Opublikowano
2015-01-29 19:37
Licencja
Wolna licencja

Król Jerzy III i jego czasy

Panowanie króla Jerzego III kojarzy się na ogół z utratą przez Imperium Brytyjskie trzynastu kolonii amerykańskich. Niektórzy wspomną też o szaleństwie tego monarchy. Czasy obfitujące w ciekawe wydarzenie polityczne i w różnoraki sposób przełomowe zasługują jednak na bogatsze skojarzenia.


Strony:
1 2 3 4

Panowanie Jerzego III (1760-1820) było czasem rewolucji. Wbrew częstym opiniom, rewolucje te miały duży wpływ także na Wielką Brytanię.

Po pierwsze, rozpoczęła się rewolucja przemysłowa. To przecież w drugiej połowie XVIII w. miały miejsce przełomowe zmiany technologiczne i dotyczące sposobów zarządzania i gospodarowania. To one miały w następnym stuleciu uczynić z Anglii „warsztat świata”. Po drugie, dokonała się rewolucja amerykańska, bo za taką należy uznać wojnę o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Wreszcie, za panowania Jerzego III wybuchła rewolucja francuska, a przez Europę przetoczyły się – stanowiące jej konsekwencję – wojny napoleońskie. Wielka Brytania była czołowym państwem prowadzącym politykę antyrewolucyjną, organizowała i inspirowała kolejne koalicje przeciw Francji.

Wewnętrzne życie polityczne wyspiarskiej monarchii było jednak w tym okresie nie mniej ciekawe.

Blaski i cienie dynastii hanowerskiej

Jerzy III Hanowerski Unia personalna Zjednoczonego Królestwa z Hanowerem trwała w latach 1714-1837, równie długo co rozbiory Polski – był to więc niebagatelny okres czasu. Przedstawiciele rodu Welfów zasiedli na tronie brytyjskim po bezpotomnej śmierci królowej Anny Stuart. Swe pretensje wciąż utrzymywała odsunięta od władzy podczas „chwalebnej rewolucji” roku 1688 męska linia Stuartów, jednak Parlament kwestię sukcesji określił w Act of Settlement z 1701 r. Jako że królowa Anna nie była w stanie powić zdrowego następcy (kilkanaście ciąż poroniła, lub też dzieci umierały krótko po porodzie), dziedziczne prawa do tronu uzyskać miała księżna Zofia Hanowerska – kuzynka wygnanego króla Jakuba II, córka Fryderyka księcia-elektora Palatynatu, słynnego „zimowego króla Czech” oraz córki Jakuba I, Elżbiety.

Sama Anna najchętniej oddałaby władzę bratu, uznawanemu przez jakobitów za króla Anglii i Szkocji Jakuba III/VIII, ale zgodnie z Act of Settlement było to niemożliwe z powodu tego, że był on katolikiem. A pamiętać trzeba, że to realna lub wydumana wizja rekatolicyzacji państwa była przyczyną obalenia Jakuba II. Zofia, miała bliskie powiązania ze Stuartami była bowiem niedoszłą małżonką swojego kuzyna, przyszłego Karola II. Z legitymistycznego punktu widzenia dysponowała ona też mniejszymi prawami do tronu, jednak miała ważny atut – była protestantką. To czyniło ją akceptowalną dla ówczesnej brytyjskiej klasy politycznej. Ostatecznie zmarła ona jednak na kilka tygodni przed Anną. Na tron brytyjski wstąpił więc jej syn, książę-elektor Hanoweru Jerzy Ludwik, który na Wyspach panował jako Jerzy I.

Przeczytaj:

Jeżeli przyczyną odsunięcia od władzy Stuartów były – oprócz ich „papizmu” – tendencje absolutystyczne, to autorzy Act od Settlement wpadli z deszczu pod rynnę. Jerzy I był bowiem przyzwyczajony do absolutyzmu i niezbyt podobało mu się, że sprawuje władzę w zasadzie z łaski parlamentu – co zresztą akcentowała propaganda jakobicka. Nowi poddani też nie pokochali władcy rodem z Niemiec. Uchodził on za człowieka gnuśnego i gburowatego, a także w zasadzie nie mówił po angielsku. Twierdzi się nieraz, że właśnie z tego powodu nie wtrącał się do prac ministrów, którym przewodził Robert Walpole, pierwszy brytyjski premier w rozumieniu tego słowa zbliżonym do współczesnego. Interpretacje bardziej władcy przychylne uznają z kolei, że w końcu świadomie dostosował się on do obyczajów politycznych nowego królestwa. Należałoby się chyba zgodzić właśnie z tymi ostatnimi, jako że w obecności króla posługiwano się najprawdopodobniej francuskim – językiem ówczesnej dyplomacji. Poddanym nie podobało się też życie osobiste Jerzego I: kazał on uwięzić żonę, według wszelkiego prawdopodobieństwa zabić jej kochanka, sam zaś mieszkał w Londynie z własną kochanką. Król dużo podróżował też między Wielką Brytanią a Hanowerem. W roku 1727 zmarł podczas jednej z takich podróży i – w odróżnieniu od następców – spoczął jeszcze w ojczystej ziemi.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Strony:
1 2 3 4
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Michał Gadziński

Absolwent Instytutu Historycznego oraz Instytutu Nauk Politycznych UW. Interesuje się historią XIX i pierwszej połowy XX wieku. Pasjonat historii, kultury i polityki krajów anglosaskich.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org