołnierz Niezłomny – major Zygmunt Szendzielarz „Łupaszko”

Był jednym z najsłynniejszych dowódców polskiej partyzantki. Po zakończeniu II wojny światowej nie złożył broni i poprowadził swoją „Brygadę Śmierci” do walki z sowieckim okupantem oraz nowymi władzami Polski. 65 lat po śmierci z rąk komunistów został uroczyście pochowany na Powązkach.



Czytaj dalej...

Paweł Jasienica w szeregach brygady „Łupaszki”

Paweł Jasienica to nie tylko jeden z najlepszych popularyzatorów historii w dziejach Polski. To również bohater podziemia niepodległościowego po II wojnie światowej. Jego historia niesie jednak w sobie wiele goryczy.



Czytaj dalej...

Jak Witold Pilecki dostał się na ochotnika do Auschwitz?

19 września 1940 roku podczas niemieckiej łapanki na Żoliborzu schwytany został Witold Pilecki. W tej samej łapance aresztowano również Władysława Bartoszewskiego. Obaj trafili do KL Auschwitz.



Czytaj dalej...

Marco Patricelli: O Pileckim pisały we Włoszech wszystkie najważniejsze media!

Kilka lat temu na półkach polskich księgarń pojawiła się niezwykła książka Marco Patricellego poświęcona rotmistrzowi Witoldowi Pileckiemu. O tym ile Włosi wiedzą o tej niezwykłej postaci i czy Polacy mają kompleksy zakorzenione w historii, przeczytacie w rozmowie jaką z Patricellim przeprowadził Paweł Rzewuski



Czytaj dalej...

„Inka”, sanitariuszka Żołnierzy Wyklętych, uhonorowana na sosnowieckiej Pogoni

Gdyby żyła, kończyłaby 87 lat, wspominając zapewne swoje wojenne przygody z czasów, kiedy służyła w zgrupowaniu majora „Łupaszki”. Zamordowana przez komunistów w 1946 roku, przez lata była traktowana jak bandyta, a miejsce jej pochówku było aż do niedawna nieznane. O kim mowa? O Danucie Siedzikównie „Ince”, która od 3 września patronuje skwerowi na Pogoni w Sosnowcu.



Czytaj dalej...

10 polskich partyzantów, których warto poznać! [Galeria]

Bohaterowie i renegaci. Żołnierze Armii Krajowej, Armii Ludowej, Narodowych Sił Zbrojnych i Żołnierze Wyklęci. Dziesięciu polskich partyzantów, których warto poznać.



Czytaj dalej...

Powojenne podziemie niepodległościowe - historia walki i represje

Gdzie walczyli Żołnierze Wyklęci? [Mapy]

Żołnierze Wyklęci, czyli członkowie powojennego podziemia antykomunistycznego, budzą w ostatnich latach spore zainteresowanie. Jak liczna była partyzantka stawiająca opór sowietyzacji Polski? Gdzie podziemie było liczne, a gdzie pojawiało się sporadycznie?



Czytaj dalej...

Kryptonim „Nie” - utworzenie i rozwój organizacji „Niepodległość” (cz. 1)

Elity Polskiego Państwa Podziemnego, jeszcze zanim na ziemiach polskich pojawili się Sowieci, wiedziały, że zwycięstwo Stalina nad Hitlerem będzie oznaczać dla Polski drugą okupację. Postanowiły przygotować się do niej, tworząc tajną strukturę, na której czele postawiono najlepszych oficerów AK.



Czytaj dalej...

Wrogowie moich wrogów... - Armia Krajowa i sowiecka partyzantka na ziemiach polskich

"Mając takich sojuszników, wrogowie są niepotrzebni". Ten cytat dobrze pasuje do działań sowieckich grup partyzanckich, które oficjalnie walczyły z Wehrmachtem na ziemiach polskich. Jak w rzeczywistości wyglądała walka czerwonej partyzantki?



Czytaj dalej...

Surkonty - kresowe Termopile

Wiele było bitew, w których polski żołnierz pokazał swoje bohaterstwo. Ale nawet na ich tle bitwa pod Surkontami była zupełnie niezwykła.



Czytaj dalej...

„Mały Katyń”. 70. rocznica Obławy Augustowskiej

12 lipca 1945 roku oddziały NKWD, Armii Czerwonej, LWP oraz funkcjonariusze UBP rozpoczęły na terenie powiatów augustowskiego, suwalskiego i sejneńskiego największą po II wojnie akcje pacyfikacyjną podziemia. W jej wyniku życie straciło 592 osoby.



Czytaj dalej...

Rozbicie więzienia UB w Kielcach – 4/5 sierpnia 1945 r.

W nocy z 4 na 5 sierpnia 1945 roku blady strach padł na kieleckich komunistów. Grupa żołnierzy podziemia niepodległościowego doprowadziła do uwolnienia kilkuset więźniów tamtejszego Urzędu Bezpieczeństwa. Jak doszło do rozbicia więzienia w Kielcach?



Czytaj dalej...

List żołnierza wyklętego do szefa UB w Myślenicach

Co kierowało członkami antykomunistycznego podziemia, gdy decydowali się na podjęcie walki? Jeden z „żołnierzy wyklętych” przedstawił swoje motywy w liście do ścigającego go funkcjonariusza UB. „I będę walczył z komuną dotąd do puki będę żył, bo wiem dobrze (…) do czego komuna dąży” – pisał.



Czytaj dalej...

Represje za ślub

Po wojnie ofiarami represji byli nie tylko przeciwnicy komunistycznej władzy, ale też zwykli ludzie, którzy wykonując swoją pracę, stykali się z żołnierzami podziemia niepodległościowego. Pod specjalnym nadzorem byli księża udzielający sakramentów ludziom prześladowanym przez bezpiekę.



Czytaj dalej...

Zemsta za pomoc żołnierzom wyklętym

Szef PUBP w Myślenicach Józef Chłopicki pisał w meldunku z 19 grudnia 1949 roku: „ilość przechodzących w sprawie przez bandę Miki jest dotychczas ustalona na 450 osób”. Większość z nich to mieszkańcy pogranicza trzech powiatów: myślenickiego, bocheńskiego i limanowskiego – okolic Gruszowa.



Czytaj dalej...

Wokół pamięci o Żołnierzach Wyklętych

Czego nas nie nauczą żołnierze wyklęci?

Żołnierze wyklęci zdają się wysuwać na pierwszy plan polskiej pamięci historycznej. Pytanie brzmi: czy to dobrze?



Czytaj dalej...

Wyklęci – temat nieprzepracowany

Wydawało się, że temat Żołnierzy Wyklętych jest zamknięty. Po latach zapomnienia wpisani zostali do panteonu bohaterów narodowych. Poświęcono im jeden dzień w roku, szereg tablic i pomników. Kierowcy pojechali alejami rotmistrza Pileckiego, a szkoły zaczęły zastanawiać się nad zmianami patronów. Nagle pojawiła się jednak sprawa Romualda Rajsa „Burego” i na pomniku ze spiżu pojawiła się rysa.



Czytaj dalej...

Narodowy Dzień Pamięci... Pozytywistów

Z powagą i zadumą obchodziliśmy Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. W licznych enuncjacjach prasowych, apelach i przemówieniach podkreślano, że dziś o żołnierzach antykomunistycznej partyzantki nie chce się już pamiętać. Wiedza o nich jest jednak bez wątpienia dużo lepiej rozpowszechniona niż o innym, funkcjonującym niemalże równolegle środowisku.



Czytaj dalej...

Dlaczego (nie) chcę filmu o Pileckim?

– Warto wywrzeć presję choćby na PISF, by dotował również filmy zgodne z naszą polityką historyczną – pisze w felietonie dla Rzeczpospolitej Michał Szułdrzyński. Szczerze mówiąc wolę filmy dobre niż wyrastające z naszych oczekiwań i wyobrażeń.



Czytaj dalej...

Patriotyzm jako subkultura

Ile w manifestacji patriotycznej faktycznej tożsamości narodowej, ile zaś zwykłego podążania za modą?



Czytaj dalej...

„Żołnierze Wyklęci” w kulturze i popkulturze - wystawy, filmy, muzyka, gry

Krakowscy Wyklęci: cisi bohaterowie powojennego podziemia

Kraków zajmował ważne miejsce na mapie działalności powojennej konspiracji antykomunistyczne. O Żołnierzach Niezłomnych ze stolicy Małopolski opowiada wystawa „Krakowscy Wyklęci”, prezentowana przez Muzeum Historyczne Miasta Krakowa do 7 września. Histmagowi opowiadał o niej jej kurator Grzegorz Jeżowski.



Czytaj dalej...

„Nie o taką Polskę...”, czyli żołnierze wyklęci

W niedzielę 10 maja przed Kinem Kijów w Krakowie poczułem się nieswojo kiedy dwóch żołnierzy w trudnych do rozpoznania mundurach wymierzyło we mnie broń i zażądało przepustki. Chwila wahania i już wręczam partyzantom zaproszenie. Uśmiechają się, jeden wyciąga papierosa bez filtra i poprawia wiszącą na ramieniu pepeszę. Podając ogień wreszcie zdaję sobie sprawę, że przyjechałem na pokaz filmowy „Żołnierze Wyklęci”, a to po prostu pierwsza i sprawiająca euforyczną radość najmłodszym widzom, część programu.



Czytaj dalej...

„Pilecki” – reż. Mirosław Krzyszkowski – recenzja i ocena filmu

Jeden z największych bohaterów nie tylko polskiej, ale również europejskiej historii. Pokazujący, czym może stać się dla człowieka Ojczyzna, honor i godność. Udowadniający, że bycie Polakiem oznacza zawziętość, dumę i walkę o wolność za wszelką cenę. Ponad miesiąc temu na ekranach pojawił się film o rotmistrzu Witoldzie Pileckim.



Czytaj dalej...

Żołnierze Niezłomni – stańcie do apelu!

Dla kogo dzisiaj Ojczyzna jest największym obowiązkiem? Czy nasz patriotyzm jest fasadowy, czy jak powiedział Adam Sikorski, można nazwać go „patriotyzmem codziennym”. Może wielu z nas ulega tylko modzie na Żołnierzy Wyklętych? Czy współcześni żołnierze potrafią wyciągnąć wnioski z lekcji umiłowania Rzeczpospolitej, jakiej udzielili Niezłomni?



Czytaj dalej...

„Panny Wyklęte” na warszawskiej Woli

W ostatni piątek odbyło się na warszawskiej Woli wydarzenie szczególne: koncert wybitnych wokalistek zaproszonych do projektu przez Darka Malejonka oraz premiera teledysku do utworu Kasi Malejonek pt. „Jedna chwila". Koncert, któremu towarzyszyły ogromne emocje, promował płytę „Panny Wyklęte”, wydaną przez Fundację Niepodległości z Lublina. Po wysłuchaniu pozostawia ona w słuchaczu trwały ślad...



Czytaj dalej...

„Bohaterowie Wyklęci” – recenzja i ocena gry karcianej

W ostatnich latach zauważyć można wzrost zainteresowania historią walk oddziałów polskiego podziemia antykomunistycznego – tym bardziej, że dziś można już mówić otwarcie o Żołnierzach Wyklętych i ich poświęceniu. Do grona setek publikacji o tej tematyce dołączyła także gra karciana „Bohaterowie Wyklęci”.



Czytaj dalej...

Estońscy Żołnierze Wyklęci

Leśni bracia - bałtyccy żołnierze wyklęci

„Antysowiecki ruch oporu jest jednym z najbardziej niedocenianych konfliktów dwudziestego wieku, szczególnie na Zachodzie. Przez ponad dziesięć lat licząca setki tysięcy bojowników nacjonalistyczna partyzantka toczyła przeciwko Sowietom skazaną na niepowodzenie wojnę w straceńczej nadziei, że Zachód przyjdzie im w końcu z pomocą”...



Czytaj dalej...

28 września 1978 r. zginął ostatni estoński żołnierz wyklęty

28 września 1978 r. w czasie próby ujęcia przez agentów KGB zginął August Sabbe – żołnierz tzw. „Leśnych Braci”, ostatni ukrywający się członek podziemia antykomunistycznego w Estonii.



Czytaj dalej...

Archiwalne odkrycia i wydarzenia związane z Żołnierzami Wyklętymi

IPN ujawnia wyniki identyfikacji kolejnych ofiar UB. Wśród nich m.in. „Zapora” i „Łupaszka”

Na dzisiejszej konferencji prasowej w warszawskim Centrum Edukacyjnym Instytutu Pamięci Narodowej „Przystanek Historia” przedstawiono kolejne wyniki identyfikacji osób, zamordowanych przez komunistyczny aparat represji na przełomie lat 40. i 50. i pochowanych na tzw. Łączce na warszawskich Powązkach. Wśród zidentyfikowanych znalazły się szczątki m.in. płk Hieronima Dekutowskiego „Zapory” oraz mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”.



Czytaj dalej...

Odnaleziono groby „Inki” i „Zagończyka”?

Odkryto szczątki młodej kobiety z przestrzeloną czaszką i szczątki trzech mężczyzn – IPN podaje informacje o postępach prac na Cmentarzu Garnizonowym. Czy mamy do czynienia z przełomem i w Gdańsku? Czy odnaleziono właśnie groby „Inki” i „Zagończyka”?



Czytaj dalej...

Witold Pilecki na Wawel? Nowa inicjatywa akcji „Przypomnijmy o Rotmistrzu”

Czy „Ochotnik do Auschwitz” powinien spocząć w katedrze na Wawelu obok władców i bohaterów historii Polski? Fundacja Paradis Judaeorum, od 2008 r. prowadząca akcję społeczną „Przypomnijmy o Rotmistrzu”, zaproponowała, by przyszły pogrzeb Witolda Pileckiego odbył się właśnie w tym miejscu.



Czytaj dalej...

2013 – Rok Żołnierzy Wyklętych pod patronatem Histmag.org

Rok Żołnierzy Wyklętych to ogólnopolski projekt edukacyjno-historyczny powołany przez Fundację Niepodległości w 50. rocznicę zastrzelenia przez bezpiekę ostatniego partyzanta RP Józefa Franczaka „Lalka”. Histmag.org objął tę inicjatywę swoim patronatem.



Czytaj dalej...

Warto przeczytać!

Piotr Zychowicz – „Skazy na pancerzach” – recenzja i ocena

„Skazy na pancerzach” to nietypowa pozycja jak na publicystę historycznego związanego z prawicą. Piotr Zychowicz uderza bowiem w jeden z głównych filarów narracji historycznej polskiej prawicy – w legendę Żołnierzy Wyklętych.



Czytaj dalej...

Grzegorz Motyka – „Na Białych Polaków obława. Wojska NKWD w walce z polskim podziemiem 1944–1953” – recenzja i ocena

Czy polscy komuniści w pierwszych latach istnienia Polski Ludowej byli w stanie sami zwalczyć „reakcyjne, londyńskie podziemie”? Najnowsza publikacja Grzegorza Motyki pokazuje, że gdyby nie zastępy sowieckich „aniołów śmierci”, komuniści w Polsce nigdy by się nie utrzymali.



Czytaj dalej...

Grzegorz Wąsowski – „Szkice o Żołnierzach Wyklętych i współczesnej Polsce” – recenzja i ocena

Autor jest apologetą – chociaż nie bezkrytycznym – działalności podziemia niepodległościowego. Na łamach książki podziemie jest malowane w barwach heroicznych. Znajdziemy tu opisy działań zbrojnych, dyscypliny panującej w oddziałach, powszechnej religijności. Czy warto sięgnąć po książkę Wąsowskiego?



Czytaj dalej...

Marta Markowska – „Wyklęci. Podziemie zbrojne 1944–1963” – recenzja i ocena

Dużo się o nich mówi, ale jeszcze długi czas dla niektórych pozostaną anonimowi, a o wielu z nich nigdy niczego się nie dowiemy. Jednakże dla każdego zainteresowanego historią Polski hasło „Żołnierze Wyklęci” powinno być znane. Ten fragment naszej historii przybliża publikacja Ośrodka KARTA: „Wyklęci. Podziemie zbrojne 1944–1963”.



Czytaj dalej...

Karolina Wichowska - „«Łączka». Poszukiwania i identyfikacja ofiar terroru komunistycznego” – recenzja i ocena

„Łączka” – Kwatera „Ł” warszawskich Powązek – to miejsce, które stało się symbolem zbrodni komunistycznych w Polsce. Żmudne prace badaczy z Instytutu Pamięci Narodowej przywróciły pamięć o polskich bohaterach, którzy mieli zostać na zawsze zapomniani.



Czytaj dalej...

Szymon Nowak – „Dziewczyny wyklęte” - recenzja i ocena

„Dziewczyny wyklęte”, czyli młode kobiety biorące udział w walkach podczas drugiej wojny światowej, a po jej skończeniu czynnie stawiających opór reżimowi komunistycznemu. Tym razem ich losy przedstawiono w formie zbeletryzowanej. Sam autor zaznacza, iż był to zabieg celowy, dzięki któremu lektura miała nabrać „lekkości”. Czy to się powiodło? Mam spore wątpliwości.



Czytaj dalej...

Polecamy książkę „Z Miodowej na Bracką”:

Autor: Maciej Bernhardt
Tytuł: „Z Miodowej na Bracką. Opowieść powstańca warszawskiego”

Wydawca: i-Press [Histmag.org]

ISBN: 978-83-925052-9-7

Oprawa: miękka

Liczba stron: 334

Format: 140×195 mm

24 zł

(papierowa)

8,9 zł

(e-book)
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Histmag idąc z koniunkturą wpisuje się z bieżącą politykę historyczną i też zaczyna tłuc do głowy nowy zestaw świętych. Mam odruch wymiotny przy tym. Może i redaktorzy chcą dobrze i prawicowe poglądy są im bliskie ale takie ideologizowanie serwisu jest odwrotnie proporcjonalne do jego wiarygodności. Przez dobór tematów wiemy jakie są poglądy redakcji ale moglibyście tę propagandę robić z większą finezją. Poważnie, lubię was coraz mniej i zaczynam żałować wsparcia jakiego do tej pory udzieliłem. Róbcie sobie propaganę ale mojej asysty przy tym nie będzie, na pewno nie finansowej.



Odpowiedz

Gość: FAUST |

a tow. D. Siedzikówna, to kiedy wyniesiona zostanie na ołtarze ? Nie jest moją rolą oceniać ją, ale to chyba, o III zasadzie dynamiki, co za dużo to raczej niezdrowo, zaczyna się mi już odbijać, gdzie by się nie obrócił to widzę ją jak żywą . Niewielkie raczej były jej zasługi, chyba tylko to że zginęła . Wiele, bardzo wiele bezimiennych dziewcząt i chłopców poświęciło życie i zdrowie za udział w oporze, ale z nią to jednak przesada . O tamtych milczą urzędowe histeryki , może jeszcze ich nie odkryli. Ten co przyjął ją do oddziału powinien być rozstrzelany razem ze swoimi przełożonymi . Walczyli nie o take polske, ale o polskę przedwojenną , gdzie chłop miał dalej za parobka robić,pełnić rolę współczesnego niewolnika pracującego pod batem, jaśnie państwo podróżować sobie po świecie i przy kominku wójt zz plebanem końwersować , panienka wiersze czytać a jaśnie pan chędorzyć służące . A tu nic z tego nie wyszło, wstrętne komunisty nauczyły biedotę hołotę czytać, a jakże i pisać, krytycznie myśleć i ziemi dały, który nigdy nie był niczego właścicielem , sam natomiast był jako własność , jako aktywa przypisane dożywotnio do pana i panienki , umierając z głodu i do kościółka biegając boso z parą butów na ramieniu, w wolnej chwili dzieląc zapałkę na czworo i z plecakiem na boso szedł kilkanaście kilometrów aby kupić coś na wymianę, na ten przykład była to sól i zapałki . Taak, utrzymać staus quo, to było celem kanonika, który nie popierał zrywów narodowych, tzw. z góry przegranych powstań, jak Listopadowe, Styczniowe, Jakub Szela nam pokazał jak zwyciężać mamy . Przez setki lat społeczeństwo walczyło o godność robotnika i chłopa,walcząc nie tylko z okupantem, ale też panami sprawcami ich niedoli, za co gnili za życia w różnych cytadelach, szliserburgach czy magdeburgach i innych kazamatach , gdzie ani stójkowy go nie szukał ani boh o nim nie pamiętał , spisując to w stworzonym grubym kodexie pracy, który dzisiaj jest zaledwie cieniutką broszurką , a jego Twórcy umierali przez powieszenie, rozstrzelanie czy w drodze na Sybir . Więc czego dzisiaj właściwie dokonała III Rp, jakoś nie pomnę ani skromnym rozumem objąć tego nie idzie . OSOBIŚCIE SIĘ CIESZĘ ŻE ŻYJĘ W CIEKAWYCH CZASACH



Odpowiedz

@FAUST Zastanów się zanim coś takiego napiszesz.



Odpowiedz

Gość: onyx |

No proszę, i żaden z redaktorów nie chciał się podpisać pod tym gniotem, gdzie w worze „Żołnierzy przeklętych” radośnie mieszacie „Łupaszkę” i Pileckiego? Wstyd! Dorzućcie może jeszcze „Burego” albo „Ognia”, byłby ładny komplecik…



Odpowiedz

@onyx Kolega z Moskwy oddelegowany?



Odpowiedz
Redakcja

Redakcja Histmag.org

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org