Autor: Daria Czarnecka
Tagi: Recenzje, Książki, II wojna światowa, Historia społeczna, Polska, Europa
Opublikowany: 2022-11-28 09:09
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone

Jakub Gałęziowski – „Niedopowiedziane biografie. Polskie dzieci urodzone z powodu wojny” – recenzja i ocena

Wojny niosą ze sobą różnego rodzaju ofiary. Wśród nich są te, o których niewiele się mówi (zarówno w rodzinach, jak i w przestrzeni publicznej) – dzieci urodzone z powodu wojny. Dopiero od niedawna głosy tych osób są słyszane i opisywane przez badaczy.
REKLAMA

Jakub Gałęziowski – „Niedopowiedziane biografie. Polskie dzieci urodzone z powodu wojny” – recenzja i ocena

Jakub Gałęziowski
„Niedopowiedziane biografie. Polskie dzieci urodzone z powodu wojny”
Ocena: 8
69,90 zł
Wydawca: Wydawnictwo Krytyki Politycznej
Rok wydania: 2022
Okładka: twarda
Liczba stron: 512
Format: 145x205 [mm]
Format ebooków: dostępny
ISBN: 978-83-67075-35-0
EAN: 9788367075350

Jakub Gałęziowski jest doktorem historii związanym z uniwersytetami w Augsburgu i Warszawie. Do jego zainteresowań badawczych należą historia mówiona i badania biograficzne ze szczególnym uwzględnieniem aspektów etycznych i roli emocji w badaniach naukowych. Jest współzałożycielem (a obecnie prezesem) Polskiego Towarzystwa Historii Mówionej oraz członkiem zespołu redakcyjnego „Wrocławskiego Rocznika Historii Mówionej”. W ramach serii historycznej Wydawnictwa Krytyki Politycznej do rąk czytelników trafiła jego najnowsza praca dotycząca polskich dzieci wojny.

Childen born of war (CBOW) czyli dzieci urodzone z powodu wojny są owocem relacji okupantów z kobietami z podbitych narodów, zarówno związków dobrowolnych, jak i gwałtów. Na forum międzynarodowym takie dzieci były ukrywane, a nawet w majestacie prawa państwowego szykanowane. Nie bez znaczenia jest fakt, że dopiero 19 czerwca 2008 r. Rada Bezpieczeństwa ONZ uchwaliła rezolucję 1820 potępiającą użycie przemocy seksualnej jako narzędzia wojny. Potwierdzono również, że „gwałt i inne formy przemocy seksualnej mogą zostać uznane za zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości lub akt konstytutywny w odniesieniu do ludobójstwa”. Od 2015 r. 19 czerwca jest Międzynarodowym Dniem Eliminacji Przemocy Seksualnej w Konfliktach Zbrojnych. Podczas trzecich obchodów w siedzibie ONZ w Nowym Jorku pozwolono przemówić mężczyźnie poczętemu w wyniku wojennego gwałtu, Alenowi Muhićowi.

Gałęziowski przedstawia początki konceptualizacji CBOW jako osobnej kategorii ofiar wojny oraz związane z tym dylematy badawcze w każdym z krajów. Dzięki bardzo wnikliwej analizie zachowanych archiwaliów oraz rozmów z CBOW przedstawia bardzo wnikliwie skalę tego zjawiska w Polsce. Co ciekawe, w naszym kraju dzieci urodzone z powodu wojny (czy to z gwałtu czy też dobrowolnej relacji) nie miały z powodu swojego pochodzenia żadnych problemów ze strony państwa. Dużo trudniej było z sytuacją w rodzinach, gdzie matki CBOW często nie znajdowały oparcia i zmuszone były do przeprowadzki w odległe regiony kraju. Również wśród sąsiadów nazywano dzieci będące pozostałością sowieckich gwałtów Stalinkami bądź Porusami, a dzieci Niemców Frycami.

REKLAMA

Bardzo ciekawym passusem poruszonym w recenzowanej pozycji jest sprawa repatriacji dzieci, które miały zostać wywiezione w ramach Organizacji Lebensborn. Z przedstawionych przez autora danych wynika, że wśród dziecięcych repatriantów znakomita część urodzona została przez polskie robotnice przymusowe na terenie Trzeciej Rzeszy. Opisując fakt, że władze ludowe bardzo późno „zabrały się” za sprowadzanie osieroconych lub porzuconych dzieci uznawanych za polskie autor przyznaje, że nie wie dlaczego się tak stało. Jestem zdania, że dużą rolę odegrały tutaj kwestie wysiedleń ludności niemieckiej z tzw. Ziem Odzyskanych. Władze komunistyczne odbierały Niemcom dzieci, które spełniały określone warunki, aby stać się pełnowartościowymi obywatelami Polski w ramach planu odbudowy siły żywej narodu. Do takich powszechny zdarzeń dochodziło m. in. w obozach na Dolnym Śląsku. Wyłapywano również błąkające się dzieci, które w wyniku działań wojennych pozostały bez opieki. Tacy małoletni w krajach bałtyckich określani są mianem wilczych dzieci. W Polsce ten termin nie obowiązuje powszechnie, ale nawet ja pamiętam jak mój ojciec mówił o osobach urodzonych w niemieckich rodzinach jako o „sierotach po Hitlerze” (absolutnie wypierając fakt, że sam był synem takiej „sieroty”).

Autor wykonał porządną pracę badawczą wprowadzając do dyskursu historiograficznej zupełnie nową dla polskich badaczy kategorię ofiar. Jednak moje wątpliwości wzbudza samo ujęcie kategorii „dzieci urodzonych z powodu wojny”. Wiem, że Jakub Gałęzowski czerpał z teorii i konceptualizacji stworzonej przez zachodnich badaczy. Ale skoro mówimy o dzieciach, których by nie było, gdyby nie wojna to nie można ograniczać się tylko do tych spłodzonych przez strony konfliktu. Są bowiem jeszcze dzieci spłodzone w obozach przez osoby tej samej narodowości (w KL Auschwitz znam jeden taki przykład dziecka ze związku Jana Pileckiego i Genowefy Duszczak), dzieci urodzone w gettach w związkach pozamałżeńskich oraz dzieci ukrywających się Żydów będące wynikiem relacji dobrowolnych i wymuszonych z osobami ich przechowywującymi.

Gratuluję autorowi pierwszego i w dodatku tak dobrze udokumentowanego studium dotyczącego polskich CBOW. Warto zapoznać się z Niedopowiedzianymi biografiami i poszerzyć studia nad tą kategorią ofiar wojny.

Zainteresowała Cię nasza recenzja? Zamów książkę Jakuba Gałęziowskiego „Niedopowiedziane biografie. Polskie dzieci urodzone z powodu wojny” bezpośrednio pod tym linkiem, dzięki czemu w największym stopniu wesprzesz działalność wydawcy lub w wybranych księgarniach internetowych:

REKLAMA
Śledź nas!
Komentarze

O autorze
Daria Czarnecka
Socjolog i historyk, laureatka Konkursu im. Władysława Pobóg-Malinowskiego na Najlepszy Debiut Historyczny Roku 2012. Bibliofil nie nadający się już do leczenia. Z zamiłowaniem i pasją zajmująca się historią II wojny światowej i militariami, dodatkowo specjalistka od ludobójstwa (w teorii, nie w praktyce) i ścigania zbrodniarzy wojennych.

Wszystkie teksty autora
Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy