Autor: Hubert Sargalski
Tagi: Recenzje, Historia polityczna, Książki, 1945-1989, Polska
Opublikowany: 2021-04-09 12:00
Licencja: wolna licencja

Tomasz Awłasewicz – „Niewidzialni. Największa tajemnica służb specjalnych PRL” – recenzja i ocena

Ponad 30 lat po upadku komunizmu w Polsce do szerszego grona czytelników zaczynają docierać książki, które demaskują wiele zakulisowych historii działań służb specjalnych PRL. Naprzeciw rosnącemu zainteresowaniu literaturą dotykającą tej materii wychodzi Tomasz Awłasewicz z książką, w której opisuje strzeżoną tajemnice peerelowskiego kontrwywiadu – naloty specjalnej komórki II Departamentu MSW na zagraniczne placówki w Polsce.

Tomasz Awłasewicz – „Niewidzialni. Największa tajemnica służb specjalnych PRL” – recenzja i ocena

Tomasz Awłasewicz
„Niewidzialni. Największa tajemnica służb specjalnych PRL”
Ocena: 10
39,99 zł
Wydawca: Agora
Rok wydania: 2021
Okładka: miękka ze skrzydełkami
Liczba stron: 280
Premiera: 24.02.2021
Format: 135x210 mm
ISBN: 978-83-268-3244-4
EAN: 9788326832444

Polska Rzeczpospolita Ludowa była państwem opresyjnym, policyjnym, w którym służby i wojsko starały się kontrolować wszystkie aspekty życia codziennego (a zwłaszcza w latach osiemdziesiątych, co jest cechą charakterystyczną reżimów chylących się ku upadkowi, które próbują resortami siłowymi za wszelką cenę utrzymać swoją pozycję) – nikt nie mógł być pewien faktu, że nie jest bacznie obserwowany: dotyczyło to zarówno Polaków, jak i obcokrajowców przebywających w kraju nad Wisłą. Szczególnie łakomym kąskiem dla agentów wywiadu i kontrwywiadu byli dyplomaci i pracownicy placówek dyplomatycznych państw NATO, oraz przedstawiciele firm zachodnich, którzy przybywali do Polski w interesach. To oni byli najczęściej „figurantami” – bo tak określane były osoby obserwowane i rozpracowywane przez służby. To na nich polował Departament II MSW PRL.

„Niewidzialni” zgłębiają jednak o wiele bardziej niebezpieczny i zarazem ekscytujący element pracy w bezpiece – włamania i przeszukania najbardziej strzeżonych pomieszczeń zachodnich ambasad i konsulatów. Bohaterowie książki Awłaszewicza, byli funkcjonariusze Wydziału IX Departamentu II MSW, specjalizowali się w łamaniu i rozpracowywaniu zabezpieczeń tajnych pomieszczeń, sejfów, szaf pancernych, walizek, pokojów szyfrantów i wszelakich innych pomieszczeń i przedmiotów, mogących zawierać dokumenty o niebagatelnym znaczeniu dla strategicznych interesów państwa, zarówno na polu politycznym, militarnym i handlowym.

Książka utrzymana jest w konwencji wywiadu-rzeki z byłymi funkcjonariuszami, którzy opisują kulisy działalności w placówkach amerykańskich, szwedzkich, hiszpańskich czy włoskich. Straceńcy – bo tak się mówiło o Wydziale IX w MSW – opisują w najdrobniejszych szczegółach łamanie zabezpieczeń (również metodami skrajnie niebezpiecznymi – za pomocą promieniowania gamma!), kopiowanie, a następnie transport skopiowanych dokumentów do siedziby MSW na ulicy Rakowieckiej w Warszawie, skąd przeanalizowane, trafiały na biurka komunistycznych notabli. Choć w ich relacjach własne dokonania brzmią jak chleb powszedni i codzienność, to dotąd w opiniach wielu ekspertów ds. bezpieczeństwa i znawców problematyki wywiadowczej były to czyny absolutnie niemożliwe.

Książka dostarcza wielu emocji, a język w jakim utrzymana jest narracja pozwala czytelnikowi wręcz czuć podobne napięcie, pod jakim znajdowali się bohaterowie w czasie nalotów i przeszukań. Opisy lokacji, sposobów działania podane przez byłych funkcjonariuszy, mimo upływu lat zadziwiają swoją szczegółowością – jeden z bohaterów, 30 lat od wydarzenia potrafił odtworzyć plan całej placówki włoskiego konsulatu w Warszawie!

Wizualnie książka przykuwa kontrastową okładką w kolorach czarnym i żółtym, redakcyjnie czy też językowo jest bez zarzutu – docenić tutaj należy zdecydowanie pracę autora i edytorów. Sam przeczytałem książkę w jeden wieczór, w zasadzie z zapartym tchem, co niech będzie dowodem na to, że „Niewidzialni” nawet najbardziej sceptycznych i leniwych czytelników wciągną jak najlepszy serial – a przy okazji zmuszą do refleksji nad rolą kontrwywiadu w PRL. Mieszkańcom miast, o których mowa w książce, a zatem Warszawy, Krakowa czy Poznania, pozwoli na uzyskanie zupełnie nowej optyki na niektóre miejsca.

Choć temat działań służb specjalnych PRL nawet obecnie jest niewygodny i przede wszystkim drażliwy politycznie, zauważyć należy, że bohaterowie niezachwianie wierzyli i wierzą nadal, iż działali dla dobra Polski. I choć oczywiście zdarzały się akcje we współpracy czy nawet prowadzone na zlecenie wywiadu sowieckiego, to Wydział IX był jednostką unikatową na skalę wszystkich państw Układu Warszawskiego i nie może być w tym przypadku mowy o „przedłużeniu sowieckiej agentury w Polsce”. Relacje przedstawione w książce dobitnie to obrazują i choć oczywiście zalecałbym czytającym pewną dozę krytycyzmu, bez wątpienia jest to lektura godna polecenia każdemu, kto pasjonuje się historią służb specjalnych, ich metodami działania.

Zresztą, autor dzięki przyjęciu formuły wywiadu-rzeki pozwala na stworzenie narracji czy też stylistyki całkowicie neutralnej – i chwała mu za to! – oddając całkowicie pole byłym funkcjonariuszom i ich wspomnieniom. Postawia przy tym swoim czytelnikom szerokie pole do domniemań, własnych przemyśleń, refleksji i teorii, bez narzucania optyki na wydarzenia czy motywacje ludzi.

Zainteresowała Cię nasza recenzja? Zamów książkę Tomasza Awłasewicza „Niewidzialni. Największa tajemnica służb specjalnych PRL” bezpośrednio pod tym linkiem, dzięki czemu w największym stopniu wesprzesz działalność wydawcy lub w wybranych księgarniach internetowych:

Śledź nas!
Komentarze
lub zaloguj się za pośrednictwem konta Google

O autorze
Hubert Sargalski
Student ostatniego semestru historii i slawistyki na Uniwersytecie Poczdamskim. Interesuje się historią stosunków polsko-niemieckich, historią Polaków w Niemczech i dziejami Poznania, Wielkopolski, a zwłaszcza wpływem kultury niemieckiej na ryt społeczno-gospodarczy tego regionu.

Wszystkie teksty autora

Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
telefon: 692 929 681
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
redakcja@histmag.org
telefon: 798 537 653
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy