Nie bez powodu nazywano ją Wilczycą z Francji. Izabela Francuska zrzuciła z tronu własnego męża

Izabela była szóstym z siedmiorga dzieci króla Francji Filipa IV zwanego Pięknymi i Joanny I. Dokładna data jej narodzin nie jest znana, ale na podstawie relacji kronikarskich Piotra z Langtoft, Guillaume de Nangisa i Thomasa Walsinghama można przypuszczać, że urodziła się pomiędzy kwietniem 1295 a styczniem 1296 roku. Dorastała w paryskim Luwrze i Palais de la Cité, gdzie oglądała, jak jej ojciec, opisywany jako urodziwy, ale pozbawiony emocji człowiek, konsolidował królewską władzę we Francji. Izabela odebrała staranne wykształcenie, a jej piastunka, Teofania de Saint-Pierre, zaszczepiła w niej miłość do książek.

Zaręczyny z Edwardem z Caernarfon

Już w 1298 r. ledwie kilkuletnia Izabela została obiecana Edwardowi z Caernarfon, synowi króla Anglii Edwarda I zwanego Długonogim. Małżeństwo to miało zażegnać konflikty dotyczące Gaskonii oraz angielskich roszczeń do Andegawenii, Normandii i Akwitanii. Zawarcie małżeństwa zostało opóźnione ze względu na przedłużające się negocjacje i wielokrotne próby zerwania zaręczyn przez Edwarda I, który chciał w ten sposób uzyskać jak najwięcej korzyści politycznych. Przedłużający się impas ostatecznie przerwała śmierć angielskiego króla.

Izabela i Edward II pobrali się w Boulogne-sur-Mer na północy Francji 25 stycznia 1308 roku. W chwili ślubu Izabela miała prawdopodobnie około dwunastu lat i została opisana przez Geoffreya z Paryża jako „piękno piękności... w królestwie, jeśli nie w całej Europie”. Opis ten zapewne nie był zwykłym pochlebstwem. Zarówno ojciec, jak i bracia Izabeli byli uważani przez współczesnych za bardzo przystojnych. Mówiono, że Izabela przypominała swojego ojca, a nie matkę, zarówno z wyglądu, jak i charakteru...

Królowa Anglii

7 lutego 1308 r. Izabela pierwszy raz przybył do Anglii. Dokładnie miesiąc po ślubie, 25 lutego 1308 r., ona i Edward II zostali wspólnie koronowani na króla i królową Anglii w Opactwie Westminsterskim. Młodziutka Izabela pozostawała początkowo w cieniu dworskiej polityki. Nie cieszyła się nawet zainteresowaniem Edwarda II, który więcej uwagi poświęcał swojemu faworytowi, gaskońskiemu rycerzowi Piersowi Gavestonowi.

Cztery lata później sytuacja wyglądała już zupełnie inaczej. W 1312 r. Gaveston został zamordowany przez grupę wrogich mu baronów, a mająca wówczas 16 lub 17 lat Izabela była w ciąży z pierwszym dzieckiem Edwarda II. Pierworodny królewskiej pary, któremu dano na imię Edward, urodził się 13 listopada tego roku. W ciągu kilku następnych lat Edward i i Izabela doczekali się kolejnych dzieci: Jana (1316 r.), Eleonory (1318 r.) oraz Joanny (1321 r.).

Wbrew powstałym w późniejszym czasie historiom, w tym okresie małżeństwo Izabeli i Edwarda należy uznać za szczęśliwe. Kiedy od maja do lipca 1313 r. król i królowa przebywali we Francji, Edward II miał spóźnić się na spotkanie z teściem, ponieważ był zbyt zajęty spędzaniem czasu z Izabelą. Później miał również uratować żonę z płonącego budynku.

Izabela i Despenserowie – małżeński rozłam

Izabela tolerowała poprzednich męskich faworytów męża – Piersa Gavestona i Rogera Damory'ego, rycerza z Oxfordshire, który cieszył się względami Edwarda od około 1315 do 1318 roku. Nie mogła jednak pogodzić się z bliskością, jaką Edward darzył rodzinę Despenserów, a zwłaszcza Hugh Despensera Młodszego, szambelana królewskiego i hrabiego Marchii, na którym król zdawał się polegać całkowicie. Izabela nie był odosobniona w swojej niechęci do Despenserów. Podzielało ją większość hrabiów Marchii. W 1321 r. wroga królewskim faworytom koalicja hrabiów Marchii zbrojnie zajęła ziemie Despenserów, doprowadzając do wybuchu wojny domowej zwanej wojną despenserów. Po krótkim rozejmie konflikt zakończył się w 1322 r. zwycięstwem rojalistów w bitwie pod Boroughbridge.

Despenser starał się za wszelką cenę ograniczyć wpływ Izabeli na męża i był w tym skuteczny. Kiedy w 1324 r. Edward II wyruszył na wojnę przeciwko bratu Izabeli, królowi Francji Karolowi IV, zaczął traktować Izabelę jak wroga i skonfiskował jej posiadłości. Dla Izabeli było to już za wiele. W marcu 1325 r. Edward wysłał żonę do Karola IV, aby wynegocjowała pokój ze swoim bratem, co też uczyniła. Kilka miesięcy później, nie chcąc opuszczać zagrożonego wojną domową królestwa, władca wysłał do Francji również pierworodnego syna, Edwarda, by ten złożył w jego imieniu hołd lenny Karolowi IV z francuskich posiadłości angielskiej korony. Mając ze sobą najstarszego syna i znajdując się pod opieką brata, króla Francji, Izabela postawiła mężowi ultimatum – ona i syn wrócą do Anglii, jeśli Edward pozbędzie się Despenserów i zwróci należną jej pozycję i władzę jako królowej. Edward odmówił, a Izabela pozostała we Francji.

Ten artykuł powstał dzięki Waszemu wsparciu w serwisie Patronite! Dowiedz się więcej!

Ten artykuł powstał dzięki Waszemu wsparciu w serwisie Patronite, a jego temat został wybrany przez naszych Patronów. Wesprzyj nas na Patronite i Ty też współdecyduj o naszych kolejnych tekstach! Dowiedz się więcej!

Izabela i Roger Mortimer – królewska zguba

Królowa na wygnaniu znalazła cennego sojusznika w osobie Rogera Mortimera, hrabiego Marchii, jednego z przywódców zbuntowanych baronów w czasie wojny despenserów. W 1322 r. Mortimer został uwięziony w Tower of London, lecz zdołał uciec i przedostał się do Francji. Hrabia Marchii był doświadczonym dowódcą, zdeterminowanym, by wrócić do Anglii i za wszelką cenę pozbyć się królewskich faworytów. Wbrew powszechnej opinii historycy nie są zgodni co do tego, czy parę połączył romans. Dwie bratowe Izabeli zmarły w niewoli za cudzołóstwo, a ich domniemani kochankowie zostali brutalnie zamordowani. W świetle powyższego oraz faktu, że romans mógłby zaszkodzić wizerunkowi Izabelii oraz jej sprawie, jest mało prawdopodobne, by na tym etapie łączyło ich coś więcej niż wspólny cel.

Królowa porozumiała się ze swoją kuzynką Joanną, hrabiną Hainaut w zakresie małżeństwa księcia Edwarda z córką Joanny, Filipą w zamian za pokaźny posag i dostarczenie okrętów wojennych. Pożyczki siostrze udzielił również król Francji. Zdobywszy potężne wsparcie Izabela i Roger zaczęli zbierać armię najemników. 24 września 1326 r., pierwszy raz od 110 lat, obce wojska postawiły stopę na angielskiej ziemii. Od samego początku sytuacja Edwarda II była beznadziejna. Znienawidzony król i jeszcze bardziej znienawidzeni faworyci błyskawicznie stracili wszelkie poparcie, a początkowo nieliczne siły Izabeli i Rogera rosły z każdą chwilą. Do Izabeli przyłączyli się nawet dwaj przyrodni bracia Edwarda II. Izabela odbiła Bristol z rąk Hugh Despensera Starszego i odzyskała przetrzymywane tam córki, Joannę i Eleonorę. Despenserowie zostali schwytani i brutalnie straceni. 16 listopada w ręce królowej wpadli ukrywający się Edward II i Hugh Despenser Młodszy. Było po wszystkim.

Wilczyca z Francji

Hugh Despenser Starszy został schwytany w Bristolu i stracony przez swoich wrogów z rodu Lancasterów. Jego ciało zostało poćwiartowane i rzucone na pożarcie miejscowym psom. 24 listopada przyszła kolej na jego syna. Hugh Despenser Młodszy został powieszony, wykastrowany i poćwiartowany.

Zwołana przez Izabelę rada stwierdziła, że ​​Edward zostanie prawnie zdetronizowany na rzecz swojego najstarszego syna i umieszczony w areszcie domowym do końca życia. Zebrany na początku 1327 r. parlament potwierdził te ustalenia. 25 stycznia 1327 r., w 19. rocznicę ślubu rodziców, najstarszy syn Izabeli i Edward rozpoczął panowanie jako Edwad III. Sama koronacja miała miejsce 1 lutego.

21 września 1327 r. Edward II zmarł na zamku Berkeley. To, czy Edward zmarł z powodu choroby, czy za jego śmiercią stała Izabela lub Mortimer pozostaje przedmiotem debaty historyków. Jedno jest pewne. Historię, że Edward II zginął nadziany na rozżarzony do czerwoności metalowy pręt należy włożyć między bajki.

Do osiągnięcia pełnoletności w imieniu Edwarda III władzę sprawować mieli regenci, którymi w praktyce zostali Izabela i Roger Mortimer. W ciągu kolejnych 4 lat rządy Wilczycy z Francji i hrabiego Marchii stały się równie niepopularne co Edwarda II i Despenserów. Panowanie tej pary polegało przede wszystkim na gromadzeniu ogromnego bogactwa, mimo że oboje, z racji posiadanych ziem odzyskanych po detronizacji Edwarda II, byli bardzo bogaci. W okresie swoich rządów Izabela stała się jedną z największych właścicielek ziemskich w królestwie. W jej ślady poszedł Mortimer, który szybko zaczął gromadzić ziemię i tytuły.

Upadek 

Rządy Izabeli i Mortimera najbardziej ciążyły dojrzewającemu Edwardowi. W 1328 r. poślubił on Filipę Hainaut, a 19 października 1330 r., miesiąc przed swoimi osiemnastymi urodzinami, król przeprowadził dramatyczny zamach stanu przeciwko parze w zamku Nottingham. Roger Mortimer został powieszony, a Izabela przez pewien czas przebywała w areszcie domowym i zmuszona była oddać ogromne ziemie i dochody, które sobie przywłaszczyła. Edward III dalej jednak traktował matkę z szacunkiem i troską.

Po odzyskaniu wolności Izabela pozostała aktywnym członkiem dworu. Podróżowała między swoimi posiadłościami i podejmowała gości oraz rozpieszczała swoje wnuki, w tym Edwarda Czarnego Księcia. Z wiekiem zaczęła coraz bardziej interesować się religią, odwiedzając wiele sanktuariów. Pod koniec życia mogła rozwinąć zainteresowanie astrologią i geometrią. Wdowa królowa Anglii zmarła w zamku Hertford 22 sierpnia 1358 r. w wieku 62 lub 63 lat. 27 listopada Wilczyca z Francji została pochowana w kościele franciszkanów w Newgate w Londynie w szatach, które miała na sobie podczas ślubu z Edwardem II.

Ten artykuł powstał dzięki Waszemu wsparciu w serwisie Patronite! Dowiedz się więcej!

Ten artykuł powstał dzięki Waszemu wsparciu w serwisie Patronite, a jego temat został wybrany przez naszych Patronów. Wesprzyj nas na Patronite i Ty też współdecyduj o naszych kolejnych tekstach! Dowiedz się więcej!

Bibliografia

Peter Ainsworth, Representing Royalty: Kings, Queens and Captains in Some Early Fifteenth-Century Manuscripts of Froissart's "Chroniques", "The Medieval Chronicle:", t. 4, s. 1-37.

David Carpenter, What Happened to Edward II?, „London Review of Books” t. 29, nr 11.

Jeffrey Hamilton, The Plantagenets: History of a Dynasty, London 2010.

Dan Jones, The Plantagenets: The Warrior Kings and Queens Who Made England, London 2014.

Kathryn Warner, Isabella of France: The Rebel Queen, Stroud 2016.

Alison Weir, Queen Isabella: She-Wolf of France, Queen of England, London 2006.