Opublikowano
2014-08-16 09:00
Licencja
Wolna licencja

Akademia Górnicza w Kielcach (1816-1827)

Pierwsza polska uczelnia techniczna została założona blisko dwa wieki temu. Dlaczego powstała i dlaczego przestała istnieć?


Strony:
1 2

Stanisław Staszic (1755–1826) ksiądz, wybitny działacz kulturalny, gospodarczy i polityczny Do literatury przedmiotu weszła nazwa Szkoła Akademiczno-Górnicza w Kielcach. Stało się tak m.in. poprzez różnego rodzaju publikacje w czasopismach i kalendarzach (por. np. „Gazetę Kielecką” z 1885 roku). Do nazwy tej należy odnosić się jednak z wielką rezerwą – jest to bowiem nazwa rosyjska, urzędowa i w pewnym sensie wiążąca się z czasami carskich represji. Wincenty Choroszewski, który ukończył Instytut Górniczy w Petersburgu i świetnie znał język rosyjski, napisał o kieleckiej uczelni w sposób następujący: „Akademia Górnicza właściwie w języku ruskim Szkołą akademiczno-górniczą zwana”. Z kolei jak zauważa Antoni Kleczkowski: „wszystkie współczesne istnieniu szkoły zapiski i listy mówią o Akademii Górniczej (np. pisma Dyrekcji Głównej Górniczej, Wydziału Szkolnego w Kielcach w 1821 i 1822, zapisy w księgach metrykalnych z lat 1819-1824 i inne)”. Ponadto nazwa ta pojawia się w aktach dotyczących śledztwa w sprawie Bractwa Burszów i Szpaków Kieleckich.

Rys historyczny

Akademia Górnicza w Kielcach została powołana postanowieniem Namiestnika Królestwa Polskiego gen. Józefa Zajączka z 4 czerwca 1816 roku. Decyzja o jej założeniu zapadła równocześnie z powstaniem Instytutu Agronomicznego w Warszawie. Autorami projektu uruchomienia Akademii Górniczej byli Stanisław Staszic (1755-1826), który uważał, że instytucja taka powinna znajdować się blisko ośrodków produkcyjnych, oraz Stanisław Kostka Potocki (1755-1821). Należy dodać, że niecałe cztery miesiące później (24 września 1816 roku) Kielce stały się siedzibą województwa krakowskiego.

Tworzenie podstaw kieleckiej uczelni oparto na doświadczeniach z Freibergu, gdzie od 1765 roku istniała pierwsza na świecie Akademia Górnicza. Na pomieszczenia kieleckiej uczelni przeznaczono północne skrzydło pałacu biskupiego. Dyrektorem Akademii został Johann Ullmann, sprawujący tę funkcję aż do jej zamknięcia.

Zobacz też:

Stanisław Kostka Potocki Młody świętokrzystki ośrodek akademicki szybko przyjął ideały środowisk o znacznie większych tradycjach studenckich. Na początku 1821 roku założono w Kielcach Stowarzyszenie Burszów i Szpaków Kieleckich, wzorowane na podobnych organizacjach z Niemiec i Warszawy. Oprócz celów czysto samokształceniowych i kulturalnych, stowarzyszenie skupiało w swych szeregach reprezentantów środowisk patriotycznych i narodowych. Najprawdopodobniej zaprzestało ono swej działalności już po kilku miesiącach – w sierpniu 1821 roku – kiedy to carska policja wykryła podobne organizacje na ziemiach polskich i wszczęła w ich sprawie śledztwa. W 1822 roku przesłuchaniami zostali objęci słuchacze kieleckiej Akademii Górniczej, zeznając, że jedyny cel ich działalności stanowiła praca samokształceniowa. Z tego względu nikt nie został ukarany, a śledztwo zakończono w marcu 1823 roku.

W roku akademickim 1819/1820 naukę ukończyło po raz pierwszy siedmiu słuchaczy. W latach 1823–1824 na zajęcia uczęszczała rekordowa liczba uczniów – 36. Rok później szkołę opuściło 12 absolwentów, co także stanowiło rekord. Postanowienie Rady Administracyjnej Królestwa Polskiego z 9 grudnia 1826 roku przeniosło uczelnię do Warszawy, ale nigdy nie została ona tam otwarta. Tym samym w 1827 roku ostatecznie szkoła przestała istnieć. W dniu zamknięcia biblioteka szkolna liczyła 683 książki, gabinet mineralogiczny miał ok. 1,5 tys. okazów, zaś muzeum narzędzi matematycznych, fizycznych i chemicznych mieściło w swych zbiorach 100 eksponatów.

Nauka, uczniowie i absolwenci

Program nauki stanowił odbicie zasad nauczania, jakie panowały we wspomnianej saksońskiej szkole górniczej. W trakcie trzyletnich studiów słuchacze zgłębiali wiedzę z zakresu 14 przedmiotów: matematyki czystej i stosowanej, fizyki oraz nauki o maszynach górniczych, mineralogii, górnictwa, chemii, hutnictwa ogólnego i hutnictwa żelaza, górnictwa, inżynierii górniczej, rysunku technicznego oraz prawa górniczego. Okresowo istniały jeszcze inne przedmioty, np. leśnictwo. Zajęcia na uczelni prowadzone były dwa razy dziennie: rano i po południu. Jeden dzień w tygodniu przeznaczano na zapoznawanie się z pracą kopalń i hut w Miedzianej Górze i Białogonie. Łącznie wszystkie zajęcia trwały 40 godzin w tygodniu.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Strony:
1 2
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Piotr Siudy

Absolwent I Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Żeromskiego w Kielcach. Student Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. Przygotowuje pracę licencjacką, dotyczącą postaci Jana Piwnika „Ponurego” i jego zgrupowań partyzanckich. Zainteresowania badawcze: historia Kielc i regionu.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org