Autor: Jakub Jagodziński
Tagi: Recenzje, Historia kultury i sztuki, Książki, 1945-1989, Polska
Opublikowany: 2019-11-10 10:49
Licencja: wolna licencja

Piotr Czerkawski – „Drżące kadry. Rozmowy o życiu filmowym w PRL-u” – recenzja i ocena

Powstało już wiele ciekawych rozmów na temat życia w PRL-u. Równie dużo było dobrych wywiadów na tematy kinowe z reżyserami. Piotr Czerkawski połączył jedno z drugim, zapraszając do rozmów tuzy polskiego kina.
REKLAMA

Piotr Czerkawski – „Drżące kadry. Rozmowy o życiu filmowym w PRL-u” – recenzja i ocena

Piotr Czerkawski
„Drżące kadry. Rozmowy o życiu filmowym w PRL-u”
Ocena: 8
44,90 zł
Wydawca: Wydawnictwo Czarne
Rok wydania: 2019
Okładka: Twarda
Liczba stron: 280
ISBN: 9788380499171

Na temat życia filmowców w czasach komunizmu w Polsce, krążą barwne i fascynujące historie. Niemal instynktownie wyczuwalna jest ogromna sprzeczność między artystycznym zacięciem, niezależnym myśleniem i chęcią dotykania trudnych tematów, a posłuszeństwem i służalczością wobec władzy komunistycznej oraz forsowanej przez nią ideologii. Dysonans ten niezwykle jaskrawo widoczny jest na przykładzie reżyserów i komunistycznych dygnitarzy, którzy w okresie PRL-u byli nierzadko w stanie permanentnej niechęci, nieufności czy wręcz wrogości.

Mimo wszystko jedni byli zależni od drugich – bez środków na realizację filmu, reżyserzy mogliby zacząć szukać innego zajęcia, z kolei bez ich pracy, władze nie realizowałyby ważnego sektora rozrywki, który choć z ograniczeniami, akceptowany był w ówczesnym systemie. Ta książka była niesłychanie potrzebna. Po pierwsze po to by uchylić rąbka tajemnicy na temat życia twórców w PRL-u, po drugie po to by zrozumieć jak trudnym zadaniem było dla nich realizowanie autorskich wizji, które nie zawsze były tolerowane przez władzę.

Autorem publikacji jest Piotr Czerkawski. Młody krytyk filmowy i dziennikarz publikujący m.in. w „Kinie”, „Dzienniku”, „Filmie”, „Krytyce Politycznej”, i na portalach „Filmweb.pl” oraz „Dwutygodnik.com”. Teraz do swojej twórczości może dopisać debiut książkowy, od razu zdradzę, udany.

Ta książka to trzynaście wywiadów z najważniejszymi polskimi reżyserami, tworzącymi w czasach PRL-u. Można zaryzykować stwierdzenie, że to historia polskiego kina PRL w pigułce. To rozmowy nie tylko o filmie i sztuce, ale także historii, pamięci i życiu. Wielu rozmówców ma przecież wspomnienia jeszcze przedwojenne, jeden z interlokutorów nie doczekał premiery książki, więc pomysł i realizacja nastąpiły w ostatniej chwili. Z publikacji dowiemy się jak to się stało, że Jerzy Antczak mógł reżyserować „Noce i dnie”, dlaczego Jerzy Hoffman nie przeprowadził się do Hollywood, a Agnieszka Holland odmówiła współpracy z Harveiem Weinsteinem.

„Drżące kadry” to opowieści, w których świat artystycznej bohemy ściera się z ponurą rzeczywistością komunistycznego zaścianka. Trzynastu, tak różnych, twórców filmów mimo oczywistego indywidualizmu łączy szereg cech. Poza tym, że tworzyli w niezwykle nieprzyjaznych czasach, wszyscy mieli wyjątkowe, pełne przygód życiorysy. Właściwie każdy rozmówca to lubiący przechwałki egocentryk o niezwykłej wrażliwości społecznej. Mimo podobieństw, z uwagi na cechy charakterologiczne, całkiem innej rozmowy można spodziewać się z intelektualistą Krzysztofem Zanussim, a innej ze szpetnie przeklinającym Kazimierzem Kutzem. Każdy ma jednak coś ciekawego do powiedzenia, a Autor zawsze prowadzi rozmowę na właściwe tory.

Do każdej rozmowy autor jest dobrze przygotowany. Zna twórczość filmową, ale wie też nieco o życiu prywatnym swoich rozmówców. Część pytań miała charakter spontaniczny, pojawiając się w nawiązaniu do wcześniejszej wypowiedzi. Dowodzi to czujności i dobrego, dziennikarskiego instynktu. Pochwalić należy także doskonały balans między historiami z planów zdjęciowych i kolaudacji, a anegdotami z legendarnego życia towarzyskiego. Rozmówcy swobodnie prowadzą nas z kabiny reżyserskiej, przez spotkania z cenzorami, aż po barowe szaleństwa świata ludzi filmu.

Widać, że Piotr Czerkawski jest fanem swoich rozmówców. W kilku miejscach zabrakło nieprzyjemnych pytań o ich potknięcia. Korzystając np. z okazji rozmowy z Jerzym Gruzą, chciałbym wiedzieć jak to się stało, że po tylu kultowych produkcjach, wyreżyserował szmirę pt. „Gulczas, a jak myślisz?”.

Także dość oczywiste pytania o ulubionych aktorów, reżyserów, czy filmy właściwie nie padają, chyba, że interlokutor sam o tym wspomina. Cóż, można zrzucić to na karb konwencji, jednak rozmowy nie dotyczą wyłącznie czasów PRL-u i zawsze warto zadać o jedno pytanie więcej, niż jedno pytanie za mało.

Ciekawe, jak na pytania Czerkawskiego odpowiedziałyby ikony polskiego kina: Stanisław Bareja, Krzysztof Kieślowski czy Janusz Morgenstern. Dobrze, że udało się zebrać aż trzynastu ważnych, polskich reżyserów. Myślę, że naturalną kontynuacją książki byłoby przeprowadzenie analogicznych rozmów z aktorami, co pozwoliłoby także zestawić dwie perspektywy twórcze – reżysera i aktora. Bardzo na to liczę. Pozycja obowiązkowa dla każdego fana polskiego kina.

Zainteresowała Cię nasza recenzja? Zamów książkę Piotra Czerkawskiego – „Drżące kadry. Rozmowy o życiu filmowym w PRL-u”!

REKLAMA
Śledź nas!
Komentarze

O autorze
Jakub Jagodziński
Redaktor portalu Histmag.org. Archeolog, etnolog, antropolog kultury, doktorant Polskiej Akademii Nauk. Naukowo zajmuje się zagadnieniem wczesnośredniowiecznych relacji słowiańsko-skandynawskich i problematyką związaną z procesami globalizacyjnymi. Miłośnik podróżowania, prowadzi stronę www.brokeontheroad.pl

Wszystkie teksty autora
Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy