Opublikowano
2016-05-12 14:45
Licencja
Wolna licencja

Józef Piłsudski – walka o niepodległość i przewrót majowy

Józef Piłsudski to niewątpliwie jedna z najważniejszych postaci, której zawdzięczamy odzyskanie niepodległości w 1918 roku oraz kształt i politykę II RP, zwłaszcza po 1926 roku. Legiony polskie, wojna polsko-bolszewicka, naczelnik państwa, marszałek polski, czy wreszcie zamach majowy, sanacja i konstytucja kwietniowa to terminy które kojarzą nam się z osobą Piłsudskiego. Więcej o Marszałku Piłsudskim i jego polityce przeczytacie w naszych artykułach!


Zobacz też: Tematy Histmag.org - jeśli nie wiesz od czego zacząć!

Józef Piłsudski w walce o niepodległość

Józef Piłsudski uznawany jest za jednego z najważniejszych, jeśli nie najważniejszego ojca naszej niepodległości. Dlaczego? Jak wyglądała jego walka o Polskę w czasie zaborów? Jak później walczył o kształt polskich granic? I jaka była rola Józefa Piłsudskiego w bitwie warszawskiej 1920 roku. Tego wszystkiego dowiesz się z poniższych tekstów.

„Ziuk. Młody Piłsudski” - nowy serial Telewizji Polskiej

Trwają zdjęcia do nowego serialu Telewizji Polskiej - „Ziuk. Młody Piłsudski”, opowiadającego o młodości jednego z najbardziej znanych Polaków – marszałka Józefa Piłsudskiego. W ubiegłym tygodniu ekipa filmowa kręciła kilka scen w Małopolsce.



Czytaj dalej...

Józef Piłsudski – terrorysta mimo woli

Piłsudski był przeciwny terrorowi, co nie przeszkodziło mu stać na czele Organizacji Bojowej PPS. Setki zamachów i napadów rabunkowych w dużym stopniu sfinansowały początki drogi do niepodległości Polski.



Czytaj dalej...

Dlaczego Piłsudski? Na marginesie obchodów Narodowego Święta Niepodległości

W listopadzie 1918 roku władza nad odradzającą się Polską niemal leżała na ulicy. Dlaczego sięgnąć po nią mógł tylko Józef Piłsudski, akceptowany jako jedyna możliwa opcja nawet przez jego wielkiego rywala, Romana Dmowskiego?



Czytaj dalej...

Jak Piłsudski narzucił Rosji granicę Polski?

„Sto lat niewoli, którąśmy przebyli, zostawiły ślady nie tylko w nas, a i w panach całego świata” - powiedział Józef Piłsudski. Dlaczego wschodnie granice odrodzonej Polski były problemem całej Europy?



Czytaj dalej...

Wiktoria warszawska czy „cud nad Wisłą”? O roli Józefa Piłsudskiego w bitwie warszawskiej 1920 roku

Bitwa warszawska to zakrojona na olbrzymią skalę operacja strategiczna przeprowadzona na obszarze kilkudziesięciu tysięcy kilometrów kwadratowych. Uczeni, publicyści i pasjonaci historii do dziś spierają się o to, kto był autorem planu bitwy oraz kto odpowiada za jej finalny sukces. Czy był to Józef Piłsudski?



Czytaj dalej...

Zobacz też: 11 listopada 1918 i odzyskanie niepodległości przez Polskę

Poglądy Józefa Piłsudskiego

Mówi się, że Piłsudski sam o sobie powiedział, że wysiadł z tramwaju socjalizm na przystanku niepodległość. Czy rzeczywiście takie słowa padły? Jakie były poglądy polityczne Józefa Piłsudskiego? Czy Piłsudski zniszczył republikanizm?

Czy Piłsudski zniszczył republikanizm?

Z książką Rafała Ziemkiewicza „Złowrogi cień Marszałka” można się nie zgadzać, ale warto zastanowić się nad postawioną przez niego tezą. Czy Józef Piłsudski rzeczywiście unicestwił polski republikanizm?



Czytaj dalej...

Test wyborczy... z pierwszej połowy lat 20.

Zbliżają się wybory samorządowe... ale wyobraź sobie inną sytuację! Mamy pierwszą połowę lat 20. Jesteś za Piłsudskim czy za Dmowskim? Uważasz, że Polska potrzebuje zmiany? Masz wyrobione zdanie o reformie rolnej? Rozwiąż nasz quiz i dowiedz się, do którego stronnictwa z początków II RP Ci najbliżej.



Czytaj dalej...

Który z polityków II RP to powiedział? [quiz]

Wielkimi krokami zbliżają się wybory. Nie będziemy wikłać się w zawiłe sprawy współczesnej polityki – w zamian proponujemy zabawę innego rodzaju. Czy zgadniecie, który z polityków II RP wypowiedział dane słowa?



Czytaj dalej...

Gdzie Piłsudski wysiadł z tramwaju, czyli historie poprzekręcane

Podobno Piłsudski powiedział kiedyś do towarzyszy z PPS, że wysiadł z czerwonego tramwaju na przystanku „Niepodległość”. Zdanie miało paść w kontekście powolnego rozbratu Marszałka ze swoim młodzieńczym środowiskiem politycznym. Problem w tym, że nigdy przez Ziuka nie zostały wypowiedziane.



Czytaj dalej...

Przewrót majowy Józefa Piłsudskiego

W 1926 roku Józef Piłsudski zorganizował zamach stanu nazywany przewrotem majowym, którym zniszczył panującą w Polsce demokracje, za co wiele osób obwinia go do dziś. Jakie były okoliczności zamachu? Dlaczego Piłsudski się na niego zdecydował? Jaki był jego przebiegi i skutki – bezpośrednie i odległe w czasie? O tym piszemy w poniższych tekstach.

III rząd Wincentego Witosa (cz. 2)

Czy Witos był „reakcyjnym faszystą” czy raczej mężem stanu, gotowym poprowadzić naród w ciężkich chwilach dzięki swym „mocnym nerwom i tęgiej głowie”? Sformowanie jego trzeciego rządu i przyczyny zamachu majowego omawia Rafał Jaźwiński.



Czytaj dalej...

Zamach majowy Józefa Piłsudskiego – okoliczności

„W historiografii, nie wspominając nawet o różnej wartości wystąpieniach publicystycznych, dominuje […] przeświadczenie, że Piłsudski zamierzał złamać konstytucję, rząd, bez względu na wewnętrzny i zewnętrzny kontekst, wziąć siłą. I nadać jej dyktatorski charakter. To, że ostatecznie tak się stało, wcale jednak nie oznacza, że był to jedyny brany przez Piłsudskiego pod uwagę wariant rozwoju wydarzeń”.



Czytaj dalej...

Rocznica zamachu majowego: polityka i ofiary

12 maja 1926 roku Józef Piłsudski rozpoczął wojskowy zamach stanu, w wyniku którego obalono rząd Wincentego Witosa, rozpoczynając tym samym okres autorytarnych rządów piłsudczyków (tzw. sanacji), głoszących hasła odnowy państwa. W związku z rocznicą postanowiliśmy odwiedzić kilka miejsc upamiętniających to wydarzenie i związane z nim postacie.



Czytaj dalej...

Zamach majowy w „Kurierze Poznańskim”

12 maja 1926 roku doszło do jednego z najważniejszych wydarzeń w historii II RP, czyli zamachu majowego. Zazwyczaj wydarzenia z pierwszej połowy maja 1926 roku przedstawia się z perspektywy Warszawy, warto jednak spojrzeć na zamach z punktu widzenia mieszkańców innego miasta.



Czytaj dalej...

Demonstracja przekształcona w przewrót

Zamach majowy stanowił zaskoczenie nie tylko dla uczestników polskiego życia politycznego czy mieszkańców Warszawy. Podobnie było z placówkami dyplomatycznymi, czego przykładem może być ambasada radziecka...



Czytaj dalej...

Dyplomacja czechosłowacka a przewrót majowy

Zamach stanu Józefa Piłsudskiego był dla sfer oficjalnych I Republiki całkowitym zaskoczeniem. Wprawdzie zdawały sobie sprawę z fatalnej kondycji polskiej demokracji, lecz nie spodziewały się jej załamania w bliskiej perspektywie.



Czytaj dalej...

Piłsudski i rządy sanacji

Zamach majowy wprowadził do drugiej Rzeczpospolitej rządy sanacji. Jednak sejm przez długi czas sprzeciwiał się Piłsudskiemu. Jak wyglądały te spory? I jak wyglądała władza sanacji w Polsce, której ukoronowaniem została konstytucja kwietniowa?

Marszałek Piłsudski kontra Sejm

Wiosną 1928 roku ukończono prace nad nowym budynkiem polskiego Sejmu. 27 marca została zainaugurowana jego druga kadencja. Pomimo hucznych uroczystości wszystko wskazywało na to, że poselska przyszłość rysuje się w ciemnych barwach. Nowe gmachy miały wkrótce okazać się zbędne…



Czytaj dalej...

Centrolew – Sejm rzuca wyzwanie Piłsudskiemu

W powszechnej opinii zamach majowy w 1926 roku złamał potęgę partii politycznych II RP. W rzeczywistości jednak stało się to później. Dokładnie 5 grudnia 1929 roku zjednoczony Sejm rzucił wyzwanie Józefowi Piłsudskiemu.



Czytaj dalej...

Sprawa Czechowicza, czyli jak Piłsudski na nosie Trybunału Stanu zagrał

20 marca 1929 roku Sejm Rzeczpospolitej Polskiej przegłosował wniosek o postawieniu przed Trybunałem Stanu byłego ministra skarbu Gabriela Czechowicza i oskarżeniu go o nieprawidłowe wydanie nadwyżek budżetowych. Smaczku sprawie dodawał fakt, że w całą aferę bezpośrednio wmieszany był Józef Piłsudski.



Czytaj dalej...

Konstytucja kwietniowa

Konstytucja kwietniowa 1935 ustanowiła autorytarny model rządów, w którym prezydent był odpowiedzialny przed „Bogiem i historią”. 23 kwietnia 1935 roku Ignacy Mościcki złożył podpis pod nową ustawą zasadniczą. Jak doszło do jej uchwalenia?



Czytaj dalej...

Józef Piłsudski - śmierć i pamięć

Bez względu na kontrowersje związane z jego osobą Józef Piłsudski jest bez wątpienia jednym z najważniejszych Polaków w XX wieku. Jak czczono jego pamięć tuż po jego śmierci i w dużo późniejszych latach? Tego dowiesz się z poniższych artykułów.

„Myśmy kochali Dziadka”. Pogrzeb Józefa Piłsudskiego

Niedziela. 20.45. Komunikat. Raz. Dwa. Trzy. Ludzie wychodzą na ulice. Kierują się pod Belweder. Kładą kwiaty. Milczą. Ogłoszona zostaje żałoba narodowa. Cztery. Pięć. Cisza.



Czytaj dalej...

Ochrona pamięci Marszałka, czyli spór o obwarzanka

Czasem jedno niefortunne zdanie może wywołać potężną burzę. Dotkliwie i boleśnie przekonał się o tym pewien wileński dziennikarz oraz jego współpracownicy…



Czytaj dalej...

Horoskop dla Marszałka

Na cześć Józefa Piłsudskiego budowano szkoły i nazywano ulicę. Bez większej przesady można powiedzieć, że był on najpopularniejszą osobistością II RP. Ludzie go kochali, a miłość ta przybierała niekiedy dosyć nieoczekiwane formy.



Czytaj dalej...

Monety, pocztówki, książki – pamiątki związane z Józefem Piłsudskim

12 maja 1935 roku zmarł Józef Piłsudski. Jego pogrzeb zamienił się w jedną z największych manifestacji patriotycznych międzywojennej Polski. Pamięć o jednym z najwybitniejszych Polaków trwa do dziś i przybiera różne formy. Prezentujemy kilka ciekawych pamiątek związanych z osobą marszałka Piłsudskiego ze zbiorów pana Kazimierza z Katowic.



Czytaj dalej...

Wokół Piłsudskiego i Zamachu Majowego

Wokół Piłsudskiego i Zamachu Majowego wciąż toczy się debata. Terminologia związana z Józefem Piłsudskim jest wykorzystywana do opisywania innych czasów, a wydarzenia są porównywane z późniejszymi. Do tej debaty nawiązują także poniższe teksty.

Tradycja piłsudczykowska w micie genezy IV RP (cz. 1)

Rozważania historyka z Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora nad ideologiczno-propagandowymi koncepcjami „nowego” państwa w Prawie i Sprawiedliwości.



Czytaj dalej...

Sen o Marszałku, czyli o pragnieniu powrotu Piłsudskiego

Tygodnik „wSieci” na swojej przedwyborczej okładce umieścił Jerzego Zelnika ucharakteryzowanego na Józefa Piłsudskiego, ostry cytat z Marszałka i informację, że jego program jest wciąż aktualny. Politycy, publicyści i internauci wciąż lubią śnić o powrocie Piłsudskiego, uznając się przy okazji za jego głównych spadkobierców.



Czytaj dalej...

Piłsudczyzna i jaruzelszczyzna

W 30. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego w Internecie pojawił się plakat porównujący liczbę ofiar „wojny polsko-jaruzelskiej” i zamachu majowego Józefa Piłsudskiego. Marna prowokacja, czy może zwrócenie uwagi na pomijany problem?



Czytaj dalej...

Piłsudczyzna i jaruzelszczyzna – polemika

O zamachu majowym i stanie wojennym, czyli o rzeczach nieporównywalnych – polemika z Sebastianem Adamkiewiczem.



Czytaj dalej...

O relatywizmie historycznym – odpowiedź na polemikę K. Kloca

Wetknięcie przeze mnie kija w mrowisko przyniosło oczekiwany skutek. Do walki stanęli bezwzględni obrońcy mitu Piłsudskiego, wytaczając nieco pordzewiałe już armaty. Szkoda, że prowadząc ostrzał, nie zauważają, iż używają kul bardzo podobnych do tych, które ma w swoim arsenale gen. Jaruzelski i jego wielbiciele.



Czytaj dalej...

Czy grozi nam wojna domowa?

O przewrocie majowym i jego dzisiejszym kontekście, w 90. rocznicę rozpoczęcia zamachu stanu, na łamach Histmag.org wypowiada się historyk i poseł na Sejm Piotr Zgorzelski.



Czytaj dalej...

Warto przeczytać!

Te książki warto przeczytać, żeby dowiedzieć się więcej na temat Józefa Piłsudskiego, jego walki o niepodległość i przewrotu majowego.

„Pamiątka po Marszałku Józefie Piłsudskim” – recenzja i ocena

Polskie wydawnictwa niewątpliwie stanęły w tym roku na wysokości zadania i nie możemy narzekać na wybór publikacji związanych z setną rocznicą wybuchu Wielkiej Wojny i wszystkich wydarzeń z tym związanych – w Polsce m.in. wymarszu Pierwszej Kompanii Kadrowej, a tym samym rozpoczęcia walk Legionów Polskich.



Czytaj dalej...

Bohdan Urbankowski - „Józef Piłsudski. Marzyciel i strateg” - recenzja i ocena

Wielkie postacie historyczne wymagają wielkich opracowań. Niewątpliwie z takim mamy do czynienia przy biografii Józefa Piłsudskiego, autorstwa Bohdana Urbankowskiego. Jest to książka wielka nie tylko gabarytowo (tysiąc stron, z grzbietem zajmującym na półce osiem centymetrów). Przede wszystkim Marzyciel i strateg to rzecz napisana z rozmachem, wieloperspektywicznie i wielowątkowo, z ostrymi tezami i wartką, eseistyczną narracją. Opus vitae godne zapamiętania przez najbliższe dekady.



Czytaj dalej...

Sławomir Koper – „Józef Piłsudski – człowiek i polityk” – recenzja i ocena

Truizmem byłoby stwierdzenie, że Józef Piłsudski to postać kontrowersyjna. Przez swych zwolenników ubóstwiany, przez wrogów demonizowany i potępiany. Obiektywnej oceny bohaterów historii można dokonać tylko poprzez spokojną i rzeczową analizę. Tak uczynił Sławomir Koper, pisząc książkę wydaną wspólnie przez wydawnictwa Bellona i Rytm.



Czytaj dalej...

Mariusz Wołos – „O Piłsudskim, Dmowskim i zamachu majowym” – recenzja i ocena

Piłsudski, Dmowski, zamach majowy – w międzywojennej historii Polski trudno o popularniejszą, a co za tym idzie lepiej zbadaną i niestety wyeksploatowaną tematykę. Czy dzieło Mariusza Wołosa może wnieść cokolwiek nowego do tematu? Biorąc uwagę jego tytuł, wydaje się to wątpliwe. Ale już przyjrzenie się podtytułowi zmienia postać rzeczy.



Czytaj dalej...

Józef Piłsudski. Pomocnik Historyczny „Polityki” – recenzja i ocena

Dwa nazwiska praktycznie w zupełności zdominowały narrację historii Polski XX wieku – Karol Wojtyła i Józef Piłsudski. I właśnie temu drugiemu poświęcony został najnowszy numer Pomocnika Historycznego „Polityki”.



Czytaj dalej...

Polecamy e-book Michała Przeperskiego „Gorące lata trzydzieste. Wydarzenia, które wstrząsnęły Rzeczpospolitą”:

Autor: Michał Przeperski
Tytuł: „Gorące lata trzydzieste. Wydarzenia, które wstrząsnęły Rzeczpospolitą”

Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]

ISBN: 978-83-934630-3-9

Stron: 86

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)

5,9 zł

(e-book)
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Redakcja

Redakcja Histmag.org

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org