Opublikowano
2015-08-11 09:15
Licencja
Prawa zastrzeżone

Wiesław Chrzanowski: fotograf Powstania Warszawskiego

Człowiek, bez którego o powstańczej codzienności wiedzielibyśmy znacznie mniej. Naukowiec, żołnierz, wielki patriota. Wiesław Chrzanowski: fotograf Powstania Warszawskiego...


Strony:
1 2 3 4 5 6

Wiesław Chrzanowski w czasie powstania warszawskiego Do książki Kaja od Radosława, czyli historia Hubalowego krzyża potrzebowałam fotografii pokazujących Powstanie Warszawskie. Cezaria Iljin Szymańska, pseudonim „Kaja”, podała mi kontakt do swojego przyjaciela, mówiąc, że będę miała „najpiękniejsze zdjęcia z Powstania”, że zrobił ich około stu pięćdziesięciu. Pokazała mi znaczek pocztowy przedstawiający żołnierza na pozycji w ruinach cerkwi na Podwalu, wyjaśniając, że jest na nim Jurek Sikorski, pseudonim „Sikston”, z kompanii „Anna”. Autorem fotografii był właśnie Wiesław Chrzanowski. Poczta Polska wydała dwa znaczki z jego zdjęciami. Drugi to fotografia z połowy sierpnia 1944 roku pokazująca stanowisko strzeleckie przy placu Zamkowym, między Piwną i Ślepą: plutonowy podchorąży Jerzy Sikorski strzela z błyskawicy z lewego ramienia, obok niego kapral Jerzy Łyczkowski.

Na fotografie Wiesława Chrzanowskiego zwróciłam uwagę już wcześniej. Mój ojciec miał w swoich zbiorach numer „Stolicy” z 1 sierpnia 1957 roku. Poświęcony był Powstaniu Warszawskiemu w 13. rocznicę jego wybuchu i zawierał kilkanaście fotografii Wiesława Chrzanowskiego. Inni autorzy zdjęć to: Eugeniusz Lokajski, Stanisław Sommer, Zbigniew Brym, Wincenty Szober, Irena Skotnicka, Jerzy Świderski, E. Świderski, PSW „Majer”, PSW „Joachim”, PSW „Małgorzata”, Elżbieta Łaniewska.

Wiesław Chrzanowski jest jednym z autorów fotografii zamieszczonych w albumie, który wydało Muzeum Powstania Warszawskiego, pod tytułem Rozpoznaj Warszawę 39–45. Nieznane fotografie ze zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego1. Zdjęcia dotyczą nie tylko Powstania, lecz wojennej Warszawy w ogóle. Ich autorstwo przypisuje się czterdziestu dwóm fotografom, spośród których jedynie kilku miało edukację fotograficzną2. Są tam także zamieszczone pojedyncze fotografie niemieckiego żołnierza Hansa Joachima Goerkego oraz amerykańskiego dziennikarza Juliana Bryana. Album pokazuje ponad dwieście zdjęć, które oprócz wartości dokumentalnych niosą wielki ładunek emocjonalny. Powstańcy na fotografiach walczą, odpoczywają, chowają poległych. Czasem patrzą w obiektyw, jak na przykład bojownicy wychodzący z miasta do niewoli. Ich spojrzenie porusza.

W 2005 roku odwiedziliśmy z Normanem Halinę i Wiesława Chrzanowskich. Mieszkali na Woli przy ulicy Żytniej – znanej z piosenki Powstania Warszawskiego Pałacyk Michla, Żytnia, Wola. Gospodarz, wysoki i trzymający się prosto, na zdjęciach z młodości wyglądał jak znany pokoleniu sprzed wojny przystojny gwiazdor filmu niemego Rudolf Valentino.

Pokazywał nam fotografie z Powstania – wszystkie były niezwykłe. Moją uwagę szczególnie zwrócił uchwycony obraz przekopu przez Aleje Jerozolimskie, łączącego Śródmieście Północne z Południowym. Inna fotografia: ulica Wilcza, na pierwszym planie skrzyżowanie z Marszałkowską zabarykadowane przewróconym tramwajem i płytami chodnikowymi. Kolejna to fotografia powstańców zbierających do worków jęczmień na „zupę pluj” w magazynach browaru Haberbusch & Schiele.

Jeszcze inna – odpoczywające sanitariuszki kompani „Anna” – „Jola” i „Wanda”, za którymi stoi tyłem mały chłopiec3. Patrzyliśmy na przejmujące obrazy, fotografię pokazującą, co zostało z czynszowej kamienicy i przyległego lokalu popularnej kawiarni „U Aktorek” przy ulicy Mazowieckiej, czy akcję odgruzowania zawalonej oficyny domu przy Wilczej 32 w poszukiwaniu ofiar. Pogrzeb kapitana „Harnasia” (Mariana Krawczyka), poległego 4 września na Świętokrzyskiej. Podwórko domu przy ulicy Mazowieckiej 4. Płonące Stare Miasto. Widok z dachu domu przy ulicy Kilińskiego 5 w kierunku ulicy Freta. Wśród dymów widać wieże kościoła świętego Jacka.

Powstanie Warszawskie – przyczyny wybuchu, przebieg i niemieckie zbrodnie

Powstanie Warszawskie to jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w historii Polski XX wieku. Jego geneza, powstańcze bitwy, zbrodnie niemieckie oraz pamięć o nim do dziś są tematem dyskusji i zainteresowania wielu pokoleń. Tu znajdziesz informacje i opinie o Powstaniu Warszawskim.



Czytaj dalej...

Tekst stanowi fragment książki „Druga bitwa o Monte Cassino i inne opowieści”:

Autor: Aleksandra Ziółkowska-Boehm
Tytuł: „Druga bitwa o Monte Cassino i inne opowieści”
Oprawa: twarda z obwolutą
Numer wydania: I
Data wydania: 2014-05-23
Ilość stron: 516
ISBN: 978-83-244-0363-9
ISBN e-publikacji: 978-83-244-0372-1
Wymiary: 242 × 170 × 35
Cena: 49,90 zł
Kup ze zniżką na stronie Wydawcy!

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Strony:
1 2 3 4 5 6
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Aleksandra Ziółkowska-Boehm

Autorka kilkunastu książek, doktor nauk humanistycznych. Stypendystka m.in. amerykańskiej Fundacji Fulbrighta (2006/2007), kanadyjskiego Ministerstwa Kultury Ontario, nowojorskiej Fundacji Kościuszkowskiej. Wśród jej książek są publikacje poświęcone życiu i twórczości Melchiora Wańkowicza, a także opowieści oparte na współczesnej polskiej historii, takie jak: Z miejsca na miejsce, Kaja od Radosława, czyli historia Hubalowego Krzyża. Inne książki to m.in. Dreams and Reality, The Roots Are Polish, Moje i zasłyszane. Swoje życie opisała w barwnej autobiografii Ulica Żółwiego Strumienia. Mieszka na stałe w Wilmington w stanie Delaware.

Prawa zastrzeżone – ten materiał jest chroniony przez przepisy prawa autorskiego.

Kopiowanie, przedrukowywanie (poza dozwolonymi prawnie wyjątkami) wyłącznie za zgodą redakcji: redakcja@histmag.org