Autor: Dorota Choińska
Tagi: Recenzje, Historia społeczna, Książki, 1945-1989, Polska, Niemcy, Austria, Szwajcaria
Opublikowany: 2019-12-17 10:00
Licencja: wolna licencja

Karolina Kuszyk – „Poniemieckie” – recenzja i ocena

Punktem wyjścia opowieści Karoliny Kuszyk o „poniemieckiej” tożsamości „Ziem Odzyskanych” są przedmioty. Te, które po Niemcach zostały i przetrwały do dziś, ale i te, których już nie ma – rozkradzione, rozebrane, zdewastowane czy wywiezione.

Karolina Kuszyk – „Poniemieckie” – recenzja i ocena

Karolina Kuszyk
„Poniemieckie”
Ocena: 8
44,90 zł
Liczba stron: 464
Premiera: 13 listopada 2019
Format: 125 mm × 195 mm
ISBN: 978-83-8049-941-6

Książka „Poniemieckie” to, jak pisze autorka, nie opracowanie naukowe, ale „osobisty przewodnik po losach poniemieckiego w jego codziennej, domowej odmianie”. Na podstawie własnych przemyśleń oraz doświadczeń ludzi dorastających na tzw. „Ziemiach Odzyskanych” Karolina Kuszyk sprawdza, co dla współczesnych Polaków oznacza i ile znaczy przedwojenna, niemiecka historia tego terytorium. „Poniemieckie” nazwać można także historią czy też antropologią rzeczy. Refleksja o oswajaniu byłych niemieckich ziem rozpoczyna się bowiem od przedmiotów codziennego użytku – naczyń, książek, obrazów czy pocztówek.

W książce tej przeplatają się nieustannie – i w niezwykle intrygujący, wciągający sposób – trzy narracje. Pierwsza dotyczy historii opisywanych przez autorkę miejsc i przedmiotów. Znajdziemy tu między innymi ciekawostki dotyczące produkcji kultowych niemieckich dewocjonaliów czy zawrotnej kariery niemieckich weków. Druga warstwa to ubrane w barwny, żywy język wspomnienia z czasów wojny i powojnia dotyczące początków polskiego osadnictwa na Ziemiach Zachodnich i Północnych. Jest to opowieść o przystosowywaniu się do życia w nowej ojczyźnie-obczyźnie, którą zwłaszcza po II wojnie światowej należało „odniemczać” i „spolszczać”, czy też – jak wolałyby ówczesne władze – „repolonizować”.

Przeplatają się one z trzecią narracją, mówiącą o współczesnych próbach przypominania i oswajania wypartej niemieckiej przeszłości tych ziem. Autorka opisuje lokalne, nieraz bardzo indywidualne inicjatywy, służące odgruzowywaniu pamięci o „poniemieckim”, oraz trudy związane z nawiązaniem transgranicznego dialogu. Nie szczędzi także anegdot z życia mieszkańców zachodniej Polski – czasem zabawnych, czasem wzruszających, ale zawsze pobudzających do refleksji.

Konsternację mogą wywołać u czytelnika rozdziały poświęcone powojennemu szabrowi, odbywającemu się nie tylko w opustoszałych domach, ale także na niemieckich cmentarzach. Dowiadujemy się o rozgrabianiu płyt nagrobnych z opuszczonych nekropolii i ich ponownym wykorzystywaniu w charakterze stopni schodów czy ogrodzenia piaskownic na osiedlowych placach zabaw. Stają w oczach sceny z „Pokłosia” Władysława Pasikowskiego, tylko że w wydaniu nie pożydowskim, a poniemieckim (choć paralele pomiędzy nimi są niejednokrotnie przez autorkę eksponowane).

Drobnym minusem „Poniemieckiego” jest przezierająca momentami z kart książki „środowiskowość”. Tak jak żart środowiskowy, zrozumiały i zabawny jedynie dla konkretnej grupy, tak „Poniemieckie”, napisane przez osobę urodzoną i wychowaną na Dolnym Śląsku, wydaje się momentami skierowane wyłącznie do podobnych jej ludzi, dorastających wśród poniemieckiej zastawy i pochowanych na strychu książek zadrukowanych szwabachą.

Czytelnikom z „Centrali”, zwykle niezaznajomionym ze specyfiką polskiego „Dzikiego Zachodu”, tożsamościowe rozterki i strach przed upominającym się o swoje Niemcem wydać się mogą czystą fanaberią. W pełniejszym odbiorze lektury na pewno pomogłaby choć podstawowa znajomość historii tego terytorium i wynikających z niej, do dziś odczuwalnych napięć. Z drugiej strony, książka Karoliny Kuszyk może posłużyć jako bardzo interesujące, napisane z werwą i świeżością zaproszenie do dalszego poznawania skomplikowanych dziejów polskiego „poniemieckiego”.

Zainteresowała Cię nasza recenzja? Zamów książkę Karoliny Kuszyk – „Poniemieckie” bezpośrednio pod tym linkiem, dzięki czemu w największym stopniu wesprzesz działalność wydawcy lub w wybranych księgarniach internetowych:

Śledź nas!
Komentarze

O autorze
Dorota Choińska
Absolwentka studiów magisterskich Kolegium Międzyobszarowych Studiów Indywidualnych Uniwersytetu Wrocławskiego, kierunek wiodący: Historia w przestrzeni publicznej. Zainteresowania badawcze: polskie podziemie zbrojne po 1944 roku, studia nad pamięcią, polityka historyczna, historia społeczna.

Wszystkie teksty autora

Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
telefon: 692 929 681
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
redakcja@histmag.org
telefon: 798 537 653
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy