Opublikowano
2018-07-16 07:57
Licencja
Wolna licencja

Germania Adolfa Hitlera – wizja Berlina jako stolicy świata

W przerwach pomiędzy budową totalitarnego systemu władzy i przygotowaniami wojennymi, Adolf Hitler planował przebudowę Berlina. Miasto to po zwycięskiej dla Niemiec wojnie miało stać się stolicą świata i spektakularnym świadectwem potęgi ,,tysiącletniej Rzeszy”.


Strony:
1 2 3

Adolf Hitler – niespełniony architekt i urbanista

Czytaj dalej...
W listopadzie 1937 roku Hitler uznał, że nadeszła pora, by ogłosić przebudowę Berlina oficjalnie. Przy okazji uroczystego wmurowania kamienia węgielnego pod siedzibę Wydziału Inżynierii Wojskowej Uniwersytetu Technicznego obwieścił, że

jego bezapelacyjną wolą i decyzją jest zaopatrzenie Berlina w ulice, budowle i place, dzięki którym po wsze czasy miasto to stanie się godnym miana stolicy Rzeszy Niemieckiej. […] zadaniem naszym jest to, by tysiącletniemu narodowi, mającemu tysiącletnią przeszłość historyczną i cywilizacyjną, zbudować dorównujące mu tysiącletnie miasto na czekającą go nieogarnioną przyszłość.

Hitler w swojej kancelarii, 1933 roku (fot. ze zbiorów Bundesarchiv, Bild 146-1990-048-29A, opublikowano na licencji Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Germany).

Niemniej szczegółowe założenia cyklopowej skali transformacji Berlina trzymano w jak najściślejszej tajemnicy, gdyż kłóciłyby się one z upowszechnianym przez ministra propagandy Josepha Goebbelsa wizerunkiem Hitlera jako wzoru skromności i spartańskiej prostoty, a także z umiejętnie przywdzianą przez niego maską rzecznika pokoju pod koniec lat trzydziestych.

I tak w tych otoczonych aurą tajemnicy projektach Speera newralgiczne centrum stolicy Rzeszy miały stanowić dwie wielkie osie, tj. arteria reprezentacyjna, pomyślana jako sceneria uroczystości i rytuałów partyjno-państwowych, biegnąca z północy na południe (obrazująca symbolicznie kierunek przypuszczalnej migracji Aryjczyków), oraz arteria administracyjno-komunikacyjna, ze wschodu na zachód. Część trasy wschód-zachód (nazwaną pretensjonalnie Via Triumphalis) zaczęto rozbudowywać już w roku 1935, a jej siedmiokilometrowy odcinek oddano do użytku na urodziny Hitlera 20 kwietnia 1939 roku. Docelowo oś ta miała zostać wydłużona nawet do 50 kilometrów i przebiegać od Frankfurter Allee na wschodzie, przez Unter den Linden w sercu stolicy, Charlottenburger Chaussee (dzis. Straße des 17. Juni), Heerstrasse na zachodzie i kończyć się w gminie Wustermark, około 30 kilometrów na zachód od centrum Berlina.

Z kolei popisowa arteria północ-południe wychodziłaby z lotniska na Tempelhof i południowego dworca kolejowego w Tempelhof-Schöneberg i przez centrum Berlina prowadziłaby do stacji tranzytowej Moabit, na miejscu której stoi obecnie dworzec berliński. Cała oś północ-południe zaplanowana została na 38,5 kilometra. Centralną jej częścią była ,,Aleja Wspaniałości” (Prachtallee), zamknięta dla ruchu, ze standaryzowanymi liniami gzymsów, jak na bulwarach Haussmanna w Paryżu, których wysokość miała ustalić nowa siedziba główna koncernu AEG (Allgemeine Elektricitäts-Gesellschaft) zaprojektowana przez Petera Behrensa. Aleja ta miała mieć szerokość 120 metrów i długość ponad 5 kilometrów– a tym samym biłaby na głowę paryskie Pola Elizejskie.

Fragment osi północ-południe z widocznym na pierwszym planie Łukiem Triumfalnym (fot. KaterBegemot, opublikowano na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported).

Nawiązując do funkcji, jaką miałby spełniać ten wystawny bulwar, marzył dyktator w zenicie wojny, że rok po roku „prowadzić się będzie przez stolicę Rzeszy oddział Kirgizów, by wypełnić ich wyobraźnię potęgą i wielkością jej kamiennych pomników”. Jego obszar, na podobieństwo Alei Sfinksów, czyli rzędów posągów baranów w starożytnym Karnaku, miał zostać ozdobiony zdobyczną bronią – świadectwem niezwyciężonej potęgi Niemiec. Czołgi przejęte od wroga ustawiono by na granitowych postumentach – miały składać się one na rzeźbiarską dekorację alei i nadawać jej wojskowy charakter, co zrodziłoby osobliwe połączenie architektury klasycznej z elementami techniki. Na czterech końcach krzyżujących się osi północ-południe i wschód-zachód, zarezerwowano tereny dla czterech lotnisk komunikacyjnych. Lotnisko Tempelhof, które znalazłoby się zbyt blisko centrum Germanii, miało zostać zlikwidowane i zamienione na lunapark według wzoru kopenhaskiego Tivoli.

Do skrzyżowanych w Tiergarten osi doszłoby w przyszłości 5 obwodnic i 17 ulic wylotowych, mających po 60 metrów szerokości; do tego projektowano też budowę szybkich kolejek podziemnych. Obydwie osie zostałyby ponadto obramowane wysokimi biurowcami i domami handlowymi, które przechodziłyby następnie w prywatne wille położone wśród zieleni. Umieszczony na południowym końcu Alei Zwycięstwa czteropoziomowy dworzec centralny, autorstwa Alberta Speera i Herberta Rimpla, miał być zaopatrzony w ruchome schody i windy, tak by wielokrotnie prześcignąć rozmiarami nowojorską Grand Central Station.

Wychodzącym na plac przed dworcem otwierałby się oszałamiający widok olbrzymiego Łuku Triumfalnego, mierzącego 170 metrów wszerz, 119 metrów w głąb i wznoszącego się na 117 metrów w górę, co miało spowodować, że napoleoński Arc de Triomphe zdawałby się przy nim zabawką. Łuk Triumfalny zgodnie ze słowami Hitlera miał stanowić ,,godny pomnik dla miliona ośmiuset tysięcy naszych poległych w wojnie światowej. Nazwisko każdego z nich zostanie wykute w granicie”. Łuk ten miał ,,wreszcie i raz na zawsze” wybić narodowi z głowy ,,szkodliwą myśl, że Niemcy… przegrały wojnę światową”. Speer twierdził, że na próżno starał się przekonać Hitlera, by ten zgodził się na skromniejszy pomnik dla poległych – wątpliwe było, czy grunt składający się głównie z warstw marglu wytrzyma tak kolosalny ciężar. Koszt wzniesienia łuku szacowano na 130 mln Reichsmarek.

Na północ od Łuku Triumfalnego, tam gdzie obecnie stoi Nowa Galeria Narodowa Miesa van der Rohe, zaplanowano Runde Platz. Miał on zostać poszerzony o fontannę projektu Arna Brekera, wysoko cenionego rzeźbiarza nazistowskich Niemiec. Na wschodnim krańcu placu przewidziano główną siedzibę firmy ubezpieczeniowej Allianz, która bezwstydnie wykorzystywała bliskie koneksje z reżimem. Z kolei po przeciwnej stronie tego placu planowano wzniesienie Domu Niemieckiej Turystyki, którego szkielet został ukończony, lecz budowę wstrzymano podczas wojny. Wśród innych budynków na Runde Platz miały się znaleźć m.in. kino na 6 tys. miejsc, kantyna oficerska i Dom Niemieckich Artystów.

Projekt Runde Platz (fot. Willy Pragher, opublikowano na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported).

W wysokim na 80 metrów prześwicie Łuku Triumfalnego miała nieodparcie przyciągać oko kopuła Hali Ludowej (Halle des Volkes), oddalona o 5 kilometrów. Ten gigantyczny gmach o wysokości 290 metrów, w którym mogłoby się zmieścić kilka katedr Św. Piotra z Rzymu, optycznie przytłoczyłby budynek Reichstagu, który w najwyższym punkcie nie przekraczał 75 metrów, nie wspominając już nawet o mizernych 29 metrach Bramy Brandenburskiej. Hala, której budowa miała kosztować ok. 2 150 000 000 Reichsmarek, stanowiła nazistowską wariację na temat szeroko rozpowszechnionej utopijnej wizji miejsca zgromadzeń wspólnoty, stając w jednym szeregu z Katedrą Wolności Karla Friedericha Schinkela z początku XIX wieku, nietzscheańską wizją Korony Miasta Brunona Tauta z 1917 roku, jak również z futurystyczną wizją Katedry Socjalistycznej Waltera Gropiusa z lat dwudziestych XX wieku.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Polecamy e-booka: „Źródła nienawiści. Konflikty etniczne w krajach postkomunistycznych”

Tytuł: „Źródła nienawiści. Konflikty etniczne w krajach postkomunistycznych”
praca zbiorowa

Wydawcy: Histmag.org i Instytut Wydawniczy ERICA

ISBN: 978-83-62329-99-1

Liczba stron: 480

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez zabezpieczeń)

Zobacz spis treści

Media o „Źródłach nienawiści”

14,9 zł

(e-book)

Strony:
1 2 3
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Wojciech Wichert

Historyk i niemcoznawca. Autor wielu publikacji na temat III Rzeszy oraz polityki nazistowskich Niemiec w okupowanej Polsce. Zainteresowania badawcze: narodowy socjalizm, III Rzesza, II wojna światowa, Holocaust, faszyzm włoski.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org