Autor: Konrad Ruzik
Tagi: Recenzje, Historia polityczna, Sylwetki i biografie, Książki, 1945-1989, Polska
Opublikowany: 2021-04-24 13:59
Licencja: wolna licencja

„Leksykon bezpieki. Kadra kierownicza aparatu bezpieczeństwa 1944-1956” (tom I) – recenzja i ocena

Przygotowanie leksykonu biograficznego kadry kierowniczej aparatu bezpieczeństwa to zadanie niewątpliwie ambitne i wymagające, którego efekty pozwolą lepiej zrozumieć prawidła rządzące funkcjonowaniem systemu represji w okresie stalinizmu. Niedawno ukazał się pierwszy tom „Leksykonu bezpieki” pod redakcją Witolda Bagieńskiego i Magdaleny Dźwigał. Czy warto po niego sięgnąć?

„Leksykon bezpieki. Kadra kierownicza aparatu bezpieczeństwa 1944-1956” (tom I) – recenzja i ocena

Witold Bagieński, Magdalena Dźwigał (red.)
„Leksykon bezpieki. Kadra kierownicza aparatu bezpieczeństwa 1944-1956” (tom I)
Ocena: 9
50 zł
Wydawca: Instytut Pamięci Narodowej
Okładka: twarda
Liczba stron: 600
ISBN: 978-83-8229-054-7
EAN: 9788382290547

Recenzowana publikacja to słownik biograficzny zawierający sylwetki pracowników centrali resortu bezpieczeństwa w okresie stalinizmu. Redaktorzy zbioru, Witold Bagieński i Magdalena Dźwigał wykonali mrówczą, ale bardzo potrzebną pracę. „Leksykon bezpieki” nie tylko systematyzuje naszą wiedzę na temat kadry kierowniczej osławionych organów, przebiegu ich karier i wpływu na rzeczywistość społeczno-polityczną w Polsce lat 1944–1956.

To pierwszy tom serii, która według zamysłu autorów, ma na celu uzupełnienie luki w biografistyce obejmujących historię najnowszą, ale również wsparcie warsztatu badawczego historyków. Szczególnie warta podkreślenia jest tutaj druga wspomniana wartość pracy, zwłaszcza dla młodszego pokolenia badaczy – ze względu na fakt, iż praca porządkuje wiedzę, uściśla i weryfikuje obiegowe opinie, a nawet prostuje niektóre omyłki zawarte w opublikowanych już pracach, co stwarza szanse na podniesienie poziomu merytorycznego prac, które dopiero powstaną. Zawiera też potrzebne i obszerne wskazówki bibliograficzne. Podobne leksykony wydaje się zresztą w innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej, w których aparat bezpieczeństwa odgrywał przemożną rolę. Potwierdzone kompetencje i doświadczenie badawcze redaktorów recenzowanego opracowania to dodatkowa rekomendacja dla czytelników.

W książce znajdziemy listę pięćdziesięciu artykułów biograficznych, które zostały uszeregowane w porządku alfabetycznym od litery „A” do „H”. Przygotowali je specjaliści związani z IPN. Obok sylwetek znanych i wpływowych postaci, jak Julia Brystiger, Władysław Dworakowski czy Antoni Alster, znajdziemy tu szereg postaci mniej znanych, nawet takich, których związek z aparatem represji miał charakter epizodyczny.

Pod pojęciem „centrali” autorzy rozumieją osoby pełniące w tym okresie funkcję od zastępcy naczelnika wydziału lub kierownika samodzielnej jednostki organizacyjnej do zwierzchnika całego resortu. Chciałbym zwrócić tylko uwagę na kilka prawidłowości, które nasuwają się po lekturze. Pierwszą z nich jest fakt, że aż siedemnaście osób z tego grona należało przed II wojną światową do Komunistycznej Partii Polski i organizacji jej podporządkowanych. Zwraca także uwagę wysoka obecność w tym gronie osób pochodzenia żydowskiego – osiemnaście osób miało takie pochodzenie, przy czym nie zawsze pokrywało się ono z przynależnością do przedwojennej KPP. Trzeba także wspomnieć o sześciu osobach, którzy byli obywatelami Związku Sowieckiego i zostali czasowo oddelegowani do pracy w polskiej bezpiece. Ludzie ci mieli różne pochodzenie etniczne (polskie, ormiańskie i białoruskie), niektórzy z nich po pewnym czasie powrócili do ZSRR. Motywy przynależności tych osób do ruchu komunistycznego były bardzo różne, w każdym razie wszyscy oni związali się z nim albo w okresie dwudziestolecia międzywojennego, lub już w czasie II wojny światowej.

Autorzy podjęli się ambitnego zadania – przygotowano wykaz 750 funkcjonariuszy zaliczonych do kadry kierowniczej resortu bezpieczeństwa. Zainicjowany przez nich projekt rozpisany jest więc na lata, co świadczy o kompleksowości przedsięwzięcia, ale też daje szansę na prowadzenie dalszych, pogłębionych kwerend. Chciałbym gorąco zachęcić wszystkich zainteresowanych historią PRL do lektury książki pod redakcją Witolda Bagieńskiego i Magdaleny Dźwigał, gdyż umożliwia ona spojrzenie na generację ludzi tworzących polską bezpiekę, ich korzenie i błyskawiczne kariery. Zachęcam do lektury.

Zainteresowała Cię nasza recenzja? Zamów książkę „Leksykon bezpieki. Kadra kierownicza aparatu bezpieczeństwa 1944-1956” (tom I) pod red. Witolda Bagieńskiego i Magdaleny Dźwigał bezpośrednio pod tym linkiem, dzięki czemu w największym stopniu wesprzesz działalność wydawcy lub w wybranych księgarniach internetowych:

Śledź nas!
Komentarze
lub zaloguj się za pośrednictwem konta Google

O autorze
Konrad Ruzik
Urodzony w 1988 roku, absolwent Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i Instytutu Historycznego UW. Interesuje się historią Polski oraz historią powszechną wieków XX, XIX i XVI-XVIII. Miłośnik twórczości Williama Szekspira, poezji śpiewanej oraz filmów historycznych.

Wszystkie teksty autora

Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
telefon: 692 929 681
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
redakcja@histmag.org
telefon: 798 537 653
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy