Opublikowano
2018-10-04 14:02
Licencja
Wolna licencja

Kaźko słupski: książę pomorski, który mógł zostać królem Polski

Kaźko słupski miał wielkie szanse by przejść do historii jako kolejny król Polski. Usynowiony wnuk Kazimierza Wielkiego przewidziany był przez tego władcę na kontynuatora linii Piastów. I kto wie – może gdyby pożył kilka lat dłużej mógłby się nim stać...


Strony:
1 2

Kaźko słupski Pieczęć piesza Kaźka słupskiego (domena publiczna). Kazimierz IV słupski, w historiografii zwany Kaźkiem, urodził się około roku 1351 – dokładna data urodzenia niestety pozostaje nieznana. Wśród badaczy do niedawna funkcjonowały dwie rozbieżne daty jego narodzin – rok 1345 oraz 1351. Wynika to z faktu, że nasz Kaźko często mylony był z żyjącym w tym samym okresie księciem szczecińskim Kazimierzem III. Obecnie za bardziej prawdopodobną przyjmuje się drugą wersję, gdyż wynika ona z listu króla polskiego Kazimierza Wielkiego do papieża z 1360 roku, o którym później.

Rodzicami Kaźka byli książę pomorski Bogusław V i Elżbieta, córka króla Kazimierza Wielkiego i jego żony, księżniczki litewskiej Aldony. Małżeństwo to było wynikiem polityki króla polskiego, który w książętach pomorskich widział sojuszników do walki z Zakonem Krzyżackim. Nie wiadomo dokładnie kiedy doszło do zawarcia ślubu – zwykło przyjmować się rok 1343. O dzieciństwie Kazimierza niewiele wiadomo, gdyż nie zachowały się źródła, które by je opisywały. Najprawdopodobniej pierwsze lata życia spędził na zamku książęcym w Wołogoszczy, gdzie uczył się władać bronią i brał udział w polowaniach. Po śmierci matki Elżbiety w 1361 roku, Kazimierz Wielki zabrał Kaźka oraz jego młodszą siostrę Elżbietę na dwór królewski w Krakowie, gdzie rodzeństwo nabywało ogłady towarzyskiej i zdobywało praktyczną wiedzę polityczną. Jak wspomina szesnastowieczny kronikarz pomorski, Thomas Kantzow:

Elżbieta córka Kazimierza Wielkiego: dobra małżonka i cicha doradczyni

Czytaj dalej...

Kolejnego roku 1361 zmarła małżonka księcia Bolesława, Elżbieta, córka króla polskiego Kazimierza [Wielkiego], i wedle swego życzenia w [Marienthron] pod Nowym Szczecinem [Szczecinek] ją pogrzebano. Spłodził z nią był książę Bogusław Kazimierza [IV] (…) oraz córkę jedną, nazwaną Elżbietą. Kazimierza posłał na dwór króla polskiego, podobnie i córkę Elżbietę, w królewskim umieścił fraucymerze, która to córka ponoć piękna była wielce.

W 1363 roku Elżbieta pomorska została wydana przez dziadka za Karola IV, cesarza niemieckiego. Ślub odbył się w Krakowie a wśród zaproszonych gości znajdowali się m.in. Ludwik Węgierski, król Danii Waldemar, król Cypru Piotr, książę Austrii Rudolf IV, margrabiowie brandenburscy Otton i Ludwik a także książę wołogosko-słupski Bogusław V i jego syn Kazimierz. Po ślubie siostry Kaźko przez jakiś czas przebywał również na dworze niemieckim.

Elżbieta Kazimierzówna Bogusław V Elżbieta Kazimierzówna i Bogusław V, obraz z zamku w Darłowie (fot. Klapi, opublikowano na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0).

Kaźko słupski w polityce Kazimierza Wielkiego

Księżna Julianna twerska: matka króla Jagiełły w kręgu międzynarodowej polityki

Czytaj dalej...
Kaźko był dwukrotnie żonaty – obydwa małżeństwa zostały zawarte zgodnie z interesami króla polskiego. Jego pierwszą żoną była Kenna, córka wielkiego księcia litewskiego Olgierda i siostra Władysława Jagiełły, późniejszego króla polskiego. Projekt małżeństwa powstał zapewne przed rokiem 1360 i był wynikiem zabiegów mających na celu doprowadzenie do przyjęcia chrześcijaństwa prze ludność litewską. Kenna podczas chrztu w 1360 roku przyjęła imię Joanny. W sierpniu 1360 roku kasztelan krakowski przedstawił w Awinionie suplikę króla Kazimierza Wielkiego o udzielenie przez papieża dyspensy na małżeństwo Kaźka z Joanną. Powodem problemów z zawarciem małżeństwa miało być bliskie pokrewieństwo – Kaźko był prawnukiem, a Kenna-Joanna wnuczką księcia Giedymina, wielkiego księcia litewskiego. Dodatkową przeciwnością był niski wiek małżonków – książę pomorski rozpoczynać miał dziewiąty rok życia, księżniczka litewska miała mieć zaś około dziesięciu lat. Jak twierdzi profesor Rymar w Rodowodzie Książąt Pomorskich:

małżeństwo zawarte zostało jeszcze w 1359 roku a w suplice zaznaczono, że zaślubiny odbyły się nie tylko w formie uroczystości kościelnej, lecz dokonano również pokładzin pary [...]… ze względu na wiek nupturientów skonsumowanie małżeństwa, jeśli miało miejsce, przesuwałem na około 1366 r., gdy Kaźko osiągnął 14 lat a Kenna 15-16 lat, albo jeszcze później.

Kazimierz Wielki Kazimierz III Wielki (aut. Marcello Bacciarelli, domena publiczna). Według innej wersji przyjmuje się, że w 1360 roku doszło jedynie do zaręczyn pary a nie do ślubu kościelnego. Zygmunt Boras z kolei datuje małżeństwo na rok 1368, i to jako rzecz pewną. Niestety, szczegółowe ustalenie momentu zawarcia małżeństwa jest niemożliwe ze względu na brak zachowanych źródeł dotyczących tej sprawy. Związek tej pary był omawiany już prawdopodobnie w 1357 roku podczas zabiegów Kazimierza Wielkiego o chrystianizację Litwy, w czerwcu 1358 roku podczas zjazdu króla polskiego z książętami litewskimi i w 1359 roku podczas spotkania z Karolem IV. Małżeństwo nie trwało zbyt długo, gdyż Kenna zmarła 27 kwietnia 1368 roku. Małżonkowie nie mieli dzieci.

Niedługo po śmierci Kenny, Kazimierz Wielki postanowił ponownie wykorzystać wnuka do zawarcia układu politycznego. Król Polski postanowił utworzyć sojusz łączący Koronę, Pomorze i Mazowsze, skierowany przeciwko Zakonowi Krzyżackiemu. Kaźko poślubił córkę Siemowita mazowieckiego, Małgorzatę. Do małżeństwa doszło prawdopodobnie w kwietniu 1369 roku. Z nią książę również nie miał potomstwa.

Testament Kazimierza Wielkiego

Kazimierz był najprawdopodobniej ulubionym wnukiem króla polskiego, gdyż w 1368 lub 1369 roku adoptował go i przekazał mu ziemię sieradzką i łęczycką. Nadania te pomóc miały w przyszłości księciu słupskiemu w staraniach o tron polski.

Kazimierz Wielki w napisanym tuż przed śmiercią testamencie z 3 listopada 1370 roku uczynił go ponadto właścicielem ziemi dobrzyńskiej, części Kujaw z Bydgoszczą, Kruszwicą i Złotoryją, odzyskanej przez Polskę w 1368 roku ziemi wałeckiej oraz Krajny ze Złotowem. Zasadniczy trzon zapisu stanowiła ojcowizna króla, a zatem podstawa praw dynastycznych Piastów. Żywotne jeszcze wówczas prawa patrymonialne czyniły ten zapis prawomocnym i w pełni uzasadnionym. Nadania te dla Kaźka oznaczały prawomocne potwierdzenie aktu adopcji zawartej wcześniej. Zastosowano starą zasadę przekazu dziedzictwa przez sztucznie zawiązany węzeł ojcowsko-synowski, choć Kaźko nie uzyskał wyłącznego prawa do objęcia dziedzictwa, jak zwykle bywało w podobnych sytuacjach.

Po śmierci Kazimierza Wielkiego, na mocy wcześniejszych traktatów władzę w Polsce przejął Ludwik Węgierski, siostrzeniec Kazimierza Wielkiego. Testament zmarłego został zakwestionowany przez nowego władcę a jego postanowienia anulowane. Ludwik zdecydował jednak, naciskany przez możnowładztwo i obawiający się pretensji do tronu Kazimierza, że w zamian za dobrowolne zrzeczenie się praw do ziem nadanych w testamencie młody książę otrzyma ziemię dobrzyńską, Bydgoszcz, Wałcz i Złotoryję, jednak nie na własność a jedynie jako lenno i to pod warunkiem, że w wypadku jego bezpotomnej śmierci ziemię te powrócą do Korony. Kaźko przystał na ofertę, czym zaskarbił sobie sympatię nowego króla. Dodatkowo zostało mu zaproponowane – w ramach zadośćuczynienia za utracone ziemie – księstwo gniewkowskie, jednak ta oferta została odrzucona przez Kazimierza. Powodem takiej decyzji był fakt że prawowity władca księstwa, Władysław Biały, nadal żył i przebywał w klasztorze we francuskim Dijon. Kaźko nie chciał wywoływać konfliktów z prawowitym dziedzicem, wolał więc odrzucić ofertę i zadowolić się mniejszymi nadaniami. Kazimierz brał również udział w uroczystościach koronacyjnych Ludwika Węgierskiego, które wbrew sprzeciwom arcybiskupa gnieźnieńskiego odbyły się w Krakowie.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Polecamy książkę Marka Telera – „Kobiety króla Kazimierza III Wielkiego” :

Kobiety króla Kazimierza III Wielkiego - okładka Marek Teler Autor: Marek Teler
Tytuł: „Kobiety króla Kazimierza III Wielkiego”

Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org] i Wydawnictwo CM

ISBN: 978-83-65156-22-8 e-book / 978-83-66022-40-9 papier

Stron: 128 + 12 stron wkładki z ilustracjami

oprawa: miękka, wymiary książki: 147 × 210

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)

25 zł

(papier)

12,9 zł

(e-book)

Strony:
1 2
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Gość: cv |

Skąd wziął się u niego przydomek "Słupski", to z epoki czy współcześnie nadany przydomek dla odróżnienia?
Wyczytałem że on w Bydgoszczy był podobno urodzony, czy to prawda?



Odpowiedz
Patrycja Zaśko

Studentka historii na Uniwersytecie Szczecińskim. Interesuje się historią nowożytną, ze szczególnym uwzględnieniem historii Francji za panowania dynastii Burbonów oraz historią Księstwa Pomorskiego rządzonego przez Gryfitów.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org