Opublikowano
2015-02-07 18:51
Licencja
Wolna licencja

Jak zostać królem – przypadek Augusta II Mocnego

Historia elekcji i koronacji Augusta II wyraźnie pokazuje upadek polityczny i moralny Rzeczypospolitej, a dodatkowo przedstawia dość zabawne epizody starań Sasa o polską koronę.


Strony:
1 2 3

Młodość przyszłego monarchy

Fryderyk August Wettyn, wizerunek sprzed objęcia tronu polskiego (domena publiczna). Fryderyk August, bo takie imiona nosił przyszły król Polski, przyszedł na świat 12 maja 1670 roku (według obowiązującego w Saksonii kalendarza juliańskiego) w Dreźnie, jako drugi syn elektora saskiego Jana Jerzego III i Anny Zofii Oldenburg, królewny duńskiej. Z racji tego, że był młodszym synem elektora, z góry została mu przeznaczona kariera wojskowa. Dlatego też nie był specjalnie „przemęczany wysiłkiem umysłowym”, a jego zainteresowania kierunkowane były na zagadnienia związane z wojskiem i fortyfikacjami. Widać to dobrze w wypadku zakupów na targach lipskich – młodszy syn elektora wybierał piękną broń, gdy tymczasem jego starszy brat Jan Jerzy celował w nabywaniu książek i instrumentów matematycznych. Już same imiona na wstępie dyskwalifikowały młodego Fryderyka, ponieważ od pokoleń istniał zwyczaj, iż przyszły władca Saksonii ma nosić imiona Jan Jerzy. Saska praktyka dworska polegała również na tym, iż młody następca tronu elektorskiego w wieku 6 lat miał być zabrany spod wpływu matki i pomału oswajany z prawidłami rządzenia państwem. Annie Zofii nie pozostało więc nic innego jak przelać swoje matczyne uczucia na młodszego syna Fryderyka Augusta. Warto także dodać, że na dworze drezdeńskim panował przemożny wpływ wyznania luterańskiego, w którym obaj synowie byli wychowywani od młodości, choć jak czas pokaże ortodoksyjne podejście w kwestiach wiary nie zawsze idzie w parze z praktyką.

Odsunięcie Fryderyka od bieżących spraw polityki państwowej spowodowało zatem, iż oddawał się zajęciom naprawdę go interesującym. Odbył między innymi kawalerską podróż po Europie (Francja, Hiszpania, Portugalia, Włochy) w latach 1687-1689, podczas której lubował się w miłostkach, architekturze wojennej i teatrze. Niedługo jednak musiał przerwać swoje wojaże europejskie ponieważ został wezwany przez ojca do wykonania zadań, do których od urodzenia miał być przeznaczony – ruszył wspomóc rodzica podczas oblegania Moguncji.

Ku kandydaturze do tronu polskiego

Podczas kampanii wojennej ojca Fryderyk August przez 3 lata zaznawał surowego życia obozowego, które praktycznie miało przygotować go do roli dowódcy wojennego. Od dziecka wykazywał się zresztą dużą ruchliwością i tężyzną fizyczną, więc idealnie nadawał się do roli jaką los mu zgotował. Kampania nad Renem rzeczywiście nauczyła go żołnierskiego rzemiosła, nie obyło się także od wszelkiego rodzaju kontuzji i zranień, jak chociażby utraty części kciuka lewej dłoni w wyniku eksplozji flinty w czasie przeładowania, czy rany głowy od odłamka.

Jan Jerzy IV, starszy brat Fryderyka Augusta (domena publiczna). Gdy kampania dobiegała końca należało znaleźć, bądź co bądź ambitnemu Fryderykowi Augustowi, nowe zajęcie. Ojciec postanowił wystarać się dla niego o księstwo lauenburskie, lecz nie udało się tego osiągnąć w wyniku konfliktu z Welfami. Mimo to zaczął rozwijać się w kręgach saskich plan zdobycia tronu polskiego, którego elementem kamuflującym miał być właśnie spór o księstwo z Welfami prowadzony po 1693 roku. Niestety, nasz bohater nie brał udziału w tych działaniach i raczej nie dla niego przeznaczano przyszłe starania o tron w Rzeczypospolitej. W zasadzie od kampanii reńskiej Fryderyk August pojawia się w dziejach Saksonii dość incydentalnie, tym bardziej, że od 1691 roku nowym elektorem został jego starszy brat, z którym od młodości wchodził w liczne konflikty, nieraz dobywając szpady. To właśnie w owym czasie (pobyt w Berlinie w 1693 roku) pojawiła się legenda o Fryderyku Auguście łamiącym podkowy, skręcającym żelazne pręty w śrubę czy zwijającym w rulon srebrne talerze. Również w tym samym roku, 20 stycznia, Fryderyk zawarł związek małżeński z Krystyną Eberhadryną Hohenzollernówną, choć małżeństwo nie przeszkadzało mu w licznych romansach. Bo cóż bez wojny robić miał dowódca armii?

Vivat Stanisław August Poniatowski! Ostatnia koronacja w historii Rzeczypospolitej

Czytaj dalej...

Wtem, 27 kwietnia 1694 roku, niespodzianie umiera na ospę elektor saski Jan Jerzy IV, który zresztą chorobą zaraził się od swojej kochanki. Ku swemu wielkiemu zaskoczeniu Fryderyk August musi objąć panowanie po swym bracie. Paradoksalnie okazał się energicznym władcą dążącym do zmian, a także zwiększania neutralności państwa przed wpływem cesarza Leopolda I. Jednak chroniczny brak pieniędzy oraz opozycja w państwie na razie hamowały absolutystyczne i reformatorskie zapędy nowego elektora.

Tak czy inaczej Fryderyk August, aby zyskać poparcie cesarza dla uśpionych na razie starań o polską koronę, wziął udział w kampanii wojennej na Węgrzech przeciwko Turkom. I znów uśmiechnęła się do niego Fortuna – do jego obozu dotarła informacja, iż 17 czerwca 1696 roku umarł król Jan III Sobieski. Otworzyła się zatem realna perspektywa zdobycia tronu w Rzeczypospolitej. Nagle też wstępuje w elektora chęć błyskawicznego pokonania Turków i zdobycia sławy godnej Jana III, z miejsca więc podejmuje on działania ofensywne na Węgrzech. Później wysyła również swojego zaufanego Jana Henryka Flemminga do prymasa Radziejowskiego, by ten zgłosił kandydaturę elektora saskiego do tronu w Polsce. Prymas gościa przyjął, ale kandydaturę odrzucił z racji tego, iż królem nad Wisłą nie mógł zostać wyznawca innej religii niż katolicka. Prymas nie wracał już do tej sprawy, lecz dla Fryderyka Augusta odrzucenie jego kandydatury nie było powodem, by rezygnować ze starań o koronę polską.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Polecamy e-book Sebastiana Adamkiewicza „Zrozumieć Polskę szlachecką”

Autor: Sebastian Adamkiewicz
Tytuł: „Zrozumieć Polskę szlachecką”

Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]

ISBN: 978-83-934630-4-6

Stron: 82

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)

5,9 zł

(e-book)

Strony:
1 2 3
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Robert Tomasz Tomczak

Absolwent Instytutu Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz Uniwersytetu Karola w Pradze. Doktorant w Zakładzie Historii Nowożytnej do XVIII wieku IH UAM. Zainteresowania badawcze: związki Uniwersytetu Praskiego z Polską na przestrzeni wieków, polskie życie uniwersyteckie w dobie wczesnonowożytnej, dzieje panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego, historia polityczna epoki nowożytnej, heraldyka oraz genealogia. Współpracuje z Instytutem Historii Uniwersytetu Karola w Pradze, Archiwum Uniwersytetu Karola, Biblioteką Narodową Czeskiej Republiki, Wielkopolskim Towarzystwem Genealogicznym „Gniazdo” oraz Poznan Project.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org