Opublikowano
2015-03-02 15:22
Licencja
Wolna licencja

Katedra Santa Maria del Fiore we Florencji: historia, architektura, wystrój wnętrz

Katedra Santa Maria del Fiore to jedna z najsłynniejszych budowli sakralnych we Florencji, pomnik gotyckiej i renesansowej architektury i sztuki. Jej dzieje są równie fascynujące, jak ona sama.


Strony:
1 2 3

Kościół katedralny pod wezwaniem Santa Maria del Fiore (Matki Bożej Kwietnej) ma dla mieszkańców Florencji szczególne znaczenie. Pod obecną gotycko-renesansową bryłą, której fasada (od strony placu katedralnego) została ukończona dopiero w XIX wieku, znajdują się pozostałości pierwszej chrześcijańskiej katedry dedykowanej św. Reparacie. Zgodnie z legendarnym przekazem, kościół miał zostać wzniesiony jako wotum w podzięce za zwycięstwo oddziału Rzymian w bitwie w okolicach Fiesole 23 sierpnia 406 roku. Wojska dowodzone przez Augusta Honoriusza Flawiusza pokonały wówczas Ostrogotów i zabiły ich króla, Radagajsa.

Odsłonięta przez archeologów mozaika w pozostałościach katedry św. Reparaty (fot. Sailko, na licencji Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported)

Historia

Trzynawowa budowla (kolejne części oddzielone rzędami kolumn), zakończona od strony głównej nawy absydą, powstała na pozostałościach wcześniejszego rzymskiego miejsca kultu. Pierwsza florencka katedra przetrwała niespełna dwa stulecia. W VI wieku szczególnie niebezpieczne okazały się wojny prowadzone pomiędzy Bizancjum a Gotami, które rozpoczęły się od wyprawy zbrojnej na półwysep apeniński pod wodzą Belizariusza i Narsesa, podjętej w 535 roku z inicjatywy Justyniana I Wielkiego i kontynuowanej, aż do 548 roku. W 541 roku dzięki przewadze militarnej Goci zdobyli na kilka lat kontrolę nad Florencją i zniszczyli budowle sakralne kojarzone jednoznacznie z chrześcijaństwem. Odbudowa nastąpiła dopiero w okresie dominacji Karolingów (Karola Wielkiego i jego następców) między VII a IX wiekiem. Decydując się na zachowanie w zasadniczym zrębie pierwotnego planu świątyni, dostawiono do absydy jeszcze dwie kaplice boczne, podwyższono prezbiterium, w jego podziemiach zaś zaplanowano krypty. Na zewnątrz wybudowano (na wysokości obydwu absyd) dwie równoległe dzwonnice. Godnym uwagi jest również fakt, iż mimo rozpoczęcia pod koniec XIII wieku prac budowlanych nad nową katedrą, dotychczasowy budynek jeszcze przez wiele lat (aż do 1375 roku) służył wiernym.

Datą szczególną w historii duomo znanego w obecnym kształcie i formie jest 1294 rok. Wtedy właśnie władze miasta (Signoria) zatwierdziły projekt przyszłej katedry, zaakceptowany wcześniej przez miejski cech sztuk. Jego autorem i głównym wykonawcą był Arnolfo di Cambio, którego należy uznać również za twórcę pozostałych znaczących budowli świeckich i sakralnych realizowanych w tym samym okresie w mieście nad Arno (kościoła Santa Croce i Palazzo Vecchio). Pierwszy kamień pod fundamenty został poświęcony 9 września 1296 roku przez legata papieskiego kardynała Valeriana. Intensywne pracę nad duomo trwały aż do śmierci architekta w 1300 lub 1310 roku. Następstwem jego śmierci było spowolnienie prac na okres około dwudziestu lat.

Katedra we Florencji górująca nad miastem (fot. MarcusObal, na licencji Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported)

W 1331 roku odpowiedzialność za budowę przejął jeden z najbogatszych w mieście cechów – sukienników. W 1334 roku zdecydowano się powierzyć nadzór nad przedsięwzięciem Giottowi di Bondone. Największym osiągnięciem utlenowanego włoskiego artysty, znanego dotychczas jako twórca znakomitych fresków w kaplicy Scrovegnich w Padwie oraz bazylice św. Franciszka w Asyżu, stała się budowa dzwonnicy, przedłużająca się aż do jego śmierci w 1337 roku i ostatecznie niezakończona. Nowy architekt pozostał również wykonawcą pierwotnej koncepcji forsowanej przez Arnolfa di Cambio. Po śmierci Giotta obowiązki nadzorcy przejął Andrea Pisano. W 1348 roku poważną przeszkodą w budowie okazała się epidemia „czarnej śmierci” (dżumy) powodująca śmierć milionów mieszkańców Europy i gwałtowne wyludnienie kontynentu.

Do dalszych prac przystąpiono dopiero w jedenaście lat później, tj. w 1349 roku, pod kierunkiem Francesca Talentiego. Udało mu się ukończyć ostatnie kondygnacje i wystrój dzwonnicy oraz znacząco zmodyfikować projekt absyd i kaplic bocznych. Ich nowy wygląd niewiele odbiegał od pierwotnych założeń, dostosowanych do ograniczonej wcześniejszą zabudową miejską działki, miały być jednak znacznie bardziej monumentalne i obszerniejsze, ułatwiając zarazem celebrację kultu. Tym samym nastąpiło również przesunięcie dotychczasowego prezbiterium.

Przestrzeń wokół katedry jest dość ograniczona (fot. Marek Baran)

Następcą architekta jeszcze za jego życia, w 1360 roku, został Giovanni di Lapo Ghini, który dokonał dalszych modyfikacji, m.in. dzieląc nawę główną na cztery przęsła. Kolejni architekci: Alberto Arnoldi, Giovanni d’Ambrogio, Neri di Fioravante i Andrea Orcagna byli jedynie kontynuatorami dzieła poprzedników. Do 1418 roku ukończono nawy i odtąd brakowało jedynie fasady oraz kopuły.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Dziękujemy, że z nami jesteś! Chcesz, aby Histmag rozwijał się, wyglądał lepiej i dostarczał więcej ciekawych treści? Możesz nam w tym pomóc! Kliknij tu i dowiedz się, jak to zrobić!

Strony:
1 2 3
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Gość: Arcybiskup |

To nie jest kopuła, tylko sklepienie.



Odpowiedz
Jan Gustaw Rokita

Absolwent SWPR (Warszawa), aktualnie doktorant WNHiS UKSW. Zainteresowania: historia sztuki, historia mody, medalierstwo, propaganda królewska na dworze Wazów i Sobieskich.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org