Opublikowano
2014-12-05 15:00
Licencja
Wolna licencja

Centrolew – Sejm rzuca wyzwanie Piłsudskiemu

W powszechnej opinii zamach majowy w 1926 roku złamał potęgę partii politycznych II RP. W rzeczywistości jednak stało się to później. Dokładnie 5 grudnia 1929 roku zjednoczony Sejm rzucił wyzwanie Józefowi Piłsudskiemu.


Strony:
1 2 3 4

Zobacz też: Józef Piłsudski i przewrót majowy

Wiosną 1928 roku w całej Polsce odbyły się wybory parlamentarne. Największą liczbę mandatów uzyskał Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem Marszałka Józefa Piłsudskiego, a największym pokonanym stała się Narodowa Demokracja. Jednak Sejm i Senat wybrane w efekcie wiosennej elekcji z 1928 nie doczekały końca kadencji.

Premier Piłsudski nie zamierzał w ogóle liczyć się z nowowybranym sejmem. W czasie inauguracyjnego posiedzenia 27 marca 1928 policjanci, nadzorowani przez szefa MSW Felicjana Sławoja Składkowskiego siłą usunęli z sali obrad posłów komunistycznych. Piłsudski chciał zastraszyć Sejm, ale od razu otrzymał ostrzeżenie. Niedługo po brutalnej interwencji policji, Marszałkiem Sejmu został nestor polskich socjalistów Ignacy Daszyński. Było to wyzwaniem dla Piłsudskiego – jego kandydat, Kazimierz Bartel nie uzyskał wymaganej większości.

Józef Piłsudski i przeciwnicy polityczni

Ignacy Daszyński Wybranie Ignacego Daszyńskiego na Marszałka Sejmu było pierwszym wyraźnym sygnałem, że stronnictwa będące w opozycji mogą podjąć ze sobą współpracę. Jeszcze niedawno wydawało się to zupełnie niemożliwe.

Lewica, a przede wszystkim Polska Partia Socjalistyczna, wsparła Piłsudskiego w dniach zamachu stanu w maju 1926 roku. Jednak w następnych miesiącach przyszło gwałtowne rozczarowanie. Już jesienią tego samego roku socjaliści ogłosili, że przechodzą do opozycji wobec Piłsudskiego. Socjalistów zniechęciło przede wszystkim to, że Marszałek zupełnie odciął się od tradycji socjalistycznej. Dawny „towarzysz Wiktor” i lider niepodległościowego ruchu socjalistycznego w pierwszych latach XX wieku nie chciał oprzeć swojej władzy na dawnych współpracownikach. Nie chciał też słuchać o realizacji linii programowej PPS. Zamiast tego, poszedł w dokładnie przeciwną stronę. Latem 1926 roku do rządu weszli Karol Niezabytowski i Aleksander Meysztowicz – konserwatywni ziemianie. W ten sposób w opozycji wobec Piłsudskiego znaleźli się jego niedawni polityczni przyjaciele.

Marszałek Piłsudski kontra Sejm

Czytaj dalej...

Najważniejszą siłą polskiego centrum był ruch chłopski. Największą siłę w jego ramach stanowił PSL „Piast”, na czele z Wincentym Witosem, charyzmatycznym wójtem galicyjskiej miejscowości Wierzchosławice. Piastowcy od razu znajdowali się w głębokiej opozycji do Piłsudskiego – współtworzyli oni bowiem rząd, który obalono wskutek zamachu majowego. Witos był jednym z architektów politycznej koalicji zwanej niekiedy „centroprawem” czy „Chjeno-Piastem”, opartej na kompromisie pomiędzy częścią ruchu chłopskiego i przedstawicielami ruchu narodowego. Przewrót majowy został zatem przywitany przez „Piasta” z wrogością, ale niechęć wobec PPS była wśród jego członków niewiele mniejsza.

Siły polskiej prawicy, na czele ze Związkiem Ludowo-Narodowym były najsilniej antypiłsudczykowskie. Dlatego też cała machina wyborów parlamentarnych z marca 1928 roku została przez piłsudczyków przygotowana w ten sposób, aby endecja wprowadziła do Sejmu i Senatu jak najmniejsza liczbę przedstawicieli. Zamierzenia te udało się zrealizować. O ile w 1922 r. Narodowa Demokracja wraz z koalicjantami zdobyła około jednej czwartej głosów, o tyle w czasie kolejnych wyborów udało się jej osiągnąć jedynie 40% wyniku z poprzedniej elekcji. Tak wielka zmiana wiązała się w pewnej mierze z polityczną nieskutecznością ugrupowania, którego duchowym liderem był Roman Dmowski. Kluczowe znaczenie miała jednak ogromna skala fałszerstw wyborczych, dokonanych w znacznej mierze rękami administracji rządowej podległej piłsudczykom.

Inauguracja Sejmu II kadencji, marzec 1928

Piłsudski przeciwko wszystkim, wszyscy przeciwko Piłsudskiemu?

Czy możliwa była trwała współpraca wszystkich sił politycznych przeciwko Piłsudskiemu? To właściwie wydawało się nieprawdopodobne. Antyżydowskie postulaty endecji nie mogły znaleźć poparcia wśród socjalistów, a radykalizujący się ruch chłopski coraz bardziej natarczywie domagał się szerzej zakrojonej reformy rolnej, na co nie chcieli się zgodzić endecy, pragnący reprezentować arystokrację i wielkich posiadaczy ziemskich.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Polecamy e-book Michała Przeperskiego „Gorące lata trzydzieste. Wydarzenia, które wstrząsnęły Rzeczpospolitą”:

Autor: Michał Przeperski
Tytuł: „Gorące lata trzydzieste. Wydarzenia, które wstrząsnęły Rzeczpospolitą”

Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]

ISBN: 978-83-934630-3-9

Stron: 86

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)

5,9 zł

(e-book)

Strony:
1 2 3 4
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Gość: KKloc |

Jedna uwaga: Piłsudski nie wiedział o inicjatywie swych podkomendnych "najścia na Sejm". Dowodzą tego dokumenty wydobyte z archiwów rosyjskich przez prof. Mariusza Wołosa, opracowane wraz z drem Pawłem Duberem i ogłoszone początkiem 2013 r. w "Dziejach Najnowszych" (Wydarzenia w Sejmie z 31 października 1929 r. w świetle nowych dokumentów) ;)



Odpowiedz
Michał Przeperski

Pasjonat historii i słowa pisanego. Absolwent historii w Instytucie Historycznym UW oraz prawa na Wydziale Prawa i Administracji UW; doktorant Instytutu Historii PAN i pracownik Instytutu Pamięci Narodowej. Od stycznia 2012 r. do czerwca 2014 r. redaktor naczelny portalu „Histmag.org”. Publikował m.in. w „Polityce”, „Znaku”, „Frondzie LUX”, „44 / Czterdzieści i Cztery. Magazynie Apokaliptycznym” i „Nowych Książkach”. Przygotowuje rozprawę doktorską o działalności politycznej Mieczysława F. Rakowskiego. Autor książki „Nieznośny ciężar braterstwa. Konflikty polsko-czeskie w XX wieku” (2016).

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org