Autor: Daria Czarnecka
Tagi: Recenzje, Sylwetki i biografie, Książki, II wojna światowa, Niemcy, Austria, Szwajcaria
Opublikowany: 17 lutego 2019
Licencja:wolna licencja

Patricia Posner – „Farmaceuta z Auschwitz. Historia zwyczajnego zbrodniarza” – recenzja i ocena

Victor Capesius pewnie zostałby zapamiętany jako bardzo miły i powszechnie lubiany przedstawiciel koncernu Bayer. Jednak Trzecia Rzesza dała mu władzę, jakiej nie dostałby nigdzie indziej: absolutną biowładzę. Stał się panem życia i śmierci.

Patricia Posner – „Farmaceuta z Auschwitz. Historia zwyczajnego zbrodniarza” – recenzja i ocena

Patricia Posner
„Farmaceuta z Auschwitz. Historia zwyczajnego zbrodniarza”
Ocena: 7
45,99 zł
Wydawca: WUJ
ISBN: 978-83-233-4350-9

Patricia Posner (a właściwie Trisha Posner) jest amerykańską dziennikarką brytyjskiego pochodzenia. Również, jak sama wspomina, jej przodkowie byli pochodzenia żydowskiego i tylko dzięki wyjazdowi na Wyspy Brytyjskie udało im się przetrwać Holokaust. Wraz z mężem Geraldem pracowała nad wieloma książkami z gatunku literatury faktu, w tym nad biografią Anioła Śmierci – Josefa Mengelego. Tym razem do rąk czytelników, dzięki serii Mundus Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego, trafia poruszająca opowieść o Victorze Capesiusie, szerzej znanym jak „farmaceuta z Auschwitz”.

Victor Capesius był siedmiogrodzkim Niemcem, z wykształcenia farmaceutą, który do czasu powołania do SS pracował jako przedstawiciel firmy Bayer. Miał opinię miłego i kompetentnego pracownika. Przyjmujący go właściciele aptek i drogerii pewnie nigdy nie przypuszczali, że spotkają go kiedyś w zupełnie innym miejscu oraz roli. Capesius trafił bowiem na stanowisko głównego farmaceuty SS w obozie koncentracyjnym Auschwitz. Do jego zadań nie należało tylko i wyłącznie sprawowanie nadzoru nad magazynem leków (których zabraniał wydawać więźniom). Oprócz zrabowanych medykamentów przechowywano tam Cyklon B, a więc osławiony środek używany do zagazowywania ludzi. Capesius brał również udział w selekcjach nowoprzybyłych więźniów. Dla wielu przedwojennych znajomych widok znanego i lubianego farmaceuty w mundurze SS musiał być szokiem, ale dawał iskierkę nadziei, że znajdą u niego pomoc.

Po wojnie Victor Capesius stanął przed sądem, do końca wypierając się swojego udziału w masowej zagładzie oraz wyśmiewając relacje ofiar. Z zasądzonego wyroku odsiedział niewielką część, a starości dożył jako szanowany przez wszystkich sąsiad.

„Farmaceuta z Auschwitz” to bardzo dobrze napisany i udokumentowany reportaż historyczny. Stosuje żywy, literacki język, co jest niewątpliwą zaletą świetnego polskiego tłumaczenia. Jego motywem przewodnim jest przedstawienie odwiecznego pytania: jak to jest, że zwykli ludzie czynią zło? Pod względem nagłego zaangażowania w ludobójstwo przeciętnego człowieka, Capesius jest podobny do Adolfa Eichmanna. Jednak otrzymując władzę nad życiem i śmiercią zdecydował się wykorzystać ją w maksymalnym zakresie, do końca okazując pogardę swoim ofiarom. Jest to niezwykle frapujący temat, który jak widać nie ogranicza się tylko do refleksji Hannah Arendt nad procesem jerozolimskim, ale dotyczy wielu zbrodniarzy: szanowanych, spokojnych i wzorowych sąsiadów, którzy nagle stawali się zaangażowanymi i bezlitosnymi oprawcami. To również gorzki obraz niechęci konsekwentnego rozliczenia zbrodni oraz negacji przeżyć ofiar. Można powiedzieć, że dla wielu ocalonych było to kolejne podważenie ich godności.

Choć wydawca zadbał o konsultację merytoryczną, jednak nie została ona dość wnikliwie przeprowadzona. W tekście można znaleźć troszkę nieścisłości dotyczących samego aspektu organizacji i funkcjonowania kompleksu obozowego Auschwitz-Birkenau-Monowitz. Między innymi błędnie podano numerację krematoriów w KL Auschwitz II-Birkenau, pominięto fakt, że każda z części kompleksu miała inny status.

Zupełnie niesłusznie przypisano lekarzowi SS Eudardowi Wirthowi odpowiedzialność za całokształt eksperymentów na bloku 10 (Wirth nie zajmował się sterylizacją, prowadził jedynie badania nad rakiem szyjki macicy). Można powiedzieć, że w ogólnym odbiorze historii Capesiusa nie mają one aż takiego znaczenia, ale utrwalają pewien dość powszechny w amerykańskim sposobie opisywania obozów koncentracyjnych styl narracji. Do takich należy nazywanie KL Auschwitz I-Stammlager w pierwszym okresie istnienia obozem jenieckim, zamiast koncentracyjnym.

„Farmaceuta z Auschwitz. Historia zwyczajnego zbrodniarza” to niewątpliwie praca, z którą zdecydowanie należy się zapoznać. Powinna ona – biorąc pod uwagę oczywiste proporcje intelektualne – znaleźć swoje miejsce w analizach „banalnego zła” tuż obok prac Hannah Arendt.

Zainteresowała Cię nasza recenzja? Zamów książkę Patricii Posner – „Farmaceuta z Auschwitz. Historia zwyczajnego zbrodniarza” bezpośrednio od jej wydawcy, dzięki czemu w największym stopniu wesprzesz jego działalność lub w wybranych księgarniach internetowych:

Śledź nas!
Komentarze

O autorze
Daria Czarnecka
Socjolog i historyk, laureatka Konkursu im. Władysława Pobóg-Malinowskiego na Najlepszy Debiut Historyczny Roku 2012. Bibliofil nie nadający się już do leczenia. Z zamiłowaniem i pasją zajmująca się historią II wojny światowej i militariami, dodatkowo specjalistka od ludobójstwa (w teorii, nie w praktyce) i ścigania zbrodniarzy wojennych.

Wszystkie teksty autora

Polecane artykuły
Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
telefon: 692 929 681
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Magdalena Mikrut-Majeranek
redaktor naczelna
redakcja@histmag.org
telefon: 796 418 763
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy