Autor: Iwona Szymichowska
Tagi: Recenzje, Książki, II wojna światowa, Beneluks, Niemcy, Austria, Szwajcaria, Sylwetki i biografie, Historia współczesna
Opublikowany: 2022-04-22 07:59
Licencja: wolna licencja

Rosemary Sullivan – „Kto zdradził Anne Frank” – recenzja i ocena

Rosemary Sullivan opisuje zakrojone na szeroką skalę kilkuletnie dochodzenie w sprawie wydania rodziny Anne Frank, autorki słynnego „Dziennika”. Celem śledczych było rozwiązanie nieodkrytej przez dziesięciolecia zagadki. Czy udało im się ustalić tożsamość zdrajcy?
REKLAMA

Rosemary Sullivan – „Kto zdradził Anne Frank” – recenzja i ocena

Rosemary Sullivan
„Kto zdradził Anne Frank”
Ocena: 9
44,99 zł
Wydawca: HarperCollins
Tłumaczenie: Piotr Cieślak
Rok wydania: 2022
Okładka: miękka
Liczba stron: 448
Seria: Prawdziwe historie
Premiera: 23.03.2022
ISBN: 978-83-2767-666-5
EAN: 9788327676665

Przed II wojną światową w Holandii mieszkało 140 tysięcy Żydów, podczas okupacji niemieckiej większość z nich została wywieziona do obozów koncentracyjnych, a po wojnie do swych domów powróciło zaledwie pięć tysięcy. Skala zagłady była jedną z bardziej porażających, jeśli chodzi o kraje Europy Zachodniej. Najsłynniejszym bodaj świadectwem sytuacji Żydów w Holandii pod nazistowskim reżimem jest „Dziennik” Anne Frank. Ten przejmujący zapis dwóch lat ukrywania się i życia w ciągłym strachu poruszył i nadal porusza miliony czytelników na świecie. Autorkę spotkał tragiczny los, będący udziałem tak wielu osób. Dziewczynka i jej rodzina zostali wydani, a następnie wywiezieni do obozów, skąd powrócił tylko ojciec, Otto Frank. Historia Anne opowiadana była wielokrotnie, ale wciąż brakowało odpowiedzi na pytanie: kto i dlaczego zdradził jej kryjówkę.

Zagadka dręczyła wielu badaczy, przeprowadzone w latach 1947–1948 i 1963–1964 śledztwa nie przyniosły zadowalających rezultatów i zdrajca pozostał anonimowy. W 2016 r. holenderski filmowiec Thijs Bayens zainicjował zakrojone na bardzo szeroką skalę dochodzenie, w skład zespołu śledczego wchodził miedzy innymi Vincent Pankoke, były agent FBI, a w poszukiwaniach wykorzystywano najnowocześniejsze technologie. Śledztwo zakończono w 2021 r., a o jego przebiegu i wynikach opowiada Rosemary Sullivan w swojej książce „Kto zdradził Anne Frank”. Pochodząca z Kanady autorka jest antropolożką, poetką i biografką, wykłada na uniwersytecie, po polsku ukazała się jej wcześniejsza książka „Córka Stalina”.  

„Kto zdradził Anne Frank” składa się z dwóch części. Pierwsza ukazuje rys historyczny, w którym przybliżone zostają losy rodziny Franków, Żydów niemieckiego z pochodzenia, którzy przeprowadzili się do Amsterdamu po dojściu Hitlera do władzy. Autorka przedstawia ich dzieje skrótowo, koncentrując się na okresie holenderskim, zwłaszcza na dwuletnim ukrywaniu się w niewielkiej oficynie na tyłach firmy założonej przez Otto Franka. To za jego sprawą dziennik córki został wydany, a pamięć o niej przetrwała. Ważną rolę w książce odgrywa nakreślenie tła historycznego, Sullivan korzystając z materiałów archiwalnych i opracowań obrazuje sytuację Żydów w okupowanej przez nazistów Holandii. Znajomość ówczesnych realiów była elementem niezwykle istotnym dla śledczych, ponieważ dzięki niej byli w stanie weryfikować potencjalne scenariusze wydarzeń. A tych było naprawdę sporo, o czym traktuje druga, obszerniejsza część książki, skupiająca się na samym śledztwie, które jest właściwym tematem książki.

Sullivan przybliża metody dochodzenia, w czasie którego korzystano z pomocy konsultantów, rozmawiano z rodzinami świadków i posługiwano się najnowocześniejszymi technologiami, pomagającymi w  porządkowaniu materiałów, zgromadzonych w imponującej ilości. Relacjonując przebieg śledztwa autorka skupia się na przedstawianiu poszczególnych teorii oraz procesów prowadzących do ich odrzucenia, które w efekcie wyłoniły najbardziej prawdopodobną konkluzję na temat przebiegu wydarzeń i tożsamości zdrajcy.

Pomimo mnogości wątków udało się Sullivan uczynić swoją narrację przejrzystą i klarowną, co nie było zadaniem łatwym przy śledztwie dotyczącym tak odległych w czasie wydarzeń, których świadkowie już nie żyją, a tropów do sprawdzenia było mnóstwo. Pewne informacje powtarzają się, co wynika nie z nieuwagi autorki, ale raczej ze specyfiki opisywanej sprawy, w której opisywane postaci potrafią występować w kilku badanych wątkach. Autorka nie zdaje suchej i bezosobowej relacji, wielokrotnie podkreśla zaangażowanie emocjonalne członków zespołu dochodzeniowego, zwraca uwagę także na wagę ich działań w kontekście pielęgnowania pamięci o ofiarach Holokaustu, uderzając czasem w patetyczne nuty pragnie skłonić czytelnika do refleksji.

Najważniejsza kwestia, czyli tożsamość zdrajcy Anne Frank i jej rodziny została przez członków zespołu wskazana na podstawie zebranych przez nich materiałów i wniosków, jako najbardziej prawdopodobna. Nie jest to więc przełomowe jednoznaczne rozwiązanie zagadki, a jedynie teoria, podparta kilkuletnią pracą i badaniami, za którą przemawia wiele dowodów prezentowanych w książce. Wynik śledztwa wzbudził niemałe kontrowersje, spadkobiercy wskazanej osoby wezwali angielskiego wydawcę do wycofania publikacji, pojawiło się również wiele głosów dyskredytujących metody i ustalenia dochodzenia.

Niezależnie od prawdziwości ostatecznych ustaleń, „Kto zdradził Anne Frank” to rzetelnie ukazany zapis śledztwa i choć jego wyniki mogą budzić wątpliwości, książka na pewno przybliża czytelników do Anne i jej rodziny oraz poszerza wiedzę na temat prześladowań Żydów w Holandii podczas drugiej wojny światowej, dokładając cegiełkę do zachowania pamięci o ofiarach. Zdecydowanie polecam!

Zainteresowała Cię nasza recenzja? Zamów książkę Rosemary Sullivan „Kto zdradził Anne Frank” bezpośrednio pod tym linkiem, dzięki czemu w największym stopniu wesprzesz działalność wydawcy lub w wybranych księgarniach internetowych:

REKLAMA
Śledź nas!
Komentarze

O autorze
Iwona Szymichowska
Absolwentka historii sztuki i studentka filologii germańskiej. Interesuje się sztuką dawną oraz popkulturą.

Wszystkie teksty autora
Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy