Opublikowano
2014-02-24 16:44
Licencja
Wolna licencja

Albrecht von Wallenstein (1583–1634): od bohatera do zdrajcy

Wojna trzydziestoletnia to czas, w którym kariery dynamicznie się rozwijały i upadały z hukiem. Przykładem osoby, która doświadczyła jednego i drugiego, jest ambitny i potężny wódz Albrecht von Wallenstein.


Strony:
1 2 3 4 5

Albrecht von Wallenstein (portret autorstwa Michiela van Mierevelta, XVII wiek) Albrecht Wenzel Eusebius Wallenstein (cz. Valdštejn) urodził się 24 września 1583 roku w czeskiej miejscowości Hermanice. Pochodził ze zubożałej rodziny szlacheckiej. Gdy miał 12 lat, zmarli jego rodzice, a opiekunem został wuj ze strony matki, Heinrich Slavata (wuj Wilhelma Slavaty, jednego z wyrzuconych przez okno podczas drugiej defenestracji praskiej w 1618 roku). Wychowywał się w duchu wyznań protestanckich: luteranizmu i kalwinizmu, a dzięki wujowi poznał także doktrynę braci czeskich.

W wieku czternastu lat Albrecht został wysłany do szkoły w Złotoryi. Podczas nauki doświadczał nieprzyjemności ze strony Niemców: zachowało się pismo Wallensteina do zwierzchnika miasta, w którym narzekał on na wyzwiska (w tym nazywanie „kalwińskim ścierwem”) oraz obrzucanie kamieniami ze względu na czeskie pochodzenie i wyznawanie kalwinizmu. W 1599 roku rozpoczął studia na protestanckiej akademii w Altdorfie k. Norymbergi. Znany był z tego, że chętnie uczestniczył w różnorakich burdach. Był jednym z przywódców studenckiego „gangu”, który wsławił się zdewastowaniem bursy oraz walką ze strażą miejską Wallenstein trafił w jej wyniku do więzienia, które wkrótce jednak opuścił dzięki znajomościom. Stało się tak dzięki listowi do władz miasta, w którym wspomniał o dwóch dalszych krewnych będących członkami Tajnej Rady Cesarskiej (nie wiadomo jednak, o kogo dokładnie chodziło). Po wyjściu na wolność Wallenstein wyruszył w podróż po Europie, z której wrócił do rodzinnych Hermanic w 1602 roku.

Młody żołnierz

W 1604 roku Albrecht zaciągnął się do armii Rudolfa II, z którą wyruszył na Węgry do walk przeciwko Turkom. Dzięki swoim koneksjom (być może tym samym, dzięki którym wyszedł z więzienia w Altdorfie) niemal natychmiast po zaciągnięciu się na służbę otrzymał stopień chorążego, a podczas walk awansował na kapitana. W czasie pobytu na froncie Wallenstein miał okazję poznać dowódców późniejszej wojny trzydziestoletniej: Johanna t’Serclaesa, hrabiego Tilly, Baltazara Marradasa oraz Heinricha Thurna.

W roku 1606 Wallenstein powrócił z frontu i podjął studia na uniwersytecie w Ołomuńcu, powstałym na bazie jezuickiego kolegium. Wskutek kontaktu z jezuitami Albrecht zmienił wyznanie na katolickie. Dokonał tego prawdopodobnie ze względu na swoje ambicje: w armii cesarskiej protestantów nie dopuszczano do wyższych stopni. Dzięki konwersji, doświadczeniu wojennemu oraz rekomendacji ze strony szwagra Karola Žerotína, w 1607 roku został podkomorzym na dworze Macieja Habsburga. Wziął udział w wyprawie na Morawy w 1608 roku, kiedy to Maciej wyprawił się zbrojnie na swojego brata i zarazem cesarza, Rudolfa II Habsburga. Prawdopodobnie jednak Wallenstein nie brał udziału w walkach, które zakończyły się bardzo szybko.

Zapewne jeszcze w tym samym roku Wallenstein powrócił do Ołomuńca, gdzie w 1609 roku ożenił się z zamożną katolicką wdową Lukrecją Nekšovą von Landek, starszą od niego o rok. Posiadała ona kilka miast na wschodnich Morawach, które Wallenstein przejął po jej śmierci w roku 1614. Na Morawach dowodził oddziałem muszkieterów, a od 1612 roku, kiedy to tron objął Maciej Habsburg, stale przebywał na dworze nowego cesarza. Mimo iż za panowania tego władcy narastał konflikt pomiędzy katolikami a protestantami, nie wykorzystywał on Wallensteina do żadnych politycznych rozgrywek.

Horoskop Wallensteina postawiony przez Johannesa Keplera w 1608 r. Gdy Turcy kolejny raz zagrozili cesarstwu, w 1615 roku uchwalono zwiększenie sił obronnych kraju. Wallensteinowi przydzielono oddział piechoty w sile 3000 żołnierzy. Rok później otrzymał on godność podkomorzego na dworze brata Macieja, arcyksięcia Maksymiliana. W 1617 roku Albrecht na własny koszt wystawił dla arcyksięcia Ferdynanda Styryjskiego oddział 200 kawalerzystów na potrzeby konfliktu austriacko-weneckiego. Przyczyną wojny była korsarska działalność chorwackich Uskoków, katolickich uciekinierów przed wojskami tureckimi. W lipcu tego roku wojska Wallensteina dotarły pod obleganą przez siły weneckie twierdzę Gradisca. Pod koniec roku oblężenie zostało zwinięte i podpisano pokój, a Wallenstein powrócił do kraju.

Pogromca rebeliantów

23 maja 1618 roku miała miejsce druga defenestracja praska, która stała się początkiem wojny trzydziestoletniej. Jej początkowy etap miał miejsce właśnie w Czechach. W 1618 roku Wallenstein ze stopniem pułkownika morawskiego stacjonował na Morawach z dość licznymi wojskami: 3 000 piechurów i 2 000 kawalerzystów. Podobnie jak Morawianie, starał się zachowywać wówczas neutralność: konflikt miał podłoże religijne (protestanci przeciw katolikom), on sam był zaś katolikiem, a jego szwagier protestantem. Mimo neutralności, sprzyjał jednak katolickim Habsburgom.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Polecamy e-book Marka Groszkowskiego „Batoh 1652 – Wiedeń 1683. Od kompromitacji do wiktorii”

Autor: Marek Groszkowski
Tytuł: „Batoh 1652 – Wiedeń 1683. Od kompromitacji do wiktorii”

Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]

ISBN: 978-83-934630-7-7

Stron: 117

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)

7,9 zł

(e-book)

Strony:
1 2 3 4 5
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Szymon Sojka

Student II roku studiów magisterskich z historii i III roku filologii rosyjskiej na Uniwersytecie Rzeszowskim. Interesuje się dziejami Wielkiego Księstwa Litewskiego, Rosji, Skandynawii oraz krajów nadbałtyckich, historią wojskowości (zwłaszcza nowożytnej), a także współczesną Białorusią oraz literaturą narodnicką.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org