Opublikowano
2010-02-04 20:31
Licencja
Prawa zastrzeżone

Kazimierz Moszyński ‒ „Kultura ludowa Słowian. Tom I: Kultura materialna” – recenzja i ocena

Kultury ludowej Słowian ‒ imponującego dzieła profesora Moszyńskiego przedstawiać nie trzeba. To bez wątpienia jedna z najważniejszych prac jakie ukazały się na temat nie tylko polskiej, ale również słowiańskiej kultury ludowej. Do dziś jest niezwykle cennym źródłem wiedzy dla historyków, archeologów, etnologów, kulturoznawców oraz dla wszystkich zainteresowanych historią życia codziennego naszych przodków.


Autor: Kazimierz Moszyński
Tytuł: Kultura ludowa Słowian. Tom I: Kultura materialna
Data wydania: 1929, reprint: 2009
Wydawca reprintu: Graf_ika
Liczba stron: 745
Oprawa: twarda
Cena: 95 zł

Ocena naszego recenzenta: 9/10
(jak oceniamy książki?)

Praca napisana i po raz pierwszy wydana w okresie międzywojennym została wznowiona przez współpracowniczkę profesora Moszyńskiego, Jadwigę Klimaszewską w latach 60., ale pomimo tego jest obecnie bardzo trudno dostępna. Znaleźć ją można co najwyżej w przyzwoitej czytelni uniwersyteckiej, natomiast gorzej z zakupem. Nieliczne egzemplarze osiągają na aukcjach internetowych poważne jak na kieszeń studenta czy młodego naukowca ceny. Z tego też powodu należy z uznaniem przyjąć inicjatywę Wydawnictwa Graf_ika, które w ubiegłym roku wznowiło pierwszy tom Kultury ludowej Słowian.

Pierwotnie praca ta składała się z dwóch tomów poświęconych kolejno kulturze materialnej i duchowej. Z tego też powodu dzieło Moszyńskiego to wyśmienita i cenna lektura nie tylko dla naukowców, etnologów i historyków, ale również dla wszelkiej maści pasjonatów, tego co bardzo ogólnie nazywamy historią życia codziennego. Zainteresowani dziejami mody, historią broni, dawnej kuchni i pożywienia, bartnictwa, bednarstwa znajdą tu sporo ciekawych wiadomości. Omówienie budownictwa, naczyń używanych dawniej czy zapomnianych już środków transportu i wiele innych podobnych informacji zostało przedstawione wraz z ilustracjami i szkicami.

Drugi tom, składający się dwóch woluminów, dotyczy kultury duchowej, wierzeń, przesądów i zwyczajów jakie panowały u ludów słowiańskich. Całość składa się więc z trzech woluminów po 700-800 stron każdy. W chwili obecnej dostępny w sprzedaży jest tylko tom pierwszy, ale wydawca zapowiada, że w tym samym roku – w marcu i w maju ‒ ukaże się drugi, dwuczęściowy tom Kultury Słowian poświęcony kulturze duchowej.

Omawiana praca to wierny reprint pierwszego wydania z lat trzydziestych XX wieku. Zawartością niewiele różni się od wersji, którą wznowiono w latach 60., a która w odróżnieniu od pierwszego wydania zawierała jedynie pewne poprawki redakcyjne i częściowe uwspółcześnienie języka, natomiast nie było – przynajmniej piszący te słowa jako czytelnik nie odnotował – zmian w zawartości merytorycznej pracy. Warto podkreślić, że dzieło Moszyńskiego ma również tę dużą zaletę właściwą książkom fachowym jakie pisano w pierwszej połowie XX wieku, że pomimo encyklopedycznego układu stanowi bardzo przyjemną i pożyteczną lekturę.

Natomiast należy pamiętać, że Kultura ludowa Słowian powstała kilkadziesiąt lat temu, w oparciu o dostępne wówczas publikacje i badania własne profesora Kazimierza Moszyńskiego. Z tego też powodu należy uważać przy wykorzystaniu jego dzieła w badaniach i publikacjach o charakterze naukowym, gdyż z powodów zrozumiałych nie zawiera ono najnowszych ustaleń i wyników badań jakie przeprowadzono w drugiej połowie XX wieku i w ostatnich latach. Śmiesznym byłoby tu doszukiwać się winy zmarłego już dawno Autora (zm. 1959) czy też Wydawcy, który kierował się zasadami wydawania reprintów, ale skrupulatny badacz będzie musiał uzupełnić i potwierdzić swą wiedzę sięgając do omówienia literatury na łamach fachowych periodyków czy przynajmniej do Bibliografii Etnografii Polskiej. Zainteresowanym twórczością prof. Moszyńskiego można polecić również Bibliografię prac Kazimierza Moszyńskiego zestawioną przez Małgorzatę Maj (w: Kazimierz Moszyński. Życie i twórczość, Wrocław 1976, str. 154-163).

Ciesząc się wyraźnie z tej nowej publikacji i aby jednak nie przesadzać z entuzjazmem z jakim spotka się zapewne reprint tej pracy, należy przypomnieć, że na wznowienie, chociażby w formie reprintu, czekają także i inne, wcale nie mniej ciekawe prace Moszyńskiego. Z mojego punktu widzenia, do najbardziej interesujących należą te, które badacz poświęcił opisom Polesia, krainy która już w pewnym sensie nie istnieje, a gdzie prowadził dogłębne badania w okresie międzywojennym. Czy jeszcze powrócą do czytelnika?

Zredagował: Kamil Janicki


Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Uwaga, wyświetliliśmy tylko ostatnio opublikowane komentarze. Zobacz wszystkie komentarze!

Gość: Daniel |

Czy powstała kiedykolwiek trzecia część, tj. "Kultura Społeczna", o której sam Moszyński kilkukrotnie napomyka w poprzednich tomach?



Odpowiedz

Gość: jyrk |

Chciałbym podziękować wydawnictwu Zeta Ars za wydanie tego reprintu.Cena jest absolutnie przystępna. Gorzkie żale że za droga dla studenta są śmieszne, bo tak sie składa, że znane mi są trochę ceny podreczników prawniczych i komentarzy do ustaw. 200zł za 4 opasłe tomy Moszyńskiego to jest jak bułka z masłem. A swoją drogą jeśli gdzieś tutaj mamy do czynuienia ze skandalem to raczej w tym, że w rzekomo cywilizowanym kraju, żadne wydawnictwo naukowe, uczelniane nie jest w stanie przez pół wieku nie wpadnie na pomysł wznowienia kanonicznej księgi słowiańskiej etnografii. Czynienie prywatnemu wydawcy repintów zarzutów ze za drogo albo brak krytycznego komentarza uważam za skandaliczne. Szczęśliwy nabywca reprintu



Odpowiedz

Gość: aalto |

wydanie tu komentowane to REPRINT wydania z lat 30tych. Czyli bez ingerencji w treść (to takie ksero w ładnej twardej oprawie). Błędu więc nie popełniono. O wstęp krytyczny można a nawet trzeba się upominać przy ewentualnym kolejnym ZWYKŁYM wydaniu (którego pewnie i tak nie będzie). A teraz moja opinia... ową książkę zakupiłem (czekam jeszcze na mającą się niebawem ukazać 3 część). Jakośc wydania.. no cóż, bez rewelacji, ale jak już wspomniała pani Iwona to nie jest wydanie bibliofilskie. Część skanów jest naprawdę dobra, ale część trochę niewyraźna. Do szycia i okładki nie mam zarzutów - poza tym że biała, i szybko się będzie brudziła ;) co do ceny... jak dla mnie 300 zł za całość to całkiem atrakcyjna w porównaniu z 500-600 zł jakie sobie życzą na allegro. I tak jeśli ktoś chciałby skanować i drukować kartkę po kartce -wyjdzie drożej (można oczywiście dwie strony na jednej, ale po 1 trzeba najpierw mieć dostęp do oryginalnego egzemplarza, a po 2 nie będzie tak ładnie obłożona ;) Podsumowując - z zakupu jestem w sumie zadowolony... minusy to zaraz po mocnych czasami słabiej odbite strony (w wyniku takiego kontrastu gorzej się je czyta) oraz łukowate partie tekstu w środkowych częściach tomów (ale domyślam się że przy takiej ilości kartek nie dało się tego lepiej zeskanować)



Odpowiedz

Gość: wkw |

Ja mam jedno pytanie - czy wydano Moszynskiego z jakimś wstępem krytycznym? Jezeli nie, to uważam, ze popełniono ogromny błąd.



Odpowiedz

Gość: Iwona |

Panie Grzegorzu, jestem otwarta na krytykę konstruktywną, nie jestem omnibusem i cały czas się uczę, i cenię sobie przemyślane, oparte na wiedzy i doświadczeniu uwagi. Byc może mój styl pisania jest atakujący, ale jest to związane z moim temperamentem, za bardzo emocjonalnie podchodzę do sprawy. Wydałam się Panu mało operatywna... Hm... Więc muszę stworzyc dział PR :-) A to znów podniesie cenę książki Czy mogę prosic o uwagi dotyczące niedociągnięc w książce? To dla mnie bardzo konstruktywne, przy wznowieniu postaram się je poprawic. pozdrawiam



Odpowiedz
Paweł Libera

Doktorant Instytutu Historii PAN, pracownik naukowy w Archiwum Akt Nowych, zajmuje się dziejami XX-lecia międzywojennego i polskiej emigracji politycznej po 1945 r. Obecnie przygotowuje biografię polityczną Józefa Łobodowskiego i monografię ruchu prometejskiego. Dotychczas publikował m.in. w „Arcanach”, „Archeionie”, „Europie” i „Zeszytach Historycznych”.

Prawa zastrzeżone – ten materiał jest chroniony przez przepisy prawa autorskiego.

Kopiowanie, przedrukowywanie (poza dozwolonymi prawnie wyjątkami) wyłącznie za zgodą redakcji: redakcja@histmag.org