Opublikowano
2013-03-02 15:30
Licencja
Wolna licencja

Otton III, Thietmar i uniwersalna monarchia

Marzenie o chrześcijańskim uniwersalnym cesarstwie nie opuszczało władców europejskich od wczesnego średniowiecza. Czy cesarz Otton III miał szansę na budowę takiego imperium?


Strony:
1 2

Cesarz Otton III Ponowne odrodzenie idei cesarstwa nastąpiło w wyniku ekspansji królestwa niemieckiego za panowania dynastii Ludolfingów. Władcy z tego rodu byli książętami Saksonii, Bawarii, Szwabii, a od 919 do 1024 roku królami Niemiec. Przejęcie przez nich Lotaryngii, wraz ze stolicą Karolingów – Akwizgranem, i otrzymanie od króla Burgundii świętej włóczni – symbolu dziedzictwa Konstantyna Wielkiego – dało podstawy do odnowienia cesarstwa. Plany te zrealizował Otton I Wielki (936−973), który najpierw uzyskał koronę królewską Italii w Pawii, a potem (w 962 roku) cesarską w Rzymie. Zapoczątkowało to praktykę rozwiązywania problemów politycznych pod znakiem hegemonii niemieckiej, której musieli się podporządkować także papież i Włochy. Brakuje natomiast podstaw, aby z odnowieniem cesarstwa łączyć plany ekspansji królestwa niemieckiego na wschód lub uzyskania prawnej zwierzchności nad Kościołem w krajach podległych Ottonowi I. Autorytet cesarski odtąd zmieniał się zależnie od politycznej sytuacji Niemiec i Italii. Między 962 a 1024 rokiem stosunki z papiestwem układały się na zasadzie nierównego sojuszu bliskiego cezaropapizmowi. Elekcja papieży przez lud rzymski wymagała odtąd zgody cesarza, co niegdyś było prerogatywą cesarza bizantyńskiego. Cesarstwo Ottonów rozstrzygało sprawy rzymskie i kościelne. Jednocześnie idea cesarstwa została zmodyfikowana przez polityczną sytuację królestwa Niemiec i połączonego z nim Królestwa Italii. Zarówno Otton I, jak i jego syn Otton II (973−983) nie mieli ani sił, ani zamiarów, by restytuować cesarstwo Karolingów.

Cesarz Otton I Otton III urodził się w lipcu 980 roku jako syn Ottona II Rudego i Teofano, krewnej cesarza bizantyńskiego Jana I Tzimiskesa. Nosił imię przodków, a po śmierci ojca, pod koniec 983 roku, jako mały chłopiec objął panowanie w Niemczech i Italii. W 996 roku został koronowany przez papieża Jana XV na cesarza rzymskiego. Rządził do swojej śmierci, tj. do 21 stycznia 1002 roku.

Thietmar z Merseburga pochodził z kolei ze starej rodziny grafów germańskich. W dość młodym wieku (34 lat) został biskupem Merseburga i pełnił tę funkcję dożywotnio, czyli do roku 1018. W Kronice napisanej w języku łacińskim opisał historię Niemiec i krajów sąsiednich w latach 919−1018 (od początku panowania założyciela dynastii saskiej – Henryka I). Był zdecydowanym zwolennikiem dynastii saskiej i podbojów Ottona I Wielkiego. Kronika Thietmara podzielona jest na osiem ksiąg, z czego cesarzowi Ottonowi III poświęcona została w całości księga czwarta. Jego postać pojawia się też w dalszych częściach dzieła. Jednak to nie on, a jego następca Henryk II (1002−1024) jest głównym bohaterem kroniki.

Jak już wspomniałem, Otton III został obrany na króla niemieckiego w ostatnim roku panowania jego ojca, Ottona II Rudego. W chwili śmierci ojca miał zaledwie trzy lata, dlatego też regencję objęła jego matka Teofano. Otton II (zmarły młodo, w wieku 28 lat) pozostawił syna pod opieką żony, która przebywała głównie w Pawii, stolicy królestwa Italii (Longobardów) połączonego z królestwem Niemiec. Osobiste rządy Ottona III zaczynają się od chwili, gdy: „cesarz osiągnął wiek męski i, jak mówi apostoł, pozbył się tego, co dziecinne”.

Pierwszym poważnym osiągnięciem Ottona była wyprawa do Italii 996 roku:

[…] gdzie od dawna go oczekiwano. W Pawii spędził święta wielkanocne, w Rzymie osadza po śmierci papieża Jana swojego kuzyna Brunona, syna księcia Ottona. W dzień Wniebowstąpienia Pańskiego, który w tym roku wypadał 21 maja, w piętnastym roku życia, a trzynastym panowania i ósmym indykcji, Otto otrzymał z rąk tegoż papieża pomazanie na cesarza i w ten sposób stał się opiekunem kościoła Piotrowego. Rządził potem cesarstwem jak jego przodkowie i niedostatek lat pokrywał silnym charakterem i gorliwością.

Jak Bolesław Chrobry w krainie Dziadoszan wojska cesarskie pokonał

Czytaj dalej...
Papież Jan XV (985−996) został biskupem Rzymu dzięki poparciu rodu Kresencjuszy, co całkowicie uzależniło go od tego stronnictwa arystokratycznego. Lud rzymski znienawidził go za chciwość i nepotyzm. Z powodu konfliktów ze szlachtą rzymską został ostatecznie zmuszony do opuszczenia miasta. Poprosił o pomoc Ottona III, którego zaprosił do Rzymu, aby koronować go na cesarza. Zanim Otton III zdążył przybyć, papież już nie żył. Otton III zaproponował więc jako kandydata na Stolicę Piotrową Brunona, swojego brata ciotecznego i osobistego kapelana. Brunon był synem Ottona, księcia Karyntii (978−983, 995−1004), który z kolei był synem Ludgardy, córki Ottona I. Brunon, liczący sobie w dniu wyboru zaledwie dwadzieścia cztery lata, przyjął imię Grzegorz V. Był pierwszym Niemcem na tronie papieskim. Jeszcze w 996 roku Grzegorz V koronował Ottona III na cesarza. Niebawem, na synodzie w Rzymie, nowo wybrany papież polecił ukrywającemu się w Stolicy Apostolskiej biskupowi Pragi, Wojciechowi Sławnikowicowi powrócić do swojej diecezji. Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Polecamy e-book Marcina Sałańskiego „Elita władzy w Królestwie Jerozolimskim (1174–1185)”:

Autor: Marcin Sałański
Tytuł: „Elita władzy w Królestwie Jerozolimskim (1174–1185)”

Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]

ISBN: 978-83-934630-8-4

Stron: 85

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)

6,9 zł

(e-book)

Strony:
1 2
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Michał Kozłowski

Historyk bez afiliacji, mediewista. Zajmuje się historią Bizancjum oraz historią historiografii. Publikował m.in. w „Kulturze Liberalnej”, „Mówią Wieki”, „Nowym Filomacie”, „Studiach z Dziejów Rosji i Europy Środkowej”, „Studiach i Materiałach Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej”. Ostatnio opracował przypisy i Bibliografię prac Ihora Ševčenki za lata 1938–2010 do książki Zakorzeniony kosmopolita. Ihor Szewczenko w rozmowie z Łukaszem Jasiną (Lublin: Instytut Europy Środkowo-Wchodniej 2010). Obecnie zajmuje się recepcją prac historyka Oskara Haleckiego.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org