Autor: Judyta Ostapiak-Jagodzińska
Tagi: Recenzje, Historia kultury i sztuki, Książki, Późne średniowiecze, Polska
Opublikowany: 2020-11-15 08:14
Licencja: wolna licencja

,,Antyfonarz Kolegiaty Kieleckiej (ok. 1372 r.). Wydanie fototypiczne z komentarzem” – recenzja i ocena

„Antyfonarz Kolegiaty Kieleckiej” to niewątpliwie jedna z najcenniejszych ksiąg liturgicznych w Polsce. Opisane tam dzieje naszego kraju są bezcennym źródłem dla badaczy. Ten niemy świadek historii, teraz dostępny jest dla każdego, w przepięknym wydaniu fototypicznym.

,,Antyfonarz Kolegiaty Kieleckiej (ok. 1372 r.). Wydanie fototypiczne z komentarzem” – recenzja i ocena

Krzysztof Bracha (red.), Krzysztof J. Pęczalski (fot)
„Antyfonarz kolegiaty kieleckiej (ok. 1372 r.)” wydanie fototypiczne z komentarzem
Ocena: 10
300 zł
Wydawca: Wydawnictwo Jedność
Rok wydania: 2020
Okładka: twarda, szyta nićmi
Liczba stron: 744
Data i miejsce wydania: fototypiczne z komentarzem
Format: 145 x 210 mm
ISBN: 978-83-8144-387-6
EAN: 9788381443876

Antyfonarz to księga śpiewów, która zawierała zbiór pieśni liturgicznych – antyfon. Ten konkretny rękopis powstał na zlecenie Mikołaja Goworka, kanonika krakowskiego i kieleckiego bądź jego syna, który był kasztelanem radomskim.

Recenzja źródła historycznego siłą rzeczy musi różnić się np. od współczesnych książek historycznych. W przypadku „Antyfonarza kieleckiego” czytelnik otrzymuje oryginalne źródło historyczne wraz z opracowaniem. Ocenie podlega zarówno sam reprint, jak i omówienie jego historycznej wartości.

[embedfull-21602

„Antyfonarz kielecki” został przepisany w roku 1372 r. i sporządzono go specjalnie dla kolegiaty kieleckiej. Jest najstarszym zachowanym zbiorem antyfon wykonanym w dawnej diecezji krakowskiej. Zawiera on tekst „Oficjum o Świętym Stanisławie”, którego autorem jest Wincenty z Kielczy (z Kielc), a także „Gaude, mater Polonia” (hymn ku czci św. Stanisława ze Szczepanowa). „Gaude, mater Polonia” pełniła również rolę hymnu narodowego w czasach średniowiecznych, podobnie, jak „Bogurodzica”. Sam oryginał przechowywany jest w Skarbcu Bazyliki Katedralnej w Kielcach pw. Wniebowzięcia NMP, pod umowną sygnaturą Ms. I. „Antyfonarz”.

Bez cienia wątpliwości można stwierdzić, że recenzowana publikacja jest nie lada gratką dla miłośników historii i wyjątkowych wydań źródeł historycznych. Oprócz reprintu samego „Antyfonarza kieleckiego”, w księdze znalazło się także siedem artykułów uzupełniających i komentujących zbiór antyfon. Opracowanie naukowe nie tylko dopełnia oryginalny tekst, ale przede wszystkim tłumaczy zagadnienia z nim związane. Dzięki nim poznajemy m.in. autora dzieła i historię powstania antyfonarza, kontekst historyczny i ówcześnie panującą w państwie sytuację sakralną, jak również dzieje hymnu „Gaude, mater Polonia”, jego badania i przekłady.

Recenzowana publikacja podzielona została na dwie części: pierwsza zawiera wspomniane opracowanie naukowe i komentarze oraz druga będąca fototypiczną prezentacją oryginalnego zbioru antyfon z Kielc, który zapisany został po łacinie. Część pieśni znajdujących się w antyfonarzu sławi męczeństwo św. Stanisława (jednego z głównych patronów narodowych) oraz jego znaczenie w historii Polski. Zdjęcia przedstawiające oryginalną księgę zasługują na duże słowa uznania. Kierowane są szczególnie w stronę fotografa Krzysztofa Jakuba Pęczalskiego, który wykonał kadry artystyczne, jednocześnie oddające średniowiecznego ducha zbioru antyfon.

Całe wydanie robi niesamowite wrażenie: gruby papier, duży i atrakcyjny format, kolorowe ryciny zarówno w drugiej części księgi, jak i w komentarzach uzupełniających oraz wysoka jakość fotografii. Dodatkowego, ekskluzywnego efektu publikacji nadaje twarda oprawa oraz szycie stron. Wszystko to sprawia, że recenzowana książka jest niezwykle cenna i atrakcyjna. Bardzo podoba mi się zabieg rozróżnienia obu części: pierwsza ma kartki w kolorze białym, druga, nawiązująca do oryginału, w kolorze szarości. Rewelacyjna jakość zdjęć pozwala dostrzec wysoki kunszt wykonania oryginalnego antyfonarza oraz najmniejsze detale, a także piękną oprawę artystyczną poszczególnych liter.

Trudno doszukać się mankamentów tej nietypowej publikacji. Z pewnością nieco na minus jest cena książki, choć jest to podyktowane bardzo wysoką jakością jej wydania. Myślę, że ciekawym zabiegiem byłoby zrobienie tłoczonej okładki, która jeszcze bardziej uatrakcyjniłaby jej wydanie. Niemniej zdaję sobie sprawę z tego, że wówczas jej cena byłaby jeszcze wyższa.

Książka zasługuje na uwagę badaczy ze względu na wartościowe teksty naukowe oraz miłośników pięknie wydanych książek. Z całą pewnością przydatna jako źródło historyczne, szczególnie dla historyków zajmujących się polską myślą kościelną, ale także teologów czy wszystkich tych, którzy doceniają literaturę iście bibliofilską (bo za taką można uznać wydanie antyfonarza). Świetny pomysł na prezent dla adeptów kierunków duchownych i historycznych, a także tych wszystkich, którzy pragną uzupełnić swoje zbiory o publikację, która stanie się prawdziwą ozdobą domowej biblioteczki.

Zainteresowała Cię nasza recenzja? Zamów książkę ,,Antyfonarz Kolegiaty Kieleckiej (ok. 1372 r.). Wydanie fototypiczne z komentarzem” bezpośrednio pod tym linkiem, dzięki czemu w największym stopniu wesprzesz działalność wydawcy lub w wybranych księgarniach internetowych:

Śledź nas!
Komentarze
lub zaloguj się za pośrednictwem konta Google

O autorze
Judyta Ostapiak-Jagodzińska
Doktor nauk humanistycznych. Archeolog i historyk sztuki. Absolwentka Uniwersytetu Mikołaja Kopernika i Polskiej Akademii Nauk. Z zamiłowania pasjonatka podróży. W ramach pracy doktorskiej prowadziła badania nad zagadnieniem obrazowania i technik zdobienia urn twarzowych z kultury pomorskiej. Interesuje się problematyką wizualizacji i obrazowania w pradziejach.

Wszystkie teksty autora

Polecamy artykuł...
Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
redakcja@histmag.org
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy