Opublikowano
2019-11-07 15:01
Licencja
Wolna licencja

Auschwitz: symbol terroru, ludobójstwa i Holocaustu

(strona 3)

KL Auschwitz był największym spośród niemieckich obozów koncentracyjnych i ośrodków Zagłady. W latach 1940-1945 życie straciło tu co najmniej 1,1 miliona Żydów, Polaków, Romów i więźniów innej narodowości.


Strony:
1 2 3

Najważniejszą rolę w dokumentowaniu Holocaustu odegrała konspiracja obozowa, działająca w ramach Armii Krajowej i Grupy Bojowej Oświęcim (Kampfgruppe Auschwitz). Informacje trafiały do rządu polskiego w Londynie za pośrednictwem grypsów, przekazywanych członkom organizacji działających na terenach przyobozowych, które następnie kierowały je do Komendy Głównej AK. Innym ważnym źródłem były raporty uciekinierów (łącznie z Auschwitz zbiegło mniej niż 150 osób). Napisali je między innymi zbiegli w kwietniu 1943 roku Witold Pilecki, Jan Redzej i Edward Ciesielski. Organizacje żydowskie apelowały o zbombardowanie komór, krematoriów oraz linii kolejowych. Amerykanie i Brytyjczycy uważali jednak, że najskuteczniejszą pomocą będzie szybkie zwycięstwo i bezwarunkowa kapitulacja Niemiec. Doszło jedynie do rozpoczętych latem 1944 roku bombardowań położonej kilka kilometrów od Birkenau fabryki kauczuku i paliw.

Więźniarki obozu w Auschwitz Więźniarki obozu w Auschwitz, 1944 rok, domena publiczna.

Auschwitz: ewakuacja i likwidacja

Głód w Auschwitz. Zbrodnicza fascynacja nazistowskich lekarzy

Czytaj dalej...

W sierpniu 1944 roku Armię Czerwoną dzieliło od Oświęcimia jedynie dwieście kilometrów.
Przez kolejne miesiące przygotowywano likwidację obozu, jednak z decyzją o całkowitym jego zamknięciu zwlekano do samego końca. 65 tysięcy więźniów wywieziono do pracy w głąb Niemiec, drugie tyle – w większości zatrudnionych w strategicznym górnośląskim okręgu przemysłowym - pozostawiono w obozie i podobozach. Jesienią wstrzymano eksterminację w komorach gazowych. Zgładzono prawie wszystkich zatrudnionych przy obsłudze komór gazowych, w tym buntowników z obsługi krematoriów (członków Sonderkommando). Likwidowano doły z prochami, rozebrano część budynków i urządzenia techniczne. Ostatnie egzekucja miała miejsce 6 stycznia 1945 roku. Zabito wówczas około 70 Polaków skazanych wyrokiem sądu doraźnego.

Do ostatecznej likwidacji obozu Niemcy przystąpili, po rozpoczęciu kolejnej sowieckiej ofensywy, w drugiej połowie stycznia 1945 roku. W pieszych kolumnach, nazwanych później „marszami śmierci”, wyprowadzono w kierunku zachodnim około 56 tysięcy więźniów. Zginęło około 15 tysięcy spośród ewakuowanych. W Auschwitz pozostało niespełna 9 tysięcy skrajnie wyczerpanych osób, z których większość przeżyła tylko dzięki panującemu chaosowi. 26 stycznia wysadzono ostatnie krematorium. 27 stycznia bramy obozu zostały otwarte przez żołnierzy sowieckich 100. „lwowskiej” Dywizji Piechoty, działającej w ramach Pierwszego Frontu Ukraińskiego. Wyzwolono 7 tysięcy osadzonych. W walkach poległo ponad dwustu czerwonoarmistów. Dzień ten, uchwałą Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 1 listopada 2005 roku, obchodzony jest dziś jako Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu.

Nowi więźniowie przybywają do obozu w Auschwitz Nowi więźniowie przybywają do obozu w Auschwitz, lato 1944 roku, domena publiczna.

Rozpoczęło się dokumentowanie i badanie zbrodni dokonanej na przedmieściach Oświęcimia. Powołano specjalne komisje (polską i sowiecką) do zabezpieczenia dowodów. Zebrane materiały zostały wykorzystane przez polski trybunał dedykowany komendantowi obozu i czterdziestu byłym członkom załogi. 16 kwietnia 1947 roku Höss został powieszony na terenie KL, w pobliżu budynku swojej byłej siedziby i krematorium. Szubienica na terenie muzeum została zachowana do dnia dzisiejszego.

Więźniowie kierowani do KL Auschwitz z pewnością „spodziewali się najgorszego, ale nie tego, co niewyobrażalne” (słowa francuskiej pisarki Charlotte Delbo, więźnia nr 31661)...

Ludzie z Auschwitz: kaci i ofiary

Dramat obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau w 1945 roku dobiegł końca. Jednak zarówno więźniowie, którzy go przetrwali, jak i ich oprawcy żyli dalej. Kim byli i jaki los spotkał ludzi, którzy widzieli zagładę na własne oczy?



Czytaj dalej...

Bibliografia

  • Dwork Deborah, van Pelt Robert Jan, Auschwitz. Historia miasta i obozu, wyd. Świat Książki, Warszawa 2011.
  • Rees Laurence, Auschwitz. Naziści i „ostateczne rozwiązanie”, wyd. Prószyński i S-ka, Warszawa 2005.
  • Steinbacher Sybille, Auschwitz: obóz i miasto, wyd. PWN, Warszawa 2012.

Redakcja: Mateusz Balcerkiewicz

Dziękujemy, że z nami jesteś! Chcesz, aby Histmag rozwijał się, wyglądał lepiej i dostarczał więcej ciekawych treści? Możesz nam w tym pomóc! Kliknij tu i dowiedz się, jak to zrobić!


Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.
Spodobał Ci się nasz materiał? Zapisz się do naszego newslettera!
Strony:
1 2 3
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Gość: Kl |

Kilkanascie lat temu zadalem w Oswiecimiu przewodnikowo kilka pytan. Np o wydajnosc krematoriow i miejsce rozladunku wegla do piecow. Zrobil sie czerwony i poprosil mnie o nie zasawanie takich pytan gdyz on ma na utrzymaniu dzieci.....



Odpowiedz

Gość: mall |

Pozwolę sobie dorzucić moje 3 grosze (za Adam Tooze "Cena zniszczenia"):
- więźniowie KL Auschwitz pracowali także na osobistym majątku rolnym Himmlera;
- zakład produkcji kauczuku, w którym pracowali więźniowie, i przez których był rozbudowywany, działa do dziś i wciąż jest jednym z największych tego typu zakładów na świecie;
- SS była ogromną agencją pracy tymczasowej- wypożyczanie więźniów nie odbywało się za darmo.



Odpowiedz
Piotr Bejrowski

Absolwent historii i politologii na Uniwersytecie Gdańskim. Sportowiec-amator, podróżnik. Autor tekstów popularnonaukowych. Redaktor e-booków wydawanych przez Histmag.org.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org