Autor: Krzysztof Lasota
Tagi: Recenzje, Historia polityczna, Książki, 1945-1989, Polska, Warszawa
Opublikowany: 2020-09-12 08:00
Licencja: wolna licencja

Jan Olaszek – „Podziemna sieć społeczna. Casus z dziejów konspiracji solidarnościowej” – recenzja i ocena

Blisko dziesięciomilionowy ruch społeczny, który przyjął nazwę „Solidarność”, odcisnął niezatarte piętno na najnowszej historii Polski. Warto jednak pamiętać, że to doświadczenie tzw. długiego stanu wojennego nadało decydujący szlif interpretacjom tego niezwykłego zjawiska. Między innymi o tym pisze w znakomity sposób Jan Olaszek.

Jan Olaszek – „Podziemna sieć społeczna. Casus z dziejów konspiracji solidarnościowej” – recenzja i ocena

Jan Olaszek
„Podziemna sieć społeczna. Casus z dziejów konspiracji solidarnościowej”
Ocena: 7,5
30 zł
Wydawca: IPN, Warszawa 2020
Okładka: twarda
Liczba stron: 224
Seria: Monografie, tom 149
ISBN: 978-83-8098-826-2
EAN: 9788380988262

Najnowsza książka badacza związanego z Instytutem Pamięci Narodowej oraz Polską Akademią Nauk łączy w sobie perspektywę historyczną i socjologiczną. W pierwszej części stanowi zarys dziejów środowiska drugoobiegowego pisma „Wola” oraz powiązanych z nim inicjatyw politycznych i społecznych. W drugiej zaś, autor podejmuje próbę teoretycznej konceptualizacji tych historycznych wydarzeń, przedstawiając je przez pryzma popularnej w naukach społecznych teorii sieci społecznych.

Wola to rzecz jasna nazwa robotniczej dzielnicy lewobrzeżnej Warszawy, ale to również nazwa którą przyjęła jedna z pierwszych drugoobiegowych gazet informacyjnych ukazujących się w stolicy w okresie stanu wojennego, i później – aż do roku 1989. Redakcja pisma była ściśle powiązana ze strukturami podziemnej Solidarności, a także z innymi inicjatywami społecznymi i politycznymi, które spajała przede wszystkim zasadnicza niezgoda na rzeczywistość stanu wojennego.

Wśród osób skupionych w podziemnej sieci „Woli” byli nie tylko robotnicy wolskich zakładów pracy, ale także naukowcy, pracownicy rozmaitych instytucji, osoby aktywne w organizacjach kościelnych. Nie brakowało tam osób, które w III RP stały się dobrze znane, tak jak politycy: Michał Boni i Andrzej Urbański, historyk Dariusz Stola czy dziennikarze Piotr Stasiński i Mirosław Pęczak. Jednocześnie obok nich, na równych prawach działali inni, których nazwiska Olaszek skrzętnie odnotowuje, a którzy nie zapisali się w wielkiej historii. To jednak z poważnych zalet tej książki.

Jeszcze istotniejsze jest ukazanie znaczenia tej grupy i jej solidarności – przez małe „s” – która pomagała zmagać się z esbeckimi represjami. Wzajemne zaufanie i wspólnota antykomunistycznej emocji, bo bynajmniej nie złożonych idei, okazała się niezmiernie silnym spoiwem. Tym razem jednak, o czym wspomniałem, analiza historyczna poparta jest nowatorskim spojrzenie zakorzenionym w naukach społecznych.

Według Olaszka wspólnota buntowników przeciwko komunistom w mundurach oparta była o więzy zaufania, w bezprecedensowy sposób łącząca ze sobą ludzi o różnym statusie społecznym, różnym profilu ideologicznym, nierzadko –w ogóle się nie znających. Opierając się na konceputalizacyjnych propozycjach, m.in. takich klasyków współczesnej socjologii jak Manuel Castells, Olaszek potrafi zrobić krok dalej, wychodząc poza proste zebranie danych i odtworzenie faktografii.

Dzięki „Podziemnej sieci społecznej” można spojrzeć na polskie podziemie lat osiemdziesiątych nie tylko jako na grupę niezłomnych, którzy w czasach braku nadziei nie stracili wiary w upadek komunizmu, ale jako na unikalny fenomen, który można i warto porównywać z innymi tego rodzaju w innych krajach świata. To rzadka w naszej historiografii próba uteoretycznienia tego, co już dobrze zbadane faktograficznie.

Książka Olaszka to bez wątpienia pozycja dla fachowców. Choć napisana lekko i bardzo sprawnie skonstruowana narracyjnie, możne straszyć nadmiarem przypisów i, w gruncie rzeczy, dość hermetyczną tematyką. Jednak dla tych, którym Polska Jaruzelskiego niestraszna, „Podziemna sieć społeczna” pozostaje publikacją obowiązkową.

Zainteresowała Cię nasza recenzja? Zamów książkę Jana Olaszka – „Podziemna sieć społeczna. Casus z dziejów konspiracji solidarnościowej” bezpośrednio pod tym linkiem, dzięki czemu w największym stopniu wesprzesz działalność wydawcy lub w wybranych księgarniach internetowych:

Śledź nas!
Komentarze

O autorze
Krzysztof Lasota
Historyk, pasjonat rekonstrukcji historycznej. Pasjonuje się dziejami starożytności, wojskowością i chrześcijańską myślą polityczną.

Wszystkie teksty autora

Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
telefon: 692 929 681
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
redakcja@histmag.org
telefon: 798 537 653
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy