Autor: Kamil Durajczyk
Tagi: Recenzje, Historia kultury i sztuki, Historia filozofii i idei, Sylwetki i biografie, Książki, Polska
Opublikowany: 2020-02-10 08:00
Licencja: wolna licencja

Agnieszka Kowalczyk – „Józef Piłsudski. Pisarz” – recenzja i ocena

Znamy go jako wybitnego polityka, wizjonera, Naczelnika Państwa i Marszałka – tytuły te można jeszcze długo mnożyć. Tymczasem okazuje się, że na Józefa Piłsudskiego można spojrzeć także z zupełnie odmiennego, nietypowego punktu widzenia – przez pryzmat jego dorobku literackiego.

Agnieszka Kowalczyk – „Józef Piłsudski. Pisarz” – recenzja i ocena

Agnieszka Kowalczyk
„Józef Piłsudski. Pisarz”
Ocena: 9
45,00 zł
Wydawca: Instytut Pamięci Narodowej
Rok wydania: 2019
Okładka: miękka
Liczba stron: 600
Seria: ,,Literatura i Pamięć”
ISBN: 978-83-8098-375-5
EAN: 9788380987807

Czytelnik przywykły do szablonowego charakteryzowania sylwetki Józefa Piłsudskiego może być w pierwszej chwili skonfundowany – „Ale jak to? Piłsudski pisarzem?”. Jednak już nawet zwykła wiedza potoczna uczy, że czasem warto wyjść poza utarte schematy i spojrzeć na dane zjawisko z innej perspektywy, aby odkryć je na nowo. Tak jest i w tym przypadku.

Józef Piłsudski był również autorem licznych książek – zwłaszcza wspomnieniowych. I choć siłą rzeczy ten aspekt jego życiowej działalności pozostawał niejako w cieniu innych, to jednak z pewnością nie wynikało to z niskiej jakości jego dzieł czy słabego warsztatu.

W swojej pracy Agnieszka Kowalczyk z godną podziwu pracochłonnością przeanalizowała literacki aspekt życiorysu marszałka, konstruując z tego pokaźną i imponującą rozmiarem (600 stron) pracę. To jedno z nielicznych tego typu naukowych opracowań dorobku literackiego Piłsudskiego. Książka podzielona jest na obszerne rozdziały, z których pierwszy pełni rolę wprowadzenia opisującego drogę życiową Piłsudskiego, ze szczególnym zwróceniem uwagi na jego dorobek literacko-twórczy oraz inspiracje, jakim podlegał w różnych okresach życia. Zwłaszcza rzuca się w oczy silna i wyraźna fascynacja Juliuszem Słowackim.

W esencjonalnych czterech rozdziałach publikacji autorka pochyla się kolejno nad następującymi zagadnieniami: polityczną publicystyką Piłsudskiego jako orężem do walki z zaborcą, zaangażowaniem Piłsudskiego w wydawanie podziemnego czasopisma „Robotnik”, pracami marszałka dotyczącymi okresu legionowego, a także zakorzenieniem jego literacko-osobowościowych predylekcji w epoce romantyzmu. Merytoryczną część pracy wieńczy krótkie podsumowanie, po którym następuje niezwykle ciekawy aneks – antologia prac z dorobku literackiego marszałka. To znakomite uzupełnienie i dopełnienie do wcześniejszych rozważań teoretycznych.

Spośród omawianego w książce dorobku twórczego marszałka Piłsudskiego szczególnie ciekawe wydają się być jego prace, które można scharakteryzować jako dzieła psychologiczne. Mowa tu choćby o takich jak „Wspomnieniach o Gabrielu Narutowiczu” oraz „Psychologii więźnia”. Autor wdaje się w nich w liczne rozważania z dziedziny psychologii, porusza problematykę aspektów osobowościowych oraz nierzadko najbardziej intymnych doznań spotykających człowieka.

Wydaje się, że w tych pracach mamy wgląd w prawdziwy obraz duszy marszałka – obraz wnętrza skrywanego zazwyczaj za pancerzem z lekka posępnego i jakby niedostępnego wodza, obdarzonego mentalnością typowego człowieka armii. Przez pancerz ów można było czasem odnieść wrażenie, że ojciec polskiej niepodległości jest bardziej żywą legendą niźli żywym człowiekiem złożonym z krwi, kości i emocji. Tymczasem dzięki wspomnianym dziełom z nurtu psychologicznego (tudzież psychologizującego) poznajemy innego Piłsudskiego, który jawi się jako człowiek wrażliwy, niezwykle empatyczny i dojrzały pod kątem wewnętrznej hierarchii wartości. A jego intelektualne rozważania nierzadko ocierają się nie tylko o myśl humanistyczną, ale wręcz o filozofię.

Obcując z książką Agnieszki Kowalczyk, mamy do czynienia z pracą, której przedmiot jest niezwykły choćby ze względu na wyjątkowe sprzężenie w jednej osobie sfery słowa i czynu. Stosunkowo rzadko się bowiem zdarza, aby autor interesujących i wartościowych z punktu widzenia rzemiosła pozycji literackich był jednocześnie postacią o znaczeniu historycznym, której dokonania życiowe położyły się cieniem na losach danego narodu, ale i całego świata. A jeśli już z taką wyjątkową sytuacją mamy do czynienia, to tym bardziej należy ją poddać szczegółowemu oglądowi naukowemu – i tutaj właśnie upatrywać należy wielkiej zasługi autorki.

Wydaje się, że jedynym „mankamentem” pracy jest paradoksalnie jej aspekt techniczny tj. styl, konstrukcja i formalny charakter typowy dla dzieł naukowych, który może odstraszyć od niej wielu amatorskich miłośników historii. Jednakże język, którym sporządzono książkę jest naprawdę łatwo przyswajalny i książkę czyta się bardzo dobrze. Lekturę tę można odbyć z powodzeniem nawet bez kompetencji profesjonalnego badacza historii czy eksperta z dziedziny filologii.

„Józef Piłsudski. Pisarz” to znakomita pozycja z kręgu prac badawczych nurtu historyczno-literackiego – jedna z lepszych na rynku wydawniczym w ostatnim roku. Książka jest absolutnie warta przeczytania, zwłaszcza w obecnej dobie, gdy obchodzimy 100-lecie pierwszych lat odzyskania przez Polskę niepodległości. W tym wyjątkowym okresie szczególnie warto pochylić się nad sylwetkami ojców polskiej niepodległości – wśród których kluczowe miejsce zajmuje właśnie Józef Piłsudski – i przyjrzeć się rozlicznym aspektom ich postaci, nie tylko tych najbardziej oczywistych, wyniesionych ze szkolnych lekcji historii.

Zainteresowała Cię nasza recenzja? Zamów książkę Agnieszki Kowalczyk „Józef Piłsudski. Pisarz” bezpośrednio pod tym linkiem, dzięki czemu w największym stopniu wesprzesz działalność wydawcy lub w wybranych księgarniach internetowych:

Śledź nas!
Komentarze

O autorze
Kamil Durajczyk
Politolog i dziennikarz z Łodzi. W historii interesują go zwłaszcza dzieje najnowsze, które najmocniej wpływają na otaczającą nas rzeczywistość. Chciałby, aby szkoły położyły w nauczaniu większy nacisk na historię ostatnich dziesięcioleci.

Wszystkie teksty autora

Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
telefon: 692 929 681
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
redakcja@histmag.org
telefon: 798 537 653
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy