Opublikowano
2019-09-04 20:34
Licencja
Wolna licencja

Józef Piłsudski… z trochę innej strony

O tym, że Józef Piłsudski „wielkim mężem stanu był” nie trzeba przekonywać chyba nikogo. Ale poza zwycięstwem nad bolszewikami i kluczową rolą w odrodzeniu państwa polskiego ta niezwykła postać ma w życiorysie wiele innych, ciekawych epizodów.


Strony:
1 2 3

Józef Piłsudski w czasie służby w Legionach, ok. 1916 roku (domena publiczna). Wojskowa i polityczna kariera człowieka, który swoją charyzmą pociągnął za sobą cały naród jest bez wątpienia imponująca. Postać Naczelnego Wodza urosła do rangi mitycznej jeszcze za jego życia, a i dzisiaj na hasło „Piłsudski” wyobrażamy sobie przede wszystkim posępną, wyprostowaną postać z posągu, na twarzy której maluje się troska o przyszłość kraju. Mało kto choć na chwilę ma przed oczami bystrookiego młodzieńca, studiującego medycynę, przystojnego awanturnika, który organizował napady na kasy powiatowe i pociągi czy wreszcie poczciwego „Dziadka”, który w jedynym zachowanym dla potomności nagraniu mówił: „Żywiołem szczęścia jest śmiech. A im bardziej jest pustym i szczerym, im bardziej nazywamy go dziecinnym, tym więcej jest w nim szczęścia, tym więcej jest w nim nieba na ziemi”. Życie Józefa Piłsudskiego było barwne i zawierało mnóstwo fascynujących wątków, które zostały przyćmione przez jego najsłynniejsze działania.

Józef Piłsudski: brat, student, opozycjonista, sybirak

Przyszły wódz przyszedł na świat w Zułowie na Wileńszczyźnie, w rodzinie o szlacheckich tradycjach. Jego ojciec Józef Wincenty był powstańcem styczniowym, a matka Maria z Bilewiczów należała do znanego rodu herbu Mogiła. Obok „Ziuka” – bo tak przezywano Józefa w rodzinnym domu – historia pamięta najwyżej o jego bracie Bronisławie Piłsudskim. Tymczasem rodzina, poza dwójką najsłynniejszych braci, liczyła również wiele innych dzieci: od najstarszej Heleny (ur. w 1864 roku), przez Zofię (1865), Adama (1869), który został wiceprezydentem Wilna i senatorem II RP, Kazimierza (1871), honorowego członka Polskiego Związku Szachowego, odznaczonego Złotym Krzyżem Zasługi, Marię (1873), Jana (1876), Ludwika (1879), Kacpra (1881), aż po zmarłych we wczesnym dzieciństwie bliźniaków Piotra i Teodora (1882). Marszałek mógł więc poszczycić się naprawdę licznym rodzeństwem.

Młody Józef Piłsudski w 1885 roku (domena publiczna). Niewiele jednak brakowało, a kariera Józefa Piłsudskiego mogłaby potoczyć się zupełnie inaczej. Podjął bowiem studia medyczne w Charkowie. Jak sam twierdził – wybrał ten kierunek ze zwykłej przekory. Nauka szła mu dobrze, jednak po pierwszym roku dały o sobie znać konsekwencje jego drugiego życia – w konspiracji antyrosyjskiej. Jeszcze w gimnazjum Józef razem z Bronisławem założyli samokształceniowe kółko „Spójnia”, które sprowadzało z Warszawy do Wilna polskie książki. Na studiach obaj obracali się w kręgach konspiracyjnych kół studenckich, w tym przygotowującej zamach na cara rosyjskiej organizacji „Narodnaja Wola” – przy czym to Bronisław był w nich aktywniejszy. Jednak nawet mniej zaangażowanemu Józefowi najpierw w 1886 roku nie pozwolono przenieść się na uniwersytet w Dorpacie ze względu na działalności opozycyjną, a następnie w 1887 roku oskarżono go o spisek na życie cara. „Ziuk” bowiem nieopatrznie pomógł zamachowcom w próbie zdobycia trucizny, oprowadzając jednego z nich po Wilnie.

W więzieniu śledczym w Petersburgu zdecydowano, że w procesie będzie odpowiadał w charakterze świadka, jednak ostatecznie i tak otrzymał wyrok pięciu lat zesłania na Syberię. Po długiej podróży od Petersburga, przez Moskwę, Niżny Nowogród, Tomsk, Krasnojarsk oraz Irkuck, osadzono go w Kireńsku. Pech prześladował Piłsudskiego i na ostatnim etapie podróży znów znalazł się w niewłaściwym miejscu i czasie: w Irkucku wybuchł bowiem bunt więźniów, a przyszłego Marszałka, jako rzekomego uczestnika, nie dość że dotkliwie pobito (stracił wtedy dwa przednie zęby), to jeszcze skazano na dodatkowe pół roku tułaczki. W Kireńsku przebywał od końcówki grudnia 1889 do lipca 1890 roku, kiedy to przeniesiono go do wsi Tunka, gdzie warunki życia były już nieco lepsze i gdzie doczekał zwolnienia.

Józef Piłsudski – walka o niepodległość i przewrót majowy

Czytaj dalej...

Redaktor, wariat i rozbójnik

Ukształtowany doświadczeniem Syberii, Piłsudski wrócił do Polski i w ramach Polskiej Partii Socjalistycznej zaczął swoją działalność na polu słowa pisanego. Jego pierwszym znacznym sukcesem było przetłumaczenie, opatrzenie przypisami i wydanie wykradzionej przez PPS broszury generała-gubernatora Aleksandra Imeretyńskiego, w której zawarto między innymi opis brutalnych metod wykorzystywanych w czasie śledztw. Stało się to jedną z najważniejszych przyczyn odwołania Imeretyńskiego ze stanowiska. Piłsudski był również redaktorem naczelnym nielegalnego pisma „Robotnik”, gdzie pisał pod pseudonimem „Wiktor”. Zdekonspirowany w 1900 roku, został ponownie aresztowany i osadzony w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej – więzienia, z którego według powszechnej opinii nie można było uciec.

Fotografie Piłsudskiego po aresztowaniu przez Ochranę w 1900 roku (domena publiczna).

Pomysłowemu Piłsudskiemu jednak się to udało. Symulował chorobę psychiczną tak dobrze, że doktor Iwan Szabasznikow skierował go na badania do szpitala Mikołaja Cudotwórcy w Petersburgu. W przekonaniu pochodzącego z głębi Rosji lekarza miała też pomóc długa rozmowa o pięknie Syberii, którą Piłsudski ponoć z nim przeprowadził. W każdym razie ze szpitala psychiatrycznego przyszły marszałek uciekł bez większych problemów w maju 1901 roku, z pomocą PPS-owca Władysława Mazurkiewicza, który specjalnie w tym celu postarał się o posadę w petersburskiej klinice.

Artykuł inspirowany filmem „Piłsudski”, którego premiera zaplanowana jest na 13 września 2019 roku. Przejdź na oficjalną stronę tej produkcji i dowiedz się o niej więcej!.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Strony:
1 2 3
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Gość: Rotmistrz |

Szanowny Autorze. Mnie Pan musisz przekonać, bo ja jakoś Piłsudskiego widzę inaczej... jest już wiele książek, które pokazują prawdę o Piłsudskim, a nie podtrzymują tezy propagandowe tworzone od 1914 r., a szczególnie od 1926 r. ...



Odpowiedz

Gość: Marek Wiktor |

..."oficjalnie wracając na łono Kościoła katolickiego..." Ksiądz Józef Warszawski pisze, że akt konwersji Piłsudskiego z protestantyzmu na katolicyzm nie posiada formalnych podstaw prawnych, albowiem nie stanowi odpisu z metrykalnych ksiąg Kościoła katolickiego. "Kopia aktu" znaleziona w 1972 roku nie jest poświadczona przez żaden oficjalny dokument kościelny. Piłsudski aż do dnia swojej śmierci nie wrócił formalnie do Kościoła katolickiego. Dokument ten jest jedynie kopią nieznanego obecnie oryginału i nie posiada podpisu samego Józefa Piłsudskiego, nie można go więc traktować jako poważnego dokumentu historycznego. Znajdują się na nim dwa podpisy, oczywiście w formie kopii, domniemanych świadków owej fikcyjnej konwersji - Kazimierza Sosnkowskiego oraz Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego. (przepisane z : Tomasz Ciołkowski "Józef Piłsudski sfałszowana biografia")



Odpowiedz

Gość: Robert |

Piłsudski był postacią wybitna, ale był też niezwykłym człowiekiem ze swoimi wadami i zaletami. Mnie ta postać zawsze fascynowała. Niedługo na ekrany kin wchodzi nawet pełnometrażowy film o tej postaci. Jestem ciekawy czy twórcom uda się uchwycić ten "ludzki" aspekt życia Marszałka.



Odpowiedz
Mateusz Balcerkiewicz

Redaktor portalu Histmag.org, archiwista Archiwum Akt Nowych w Warszawie, magister historii na Uniwersytecie Warszawskim. Hobbystycznie członek grupy rekonstrukcyjnej Towarzystwo Historyczne "Rok 1920", oraz gitarzysta zespołu heavymetalowego.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org