Opublikowano
2015-08-04 14:40
Licencja
Wolna licencja

Rozbicie więzienia UB w Kielcach – 4/5 sierpnia 1945 r.

(strona 3)

W nocy z 4 na 5 sierpnia 1945 roku blady strach padł na kieleckich komunistów. Grupa żołnierzy podziemia niepodległościowego doprowadziła do uwolnienia kilkuset więźniów tamtejszego Urzędu Bezpieczeństwa. Jak doszło do rozbicia więzienia w Kielcach?


Strony:
1 2 3

„Anoda” w rękach UB - śledztwo i śmierć

Czytaj dalej...
Żołnierzom podziemia udało się otworzyć 52 z 56 cel. Dokumenty archiwalne wskazują, że wypuszczonych zostało od 334 do 375 osób; „Harnaś” wspomniał później o ok. 380 uwolnionych. Większość z nich udała się w stronę Leszczyn. Ponadto zabrano ze sobą trzech żołnierzy polskich, którzy bronili obiektu. W trakcie rozbicia więzienia zginęło dwóch partyzantów, zaś uwolniony ppłk Antoni Żółkiewski „Lin” zmarł w czasie odwrotu. Do dziś nie wiadomo dokładnie co było przyczyną jego śmierci – najczęściej podawane są wycieńczenie organizmu lub choroba serca. Kilku partyzantów odniosło rany. Po stronie przeciwnej poległ jeden oficer Armii Czerwonej, zaś rannych zostało czterech żołnierzy rosyjskich i ośmiu polskich. Więzienie zostało całkowicie zniszczone i nie nadawało się do dalszego przetrzymywania w nim więźniów.

Podczas odwrotu oddziały biorące udział w akcji podzieliły się na trzy grupy. Grupa szturmowa dowodzona przez Hedę połączyła się z pododdziałem „Harnasia”, a następnie wycofała się do lasów w okolicach Zagnańska, podobnie jak oddział „Zygmunta”. Grupa „Sęka” skierowała się do lasów daleszyckich, a później w kierunku Bodzentyna. Partyzanci, którzy zostali zmobilizowani jedynie na czas trwania akcji, powrócili do domów.

Gen. Antoni Heda-Szary, przed Muzeum w Kielcach, ul. Zamkowa, 60 rocznica rozbicia więzienia kieleckiego, 7 sierpnia 2005 (fot. Jrkruk; na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0.)

Zakończenie

Akcja przeprowadzona przez oddziały poakowskie pod dowództwem kpt. Antoniego Hedy „Szarego” stanowiła brawurowy przykład oporu podziemia niepodległościowego przed sowietyzacją Polski i bezwzględnym zamiarem wyniszczenia sił antykomunistycznych. Dziś śmiało można ją zaliczyć do najchlubniejszych działań żołnierzy wyklętych.

Zdarzenia w nocy z 4 na 5 sierpnia 1945 r. zapewniły wolność kilkuset więźniom politycznym. Był to również pokaz siły i skuteczności działań, podejmowanych przez podziemie niepodległościowe. Za rozbicie więzienia zapłacił kierownik WUBP w Kielcach mjr Adam Kornecki, którego na tym stanowisku zastąpił kpt. Kazimierz Szczepanik.

21 grudnia 1989 r., niecałe pół roku po wyborach czerwcowych, w pierwszym numerze reaktywowanej po latach „Gazety Kieleckiej”, ukazał się obszerny artykuł Krzysztofa Falkiewicza pt. W celi śmierci słychać oddech Pana Boga, dotyczący rozbicia kieleckiego więzienia i zawierający relację kpt. Hedy z tego wydarzenia. Tak rozpoczął się proces odkłamywania historii Polski lat 1944–1989.

Rozbicie kieleckiego więzienia upamiętnia, obok muzeum wspomnianego przeze mnie na wstępie, tablica odsłonięta w 1990 r. Prezydent RP Lech Kaczyński awansował dowodzącego akcją kpt. Antoniego Hedę w 2006 r. do stopnia generała brygady. „Szary” zmarł 14 lutego 2008 r. Pozostawił po sobie wspomnienia wydane po raz pierwszy w 1991 r. (Wspomnienia „Szarego”); publikację wznowiono następnie w 1992 r. i 2009 r. Z kolei por. Stefan Bembiński „Harnaś” w latach 1989–1991 sprawował mandat senatora RP z ramienia „Solidarności”. W 1996 r. opublikował pamiętnik pt. Te pokolenia z bohaterstwa znane.

Spodobał ci się nasz artykuł? Podziel się nim na Facebooku i, jeśli możesz, wesprzyj nas finansowo. Dobrze wykorzystamy każdą złotówkę! Kliknij tu, aby przejść na stronę wsparcia.

Bibliografia:

  • Falkiewicz K., W celi śmierci słychać oddech Pana Boga, „Gazeta Kielecka”, nr 1, 21 XII 1989, s. 6–7.
  • Jastrzębski C., Otwinowski K., Otwinowska M., Miejsca pamięci narodowej w Kielcach, Kielce 2010, s. 87–88, 226.
  • Jerzmanowski J., W starych Kielcach, Łódź 1984, s. 253–255.
  • Massalski A., Meducki S., Kielce w latach okupacji hitlerowskiej 1939–1945, Wrocław 1986, s. 352–355.
  • Piątkowski S., Sołtysiak M., Antoni Heda „Szary”. Biografia, Kielce 2011, s. 55–60.
  • Śmietanka-Kruszelnicki R., Sołtysiak M., Rozbicie więzienia w Kielcach w nocy z 4 na 5 sierpnia 1945 r., b.m.w. 2009, s. 3–4, 6, 9, 11–12, 17.
  • Zieliński J., Kielce w Polsce Ludowej, Warszawa 1978, s. 279–280.

Tekst opublikowano pierwotnie 05.08.2014 r.


Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.
Strony:
1 2 3
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Piotr Siudy

Absolwent I Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Żeromskiego w Kielcach. Student Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. Przygotowuje pracę licencjacką, dotyczącą postaci Jana Piwnika „Ponurego” i jego zgrupowań partyzanckich. Zainteresowania badawcze: historia Kielc i regionu.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org