Opublikowano
2019-02-13 17:53
Licencja
Wolna licencja

Bolesław Jerzy II – książę halicko-wołyński z Mazowsza

Bolesław Jerzy II był jedynym przedstawicielem dynastii Piastów mazowieckich, któremu udało się zdobyć władzę w Księstwie halicko-wołyńskim. Nie pozostawił po sobie jednak pozytywnej opinii wśród poddanych. To po jego śmierci ta część Rusi trafiła pod panowanie Kazimierza Wielkiego.


Strony:
1 2

Bolesław Jerzy II, książę halicko-wołyński (przedstawienie z początku XX wieku, domena publiczna). Życie i panowanie księcia halicko-wołyńskiego (halicko-włodzimierskiego) Bolesława Jerzego II z dynastii Piastów mazowieckich pełne jest tajemnic i wątpliwości. Historycy spierają się co do okoliczności, w jakich objął władzę po wygaśnięciu dynastii Romanowiczów, sposobu prowadzenia przez władcę polityki wewnętrznej i zagranicznej oraz przyczyn jego tragicznej śmierci w wieku zaledwie trzydziestu lat. Z zachowanych dokumentów wyłania się jednak obraz władcy, który stał się ofiarą skomplikowanej międzynarodowej polityki i targających wewnętrznie podzielone Księstwo halicko-wołyńskie niepokojów.

Bolesław Jerzy II: trudne dziedzictwo

Bolesław Jerzy II był najstarszym synem księcia mazowieckiego Trojdena I z dynastii Piastów i Marii Juriewny, córki księcia halicko-wołyńskiego Jerzego I Lwowicza. Babką macierzystą Bolesława Jerzego była siostra króla Władysława I Łokietka, Eufemia. Urodził się najprawdopodobniej w 1310 roku, gdyż dopiero od 1324 lub 1325 roku wystawiał samodzielnie dokumenty (za osiągnięcie wieku sprawnego uważano w średniowieczu ukończenie czternastego roku życia). Imię Bolesław otrzymał po swoim dziadku ojczystym, księciu mazowieckim Bolesławie II, zaś imię Jerzy przyjął na chrzcie prawosławnym na cześć dziadka macierzystego. Miał troje młodszego rodzeństwa: Siemowita III i Kazimierza I, późniejszych książąt mazowieckich, oraz Eufemię, która w 1324 roku została żoną księcia cieszyńskiego Kazimierza I.

Kazimierz Wielki: władca, który zasłużył na swój przydomek

Czytaj dalej...
Na początku 1323 roku zmarli jeden po drugim w tajemniczych okolicznościach (prawdopodobnie otruci) ostatni męscy przedstawiciele dynastii Romanowiczów, książęta halicko-wołyńscy Andrzej II i Lew II. Nagła śmierć książąt wywołała spór między sąsiednimi państwami, które rościły sobie pretensje do niezwykle atrakcyjnych z perspektywy geopolitycznej ziem halickiej i wołyńskiej. Chęć zajęcia tych terenów wyrazili król Polski Władysław Łokietek, król Węgier Karol I Robert, wielki książę litewski Giedymin oraz książę mazowiecki Trojden I. Łokietek wspierał swoich bratanków, książąt dobrzyńskich Siemowitowiców, których matka pochodziła z dynastii Romanowiczów, Giedymin swojego spowinowaconego ze zmarłymi władcami syna Lubarta, a Trojden I swojego syna Bolesława, którego matka była siostrą Andrzeja i Lwa.

Andrzej II, wraz z bratem Lwem II ostatni przedstawiciel dynastii Romanowiczów na tronie halicko-wołyńskim (przedstawienie XX-wieczne, domena publiczna). Ostatecznie pod koniec 1323 roku władza w Księstwie halicko-wołyńskim przypadła w udziale Bolesławowi Trojdenowiczowi. Jeszcze przed oficjalnym objęciem władzy książę dążył do zyskania sympatii miejscowej ludności – przeszedł na prawosławie i potwierdzał przywileje nadawane mieszkańcom księstwa przez poprzedników. Z kolei aby zapobiec konfliktowi z pretendującym do tronu księciem Lubartem, przekazał mu wschodnią część Wołynia.

Jak słusznie zauważył badacz Jan Tęgowski, dużą rolę w dosyć pokojowym przejęciu przez Trojdenowicza władzy w księstwie odegrała jego matka, księżna mazowiecka Maria. Obecność siostry tragicznie zmarłych książąt pomogła nieletniemu jeszcze Bolesławowi odnaleźć się w nowej sytuacji politycznej. Najprawdopodobniej to właśnie ona przez pierwsze miesiące panowania księcia sprawowała w jego imieniu władzę regencyjną. Już od pierwszych lat rządów Bolesław Jerzy dążył do umocnienia swojej pozycji w księstwie i ochrony jego granic. Nie było to łatwe zadanie, bowiem ziemie halickie i ziemie wołyńskie dopiero na początku XIV wieku zostały ze sobą połączone pod panowaniem księcia Jerzego I po śmierci jego stryja, kniazia wołyńskiego Mścisława II Daniłowicza. Jan Tęgowski przypuszczał nawet, że to właśnie wołyńscy bojarzy doprowadzili do śmierci Andrzeja II i Lwa II, nie akceptując ich władzy.

Chcąc skupić się przede wszystkim na polityce wewnętrznej, Bolesław już w 1325 roku zapewnił zakon krzyżacki o swojej przyjaźni, co potwierdził 9 marca 1327 roku traktatem z Krzyżakami przeciw Tatarom. Ponowne zapewnienia o podobnej treści pochodzą z dokumentów dla zakonu z lat 1334-1335. Pokojowa postawa księcia halicko-wołyńskiego wobec Krzyżaków stała w sprzeczności z polityką króla Władysława I Łokietka. Na tej podstawie Jan Tęgowski zakwestionował więc opinię dawniejszej historiografii, że przejęcie władzy w księstwie halicko-wołyńskim przez Bolesława było wspierane zbrojnie przez polskiego monarchę.

Małżeństwo i walka z bojarami

W 1331 roku w Płocku Bolesław Jerzy II ożenił się z córką wielkiego księcia litewskiego Giedymina. Jej imię Ofka (Eufemia) podał dopiero XIX-wieczny badacz Teodor Narbutt, którego informacje na temat żony księcia budzą wiele wątpliwości. Część badaczy przypuszcza jednak, że mógł zaczerpnąć wiedzę o imieniu Giedyminówny z zaginionego źródła. Litewska księżniczka otrzymałaby wówczas to imię na chrzcie na cześć babki macierzystej męża, żony księcia Jerzego I. Rok i miejsce ślubu Bolesława Jerzego znamy z XV-wiecznej relacji Jana Długosza, jednak powszechnie uważa się, że mógł on korzystać z jednego z zaginionych mazowieckich roczników. Sam dziejopis nie wyrażał się zbyt pochlebnie o tym mariażu: „Książę Mazowsza i Rusi Bolesław, syn księcia mazowieckiego Trojdena, żeni się. Bierze za żonę barbarzyńskiego pochodzenia pogankę, córkę księcia litewskiego Giedymina. Po obmyciu jej z brudów pogaństwa wodą chrztu, wesele odbywa się zgodnie ze zwyczajem w Płocku”.

Księstwo halicko-wołyńskie na przełomie XIII i XIV wieku (aut. Alex Tora, domena publiczna).

Małżeństwo z córką litewskiego monarchy nie tylko umacniało pokojowe relacje między Księstwem halicko-wołyńskim i Wielkim Księstwem Litewskim, ale przede wszystkim zbliżało Trojdenowicza do króla Polski Kazimierza III Wielkiego, gdyż obydwaj władcy mieli za żony siostry.

Niemal przez cały okres swojego panowania Bolesław Jerzy II żył w konflikcie z ruskimi bojarami, którzy zarzucali mu między innymi dążenie do ekspansji katolicyzmu na ziemie ruskie i promowanie na terenie księstwa osadnictwa na prawie niemieckim. Przyjęcie prawosławia było bowiem dla władcy jedynie narzędziem do zdobycia sobie przychylności miejscowej ludności. Już w 1327 roku papież Jan XXII pisał do króla Władysława Łokietka, że Bolesław „powziął zamysł powrotu do jedności… Kościoła”. Najprawdopodobniej właśnie działaniom księcia należy przypisać powstanie łacińskiej diecezji przemyskiej i wznowienie aktywności biskupstwa lubuskiego na Rusi. Z zachowanych dokumentów wynika, że władca próbował odebrać dumie bojarskiej wpływy i zastąpić ją dostojnikami z zagranicy. Świadectwem wyraźnego faworyzowania Polaków przez Bolesława Jerzego było m.in. zezwolenie mieszczaninowi sandomierskiemu Bartłomiejowi na utworzenie gminy miejskiej w Sanoku w styczniu 1339 roku.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Polecamy książkę Marka Telera – „Kobiety króla Kazimierza III Wielkiego” :

Kobiety króla Kazimierza III Wielkiego - okładka Marek Teler Autor: Marek Teler
Tytuł: „Kobiety króla Kazimierza III Wielkiego”

Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org] i Wydawnictwo CM

ISBN: 978-83-65156-22-8 e-book / 978-83-66022-40-9 papier

Stron: 128 + 12 stron wkładki z ilustracjami

oprawa: miękka, wymiary książki: 147 × 210

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)

25 zł

(papier)

12,9 zł

(e-book)

Strony:
1 2
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Marek Teler

Student IV roku dziennikarstwa na Uniwersytecie Warszawskim, absolwent VIII Liceum Ogólnokształcącego im. Króla Władysława IV w Warszawie. Autor książki „Kobiety króla Kazimierza III Wielkiego”. Interesuje się mediewistyką i genealogią dynastyczną.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org