Opublikowano
2019-07-06 16:59
Licencja
Wolna licencja

Władysław Opolczyk: śląski książę o wielkich ambicjach

Władysław Opolczyk to postać bardzo kontrowersyjna i słabo poznana. Niektórzy historycy widzą w nim zapalonego wroga Królestwa Polskiego, inni natomiast utalentowanego zarządcę, dzięki któremu Polacy mogą dzisiaj pielgrzymować do obrazu Matki Boskiej na Jasnej Górze.


Strony:
1 2

Księżna Eufemia (Ofka), żona Władysława Opolczyka: wzór średniowiecznej małżonki?

Czytaj dalej...
Księstwo opolskie powstało w drugiej połowie XII wieku w wyniku konfliktu pomiędzy Bolesławem Wysokim i Mieszkiem Laskonogim, synami Władysława II Wygnańca piastującymi tytuły książąt śląskich. W XIV wieku, podobnie jak większość księstw tej dzielnicy, stało się one przedmiotem sporu pomiędzy Władysławem Łokietkiem a Janem Luksemburskim, którzy walczyli o zwierzchność nad Śląskiem. Książę opolski Bolesław II był jedynym władcą, który początkowo nie zdecydował się na złożenie hołdu lennego czeskiemu monarsze. Zmienił jednak zdanie po wizycie Jana Luksemburskiego we Wrocławiu i 5 kwietnia 1327 roku został lennikiem króla Czech, a Śląsk przeszedł pod panowanie czeskie.

Pieczęć Władysława Opolczyka z 1379 roku (domena publiczna).

W podobnym okresie przyszedł na świat Władysław, najstarszy syn Bolesława II. Historycy nie są w stanie określić dokładnej daty jego urodzenia, jednak uważają, że narodziny miały miejsce w latach 1326-1330. Polscy badacze nie są również zgodni w kwestii oceny księcia. Jan Długosz bardzo krytycznie opisywał Władysława Opolczyka, oskarżając go o wrogość wobec państwa polskiego. Negatywny stosunek do „wyklętego” Piasta mieli również XIX-wieczni badacze, którzy na kartach swoich prac przedstawiali go jako wrogiego Polsce zdrajcę. W efekcie tego Władysław Opolczyk niejako zakorzenił się w polskiej historii jako zdecydowanie negatywna postać. Jednakże prace współczesnych historyków, takich jak między innymi Stanisław Andrzej Sroka i Jerzy Sperka umożliwiły spojrzenie na działalność księcia w sposób obiektywny i docenienie jego zdolności, a także rehabilitację władcy uznawanego długo przez polską historiografię za narodowego wroga.

Władysław Opolczyk jako dyplomata

Ludwik Węgierski: czy siostrzeniec Kazimierza Wielkiego zasłużył na niesławę?

Czytaj dalej...
Pomimo niemałej liczby opracowań na swój temat, Władysław Opolczyk nadal jest postacią dość tajemniczą. Szczególnie niewiele wiadomo o jego dzieciństwie i wczesnej młodości. Więcej źródeł historycznych na temat życia księcia datuje się od okresu, kiedy wraz ze swoją siostrą Kunegundą udał się na dwór węgierski, na którym pragnął rozpocząć karierę dyplomatyczną. Dość szybko zdobył uznanie króla Ludwika, stając się ważną postacią w węgierskiej polityce zagranicznej. W 1364 roku uczestniczył w krakowskim zjeździe monarchów, a rok później za sprawą udanej misji na praskim dworze, której celem było doprowadzenie do zaślubin króla Karola IV z Elżbietą Stefanówną, otrzymał tytuł żupana bratysławskiego. W 1366 roku został zaś mianowany palatynem Ludwika Węgierskiego.

Ludwik Węgierski, miniatura z Chronicon Pictum (domena publiczna). Była to nominacja dość nieoczekiwana, której wielu węgierskich możnych nie było w stanie zaakceptować. Palatyn był w państwie węgierskim drugą najważniejszą osobą świecką po królu i zwykle tytuł ten otrzymywali zasłużeni i doświadczeni urzędnicy państwowi. Urzędnik ten stał na czele sądów, a jego decyzje mógł podważyć tylko sam monarcha. W pierwszym okresie rządów Władysław Opolczyk za priorytetową uznał kwestię polityki bałkańskiej, co skutkowało ekspansją węgierską na terytoria bułgarskie. W roku 1369 zdecydowanie ważniejszy dla Królestwa Węgierskiego stała się orientacja północna i próba zdobycia wpływów w Polsce i Czechach.

W 1370 roku śląski książę otrzymał specjalną misję od węgierskiego monarchy, który dowiedział się o zbliżającej się śmierci Kazimierza Wielkiego. Opolczyk miał za zadanie zabezpieczenie węgierskiej sukcesji na tronie polskim, z którego to polecenia wywiązał się znakomicie. Król Ludwik Węgierski również nie cieszył się najlepszym zdrowiem, a fakt iż nie posiadał męskiego potomka stwarzał duże szanse dla Luksemburgów, chcących podporządkować sobie politycznie zarówno Polskę, jak i Węgry, Aby uprzedzić rywala, wojska węgierskie pod wodzą Władysława Opolczyka najechały na Morawy, zmuszając Luksemburgów do zaniechania swoich planów. Książę opolski był jednak dużym zwolennikiem Luksemburgów, do których próbował się zbliżyć. W efekcie tego sam utracił tytuł palatyna w 1372 roku i został przeniesiony na Ruś, stając się jednocześnie jej zarządcą.

Z Rusi do Polski

Królowa Jadwiga Andegaweńska – święta polska władczyni

Czytaj dalej...
Pomimo iż tytuł zarządcy Rusi był zdecydowanie mniej prestiżowy niż funkcja palatyna Węgier, sytuacja Władysława nie uległa dużemu pogorszeniu. Otrzymał bowiem ogromne uprawienia i mógł sprawować na Rusi władzę absolutną. Wedle informacji zawartych w źródłach można jednak dojść do wniosku, że władca nie przebywał na Rusi zbyt często – wolał raczej podróżować do polskich i węgierskich miast. W grudniu 1376 roku doszło do dużego napięcia w relacjach polsko-węgierskich. Wynikało ono z kłótni, która wybuchła 7 grudnia pomiędzy krakowskim mieszczaństwem a dworzanami węgierskiej królowej Elżbiety. W jej wyniku śmierć poniósł mediujący pomiędzy zwaśnionymi stronami starosta krakowski Jan Kmita. Wypadek ten wywołał rozruchy w mieście i nawoływania do krwawej wendetty przeciwko Węgrom. W nocy z 7 na 8 grudnia zginęło 160 osób co tak przeraziło królową Elżbietę, iż zdecydowała się szybko opuścić Kraków oraz przekazać tytuł namiestnika Polski Ludwikowi Węgierskiemu.

Najważniejszym epizodem rządów śląskiego księcia na Rusi był udział w wojnie z Litwą, którą zapoczątkował latem 1377 roku król Ludwik Węgierski. Do wyprawy zbrojnej zgłosiło się również wielu polskich rycerzy niezadowolonych z grabieżczych wypadów Litwinów na ziemie polskie. Opolczyk udał się do Krakowa, gdzie przybył także węgierski monarcha ze swoim wojskiem. Sprzymierzone armie Polaków i Węgrów wyruszyły w lipcu z Krakowa w kierunku Litwy. Wyprawa zakończyła się sukcesem, a opolski książę mógł poszerzyć podległe mu terytoria o całe księstwo chełmskie i większość księstwa bełskiego.

Monety bite przez Opolczyka na Rusi (domena publiczna).

Pod koniec 1377 lub na początku 1378 roku Ludwik Węgierski przekazał tytuł namiestnika Królestwa Polskiego Władysławowi Opolczykowi. Szlachta wielkopolska nie zaakceptowała jednak nowego namiestnika i 28 marca 1378 roku podczas zjazdu w Gnieźnie odmówiła podporządkowania się pod panowanie Opolczyka. Wielkopolanie odwoływali się do postanowień przywileju koszyckiego, który gwarantował, iż namiestnikiem nie może być cudzoziemiec ani Polak z książęcego rodu. Ludwik Węgierski tym samym odebrał Opolczykowi tytuł namiestnika, a niedługo później książę utracił również rządy na Rusi. Jako rekompensatę otrzymał Kujawy inowrocławskie i ziemię dobrzyńską.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Polecamy książkę Marka Telera – „Kobiety króla Kazimierza III Wielkiego” :

Kobiety króla Kazimierza III Wielkiego - okładka Marek Teler Autor: Marek Teler
Tytuł: „Kobiety króla Kazimierza III Wielkiego”

Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org] i Wydawnictwo CM

ISBN: 978-83-65156-22-8 e-book / 978-83-66022-40-9 papier

Stron: 128 + 12 stron wkładki z ilustracjami

oprawa: miękka, wymiary książki: 147 × 210

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)

25 zł

(papier)

12,9 zł

(e-book)

Strony:
1 2
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Kamil Kozakowski

Doktorant kulturoznawstwa w Zakładzie Teorii i Historii Kultury Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Współredaktor monografii „Etno-grafie, kulturo-grafie", licznych artykułów naukowych oraz książki popularnonaukowej „Pamiętniki Gaudiego". Zainteresowany kulturą polską, ze szczególnym uwzględnieniem XIX wieku oraz polską myślą historyczno-społeczną.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org