Opublikowano
2018-12-17 21:49
Licencja
Wolna licencja

Władysław II Jagiełło – litewski niedźwiedź na tronie

(strona 2)

Władysław Jagiełło według Jana Długosza miał nie pić alkoholu, lubił zaś długie kąpiele, długie przesiadywanie w wychodku oraz skromny ubiór. Jakim władcą Polski był założyciel dynastii Jagiellonów?


Strony:
1 2 3

Wielki książę litewski Witold (aut. Jan Matejko, 1866 rok, domena publiczna). 14 sierpnia tego samego roku w Krewie podpisano akt, który przesądzał o przyszłości Polski, Litwy oraz samego Jagiełły. Wbrew obiegowej opinii nowo zawarta unia personalna nie wzbudziła wcale zachwytu na Litwie. Problemem było użyte w dokumencie słowo applicae, oznaczające dosłownie „przyłączenie”. Miało ono regulować nowe stosunki Polski z Litwą. Polacy traktowali je jako zgodę na aneksję Wielkiego Księstwa, jednak bojarzy prawdopodobnie nie od razu zrozumieli jego znaczenie. Gdy przyjechali z hołdami do Władysława Jagiełły, kazano im przysięgać wierność także Koronie Królestwa Polskiego. Zaczęli więc zadawać sobie pytanie, czy Litwa przestała istnieć. Uważali, że ich suwerenne państwo zostało przez Jagiełłę sprzedane sąsiadowi w zamian za koronę, a Polacy pozbawiają ich wolności.

Takie nastroje wykorzystał Witold, który z pomocą Krzyżaków zbuntował się i wywołał kolejną wojnę domową. W 1392 roku podpisano ugodę, na mocy której Jagiełło akceptował Witolda jako swojego namiestnika. Ten wkrótce zaczął tytułować się wielkim księciem litewskim i uważać się za niezależnego władcę. Bezpośrednie wcielenie Litwy do Polski nie powiodło się, a Władysław Jagiełło miał teraz za swoją formalną „prawą rękę” na Litwie człowieka, któremu dawniej w wyniku niehonorowej intrygi zabił ojca.

Nowe porządki

Władysław Opolczyk: śląski książę o wielkich ambicjach

Czytaj dalej...
Nie oznaczało to jednak całkowitego zaprzepaszczenia układu z Krewa. W 1401 roku Witold został uznany przez Polaków jako wielki książę litewski, jednak polityka jego i Jagiełły miała być wspólna. Potwierdzano to później jeszcze w 1413 roku w Horodle i w 1432 roku w Grodnie. Tymczasem Władysław Jagiełło miał przed sobą problemy związane z panowaniem w Koronie. Różniło się ono zasadniczo od tego, do czego przywykł na Litwie. Tutaj musiał liczyć się z prawem spisanym, radą królewską i zjazdami rycerstwa. Nie mógł dobrowolnie skazywać na śmierć i decydować o małżeństwach. Co więcej – wprowadzająca go na tron elita chętniej widziałaby go w roli marionetki w swoich rękach, niż samodzielnego władcy. Postrzegano go początkowo jako niezaradnego dzikusa, który miał wiele szczęścia, że został mężem Jadwigi. Przymawiano mu nawet, że jest owłosiony jak niedźwiedź.

Pieczęć majestatyczna Władysława Jagiełły (fot. Lestat (Jan Mehlich), opublikowano na licencji Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported).

Na początku jego panowania otoczenie nie wiedziało jeszcze, że nowy władca jest wytrawnym politykiem i szybko zaprowadzi swoje porządki. Jagiełło na nowym dworze potrzebował popleczników. Postanowił więc stworzyć własną elitę, która byłaby przeciwwagą dla dotychczasowej. Średniozamożnych posłów, którzy uzgadniali z nim warunki małżeństwa obdarował licznymi nadaniami, czyniąc ich lojalnymi mu możnowładcami. Z narzuconej mu kancelarii wybierał pojedynczych duchownych, którzy za jego wstawiennictwem otrzymywali wysokie godności kościelne. Nie negował dawnych możnych, jednak teraz miał kontrkandydatów na ważne stanowiska w państwie oraz silne, wspierające go stronnictwo. A to skutecznie wiązało ręce marzących o podporządkowaniu sobie króla.

Wykorzystać chwilę

W polityce zagranicznej król również wykazywał się niemałym wyczuciem, mimo że okoliczności nie zawsze mu sprzyjały. Pierwszą i najpilniejszą kwestią było zagrożenie ze strony Krzyżaków, wspólne dla Polski i Litwy, które łączył układ sojuszniczy oraz osoba Jagiełły, postrzegającego siebie jako zwierzchnika Witolda. Ten ostatni, w wyniku przegranej wojny w 1404 roku zmuszony był oddać zakonnikom obiecywaną już dawniej Żmudź, jednocześnie potajemnie podburzył miejscową ludność, co doprowadziło do wybuchu powstania. Oszukani Krzyżacy chcieli wziąć odwet na Witoldzie, ale nie na rękę był im otwarty konflikt z Polską. Zapewniali Jagiełłę, że chcą pozostać z Polakami w przyjaźni, a Żmudź to kwestia jedynie litewsko-krzyżacka. Polskie poselstwo odpowiedziało jednak, że atak na Litwę będzie oznaczać wojnę z Koroną.

Grunwald (aut. Wojciech Kossak, 1931 rok, domena publiczna).

W efekcie doszło do słynnej batalii pod Grunwaldem w 1410 roku. Niecałe dwa tygodnie przed nią wykonano śmiały manewr, który być może zadecydował o późniejszym losie wojny – w Kozienicach, w całkowitej tajemnicy przed wrogiem, z płaskodennych łodzi utworzono półkilometrowy most. Dzięki tej konstrukcji wojska Polaków i Litwinów były w stanie sprawnie się połączyć, by niedługo później stawić czoła siłom krzyżackim. Po zwycięskiej bitwie nie udało się jednak zdobyć Malborka, a wojnę zakończył zawarty w 1411 roku I pokój toruński. Mimo, że przeciwnik nie został unicestwiony, to jednak jego potęga została rozbita. Od południa jeszcze w 1410 roku Małopolskę najechał sprzymierzony z Krzyżakami Zygmunt Luksemburski. Najazd zakończył się jednak fiaskiem, a w 1412 roku doszło do rozmów węgierskiego monarchy z Jagiełłą w Lubowli.

Artykuł inspirowany książką Beaty Maciejewskiej i Mirosława Maciorowskiego „Władcy Polski. Historia na nowo opowiedziana”. Dowiedz się więcej!:

Beata Maciejewska, Mirosław Maciorowski – „Władcy Polski. Historia na nowo opowiedziana” – okładka Tytuł: Władcy Polski. Historia na nowo opowiedziana
Autorzy: Beata Maciejewska, Mirosław Maciorowski
Wydawnictwo: Agora
Język wydania: polski
Liczba stron: 1264
Numer wydania: I
Data premiery: 2018-11-28
Rok wydania: 2018
Forma: książka
Wymiary produktu [mm]: 235 × 165
Cena okładkowa: 90,00 zł
Kup ze zniżką!

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Strony:
1 2 3
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Mateusz Balcerkiewicz

Student historii na Uniwersytecie Warszawskim, lektor w Parafii Bożego Ciała na Kamionku. Hobbystycznie członek grupy rekonstrukcyjnej Towarzystwo Historyczne Rok 1920 i lider heavymetalowego zespołu Komandos.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org