Opublikowano
2017-08-27 19:33
Licencja
Wolna licencja

Vivat książę Conti! Francuskie zmagania o koronę polską po śmierci Jana III

Książę Conti mógł po śmierci Jana III Sobieskiego wygrać rywalizację wielu władców państw europejskich o koronę polską. Ostatecznie zwyciężył Fryderyk August Wettyn, czyli August II Mocny, mało jednak brakowało, a nowym władcą Rzeczypospolitej zostałby Francuz.


Strony:
1 2

Jakub Sobieski Jakub Sobieski (aut. Henri Gascar, domena publiczna). Jan Sobieski zostając królem Polski w 1674 roku snuł plany stworzenia polskiej dynastii Sobieskich, której miał być protoplastą. Domeną rodu miało stać się terytorium Prus Książęcych, gdzie zamierzał osadzić swoich synów (Aleksandra i Jakuba) i poprzez odpowiednie małżeństwa zapoczątkować nową dynastię. Planów tych nie udało się jednak zrealizować, żaden bowiem z synów Jana Sobieskiego i Marii Kazimiery nie wykazywał podobnych cech do swojego ojca i nie nadawał się do rządzenia państwem. Umierając 17 czerwca 1696 roku Jan III pozostawił więc sprawę sukcesji po sobie otwartą. Logicznym następstwem byłoby objęcie tronu przez najstarszego syna Sobieskich – Jakuba Ludwika. Ten jednak nie pragnął kontynuować dziedzictwa swego ojca i nie chciał wcale sięgnąć po koronę. Chętnych należało zatem szukać za granicą.

Podwójna elekcja

Do korony polskiej zgłosili się następujący kandydaci: książę rzymski Don Livio Odescalchi, margrabia Badenii Ludwik, na wiosnę 1697 roku pojawiła się zaś kandydatura elektora Saksonii Fryderyka Augusta I z rodu Wettynów. Kolejnym z kandydatów był znany już stanom książę Franciszek Ludwik Conti z domu burbońskiego. Niebawem to jego kandydatura wysunęła się na czoło, bowiem magnateria polska nie chciała pozostawić korony w rękach Jakuba Sobieskiego. Już za rządów „Piasta” istniało wszak silne stronnictwo „kontystów”, popierające kandydaturę francuską.

Jak zostać królem – przypadek Augusta II Mocnego

Czytaj dalej...
Król Francji Ludwik XIV sprecyzował swe stanowisko wobec tej kandydatury już w lipcu 1696 roku. Na pierwszym miejscu wymieniał księcia Henryka Kondeusza, potem jego syna Ludwika, dalej Franciszka Ludwika de Bourbon, księcia Conti, i wreszcie elektora Bawarii Maksymiliana Emanuela, zięcia Marii Kazimiery Sobieskiej. Ponieważ wprowadzenie na tron Polski wymagało wielkich funduszy, dwór w Wersalu wyczerpany konfliktem zbrojnym z tzw. Ligą Augsburską (1688-1697) cierpiał na chroniczny brak pieniędzy, co w rezultacie zaowocowało nikłym i powolnym zainteresowaniem tą sprawą.

Po zgonie Jana III Sobieskiego ambasador Melchior de Polignac, opat Bonportu, rozpoczął zabiegi o pozyskanie Marii Kazimiery, wdowy po Janie III, dla swych zamysłów. Zapewniał (bez wiedzy Ludwika XIV), że elekt przystąpi na własny koszt do oblężenia Kamieńca Podolskiego i postara się odzyskać go jeszcze przed swoją koronacją. Nadzieje na odzyskanie twierdzy kamienieckiej były jedną z najważniejszych przyczyn skłaniających polską szlachtę do wyniesienia na tron Contiego.

August II Mocny August II Mocny (aut. Louis de Silvestre, domena publiczna). Przeciwnicy tej kandydatury natomiast straszyli szlachtę, że wyniesienie na tron księcia pociągnie za sobą niebezpieczne dla Polski odwrócenie przymierzy. Podkreślano, że panujący w Warszawie Francuz podlegałby wpływom Wersalu, straszono szlachtę wizją polskiego absolutyzmu wzorowanego na francuskim, uważano też, że moda francuska przyniesie zgubę na polskim dworze.

Prymas Michał Radziejowski, interrex podczas okresu bezkrólewia, 27 czerwca 1697 roku ogłosił królem polskim kandydata francuskiego: księcia Contiego. W odpowiedzi na ten wybór kilkanaście województw Rzeczypospolitej poparło Fryderyka Augusta i w ten sposób biskup kujawski, Stanisław Dąbski, nadużył swych uprawnień i ogłosił królem Augusta II. Kontyści, nie uznawszy wyboru Wettyna, w obronie zasady wolnej elekcji zawiązali konfederację, do której jednak nie przystąpili.

Książę Conti: potomek sławnego rodu

Książę Conti pochodził z młodszej linii domu Bourbon-Condé. Jego ojciec, Armand de Bourbon, książę Conti, był bratem Kondeusza, wybitnego wodza przewidywanego na króla Polski podczas zabiegów o elekcję „vivente rege” (za życia króla) za rządów Jana Kazimierza Wazy (1648-1668), a także kandydata w elekcji w 1669 roku.

Ludwik Franciszek książę Conti Franciszek Ludwik Conti (aut. nieznany, domena publiczna). Nasz główny bohater, Franҫois Louis Conti, urodził się 30 kwietnia 1664 roku. W 1666 roku zmarł mu ojciec, a sześć lat później matka. Na rozkaz Ludwika XIV sierotę sprowadzono na dwór i odtąd książę wychowywał się razem z delfinem, synem Ludwika XIV. Kiedy w 1680 roku wybuchł pewien skandal obyczajowy na królewskim dworze, Contiego odesłano do zamku w Chantilly (siedziby rodowej Kondeuszów). Niebawem król przywrócił go jednak do swych łask. W 1685 roku miał uczestniczyć w kolejnej wyprawie Jana III Sobieskiego przeciw Turkom. Król Francji udzielił mu przyzwolenia niechętnie. W drodze powrotnej z wyprawy Ludwik XIV wydał rozkaz zatrzymania pazia Contiego udającego się z pocztą. Znaleziono przy nim wiele listów, których treść mocno zirytowała monarchę. Książę, dopuszczony przed oblicze króla, przypadł mu do stóp i Ludwik XIV ponownie mu przebaczył. W 1688 r. Conti poślubił Marię Teresę de Bourbon, córkę Kondeusza i Anny Bawarskiej.

W obliczu wojny z tzw. Ligą Augsburską Ludwik XIV nie chciał powierzyć mu dowództwa wojskowego nad regimentem. Conti spisał się jednak w bitwie pod Steinquerque w 1692 roku, walczył też dzielnie pod Nerwinde. W 1693 roku powrócił okryty chwałą do Wersalu. Jednak mimo to, kiedy w 1695 roku zmarł marszałek Luksemburg, Ludwik XIV nie mianował księcia naczelnym wodzem armii walczącej we Flandrii.

Już po opisywanych wydarzeniach, w 1708 roku Contiego zmogła podagra. Lekarze potwierdzili chorobę, na którą nie było ratunku. Nieuleczalnie chory książę zmarł 22 lutego 1709 roku w wieku 45 lat. Został pochowany w Saint-André-des-Arcs, obok swojej matki, spoczywającej tu od 1672 roku.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Strony:
1 2
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Ciekawe czy Conte byłby lepszym królem RP niż August II...
Może nie byłoby zgubnego sojuszu z Piotrem I, wojny północnej, wojny domowej, ingerencji obcych mocarstw w obsady stanowisk, korony dla Prus, pierwszych planów rozbioru RP. A może jednak nie?



Odpowiedz
Grzegorz Kietliński

Student w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, interesuje się historią Francji, w szczególności epoką Burbonów, Rewolucją Francuską i rządami Napoleona.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org