Opublikowano
2017-08-01 10:22 (akt. 2019-07-31 15:21)
Licencja
Wolna licencja

Powstanie Warszawskie – przyczyny wybuchu, przebieg i niemieckie zbrodnie

Powstanie Warszawskie to jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w historii Polski XX wieku. Jego geneza, powstańcze bitwy, zbrodnie niemieckie oraz pamięć o nim do dziś są tematem dyskusji i zainteresowania wielu pokoleń. Tu znajdziesz informacje i opinie o Powstaniu Warszawskim.


Zobacz też: Tematy Histmag.org - jeśli nie wiesz od czego zacząć!

Przyczyny wybuchu Powstania Warszawskiego

Powstanie Warszawskie wybuchło 1 sierpnia 1944 roku. Było to jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w historii Polski XX wieku. Jak doszło do Powstania Warszawskiego? Kto chciał wybuchu powstania, a kto się mu sprzeciwiał? Dlaczego powstanie wybuchło? Czy miało szanse powodzenia? Czy biorąc pod uwagę czysto wojskowe argumenty Powstanie Warszawskie miało sens? W poniższych tekstach ich autorzy przyglądają się bliżej tym zagadnieniom.

Przyczyny powstania warszawskiego – polityka polskich władz cywilnych i wojskowych

Przyczyny powstania warszawskiego leżały w skomplikowanej sytuacji politycznej w czasie II wojny światowej. Polskie władze cywilne i wojskowe nie były jednomyślne w ocenie sensu zrywu przeciwko niemieckiemu okupantowi. Kto chciał jego wybuchu, a kto się temu sprzeciwiał?



Czytaj dalej...

Kazimierz Sosnkowski: bezsilny sprzeciw Naczelnego Wodza

Kazimierz Sosnkowski krytykował pomysł antyniemieckiego powstania w Polsce, twierdząc, że nie może liczyć ono na pomoc ze strony aliantów i będzie jedynie służyć realizacji interesów ZSRR. Mimo że był Naczelnym Wodzem, nie podejmował w tej kwestii ostatecznej decyzji. Sam znajdował się w zaciekłym sporze z premierem Mikołajczykiem.



Czytaj dalej...

Obłęd w Warszawie - 31 lipca 1944

Dlaczego wybuchło powstanie warszawskie? Czy z wojskowego punktu widzenia miało ono szanse na sukces? Kto odpowiada za rzeź cywilnych mieszkańców stolicy? - pyta Piotr Zychowicz. Dlaczego 31 lipca 1944 obłęd zapanował w Warszawie?



Czytaj dalej...

Piotr Zychowicz: podczas wojny rząd lekkomyślnie szafował polską krwią!

Czy powstanie warszawskie było „obłędem”, a Polska stała się ofiarą naiwności rządu emigracyjnego w Londynie? Rozmawiamy z Piotrem Zychowiczem, autorem głośnej książki „Obłęd '44”.



Czytaj dalej...

Lato 1944 [Nieskończenie Niepodległa]

W obliczu zbliżającej się ze wschodu Armii Czerwonej Rząd na Uchodźstwie, dowództwo Armii Krajowej i kierownictwo Polskiego Państwa Podziemnego stanęło wobec trudnego dylematu – czy w Warszawie powinno wybuchnąć powstanie?



Czytaj dalej...

Powstanie Warszawskie w liczbach [infografika]

Za każdym razem gdy myślimy o Powstaniu Warszawskim pada wiele słów. Tym razem pozwólmy przemówić liczbom.



Czytaj dalej...

Powstanie Warszawskie: przebieg i niemieckie zbrodnie

Powstanie Warszawskie przyniosło ze sobą szereg kolejnych niemieckich zbrodni. Jak doszło do rzezi Woli, jednej z największych masakr dokonanych na ludności cywilnej podczas II Wojny Światowej? Czym był śródmiejski trójkąt śmierci? W jaki sposób zginęło tysiące mieszkańców Warszawy? Co z rzezią powstańczej Warszawy mieli wspólnego Kozacy? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w poniższych tekstach.

Powstanie Warszawskie: rzeź Woli

Rzeź Woli - początek sierpnia 1944 przyniósł największą masakrę dokonaną na polu bitwy podczas II wojny światowej...



Czytaj dalej...

Śródmieście Południowe w Warszawie: śródmiejski trójkąt śmierci

Rzeź Woli, rzeź Ochoty… – tragedia tych dzielnic Warszawy jest stosunkowo dobrze znana i opisana. Jednak poza historykami mało kto pamięta, że eksterminację ludności miasta rozpoczęto w Śródmieściu Południowym. W pierwszych dniach sierpnia 1944 roku zginęły tam z niemieckich rąk tysiące mieszkańców Warszawy – mężczyźni, kobiety i dzieci.



Czytaj dalej...

Kozacka rzeź Powstania?

W założeniu oddziały kozackie służące u boku Hitlera miały przede wszystkim być wsparciem w walkach przeciwko Sowietom. III Rzesza miała dla nich jednak inne zadanie. W roku 1944 Kozacy nie tylko pacyfikowali Jugosławię, ale też brali czynny udział w rzezi powstańczej Warszawy.



Czytaj dalej...

Powstanie Warszawskie: oddziały polskie

Jak wyglądały walki w czasie warszawskiego powstania? Jak Niemcy próbowali stłumić powstanie? Jaki udział w Powstaniu Warszawskim miały Narodowe Siły Zbrojne? Jaka była historia poszczególnych powstańczych oddziałów? Jaka rolę w powstaniu odegrała radiostacja „Błyskawica”? I dlaczego tak ważne dla powstania były warszawskie kanały? O tym wszystkim przeczytasz w poniższych artykułach.

Alexandra Richie: Warszawa drugim Stalingradem?

Czy Warszawa była drugim Stalingradem? Czym wytłumaczyć bestialstwo oddziałów Kamińskiego i Dirlewangera? Opowiada Alexandra Richie, autorka książki „Warszawa 1944. Tragiczne powstanie”.



Czytaj dalej...

Warszawa 1944: „Najgorsze walki uliczne od czasów Stalingradu”

O tym, jak Niemcy próbowali stłumić powstanie, codzienności na oblężonym Starym Mieście i wojnie z perspektywy szesnastolatka.



Czytaj dalej...

Narodowe Siły Zbrojne w Powstaniu Warszawskim

Paweł Wieczorkiewicz postawił swego czasu tezę, że w historiografii historii Polski dwudziestego wieku nie ma podobnie pokrzywdzonej organizacji co Narodowe Siły Zbrojne. Trudno nie zgodzić się z takim sądem.



Czytaj dalej...

„Armia Ludowa” - komunistyczna prasa z powstania warszawskiego

Poprzednio pisałem o jednym z powstańczych pism jakim był „Żołnierz Starego Miasta”, wydawany przez członków Narodowych Sił Zbrojnych. Tym razem chciałbym zaprezentować pismo redagowane przez całkowicie inne ugrupowanie polityczne, czyli Polska Partię Robotniczą.



Czytaj dalej...

Radiostacja „Błyskawica”: głos Warszawy

Radiostacja „Błyskawica” nadawała podczas powstania warszawskiego. Mówi się, że sprawa, której nie słychać, nie istnieje. Armia Krajowa była tego świadoma: gdy zaczynała szykować powstanie warszawskie, zadbała o to, by świat się o nim dowiedział.



Czytaj dalej...

Jednokartkowy „Głos Starego Miasta” w powstańczej Warszawie

W czasie powstania warszawskiego w walczącej stolicy ukazywało się wiele tytułów prasowych wydawanych przez polskie podziemie. Jednym z nich był „Głos Starego Miasta”. Jakiego rodzaju treści można było w nim znaleźć?



Czytaj dalej...

Żandarmeria AK w powstaniu warszawskim

Powstanie warszawskie wzbudza wiele skrajnych emocji. Podział między stronami dyskursu jest radykalny − od traktowania powstańców jak aniołów z biało-czerwonymi opaskami, po oskarżenia o zniszczenie miasta i nieprzemyślany zryw. Prawda jednak rzadko kiedy jest czarno-biała, o czym może świadczyć istnienie takiej formacji, jak żandarmeria AK.



Czytaj dalej...

Batalion AK „Czata 49”

Przez 63 dni Powstania Warszawskiego Batalion „Czata 49” przeszedł bardzo długi i krwawy szlak bojowy z Woli przez Stare Miasto, Śródmieście, Czerniaków, Mokotów, skończywszy znów w Śródmieściu. Żołnierze „Czaty 49” wzięli udział w dramatycznych i krwawych walkach o takie obiekty jak choćby: cmentarze na Woli, magazyny na ul. Stawki, Dworzec Gdański, szpital św. Jana Bożego. Ich losy opisuje w swojej książce i w niniejszym artykule Bartosz Nowożycki.



Czytaj dalej...

„Zośka” się przebija – przebicie do Śródmieścia 30/31 sierpnia 1944 r.

W 1944 roku kilkudziesięciu powstańców dokonało rzeczy niemożliwej. Odcięci od oddziału, zdani tylko na własne siły, podjęli nadludzki wysiłek, aby przetrwać. Przebicie do Śródmieścia obrosło legendą…



Czytaj dalej...

Pałacyk Michla: bohaterski opór oddziału „Gryfa”

Pałacyk Michla to jedno z miejsc na powstańczej mapie Warszawy, na którym zryw z sierpnia 1944 roku odcisnął swoje piętno. Co w nim niezwykłego?



Czytaj dalej...

Kanały - tajna broń powstania warszawskiego

Kanały znajdujące się w stolicy Polski owiane są mroczną legendą. Wybuch powstania w Warszawie był dla Niemców sporym zaskoczeniem. Jeszcze większym zaskoczeniem były miejsca i sposoby walki przyjęte przez powstańców.



Czytaj dalej...

Powstańcy warszawscy

Jak Powstanie Warszawskie wspominają jego uczestnicy? Co najbardziej zapadło im w pamięć? Kto walczył w Powstaniu Warszawskim? Kim byli sami powstańcy? Jak Powstanie Warszawskie wygląda na fotografiach. Dowiedzcie się i zobaczcie to sami w poniższych tekstach!

Wspomnienia Macieja Bernhardta z powstania warszawskiego (I)

Niezwykłe, osobiste, poruszające. Przedstawiamy wspomnienia profesora Macieja Bernhardta, uczestnika powstania warszawskiego.



Czytaj dalej...

Powstańczy lekarz: Starałem się zrobić coś więcej, niż tylko dla siebie

Powstanie Warszawskie to nie tylko walki Armii Krajowej, ale również trud wielu ludzi, którzy nieśli pomoc lekarską rannym powstańcom. O to, jak wyglądało tajne nauczanie medycyny w Warszawie oraz powstanie z perspektywy służby medycznej, zapytaliśmy pana Mieczysława Buczkowskiego, ps. „Buk”.



Czytaj dalej...

Żołnierz, który pozostał harcerzem – Andrzej Romocki „Morro”

Legenda Batalionu „Zośka”. Najmłodszy kapitan w Armii Krajowej. Pułkownik Jan Mazurkiewicz „Radosław” powiedział o nim, że był najzdolniejszym dowódcą kompanii jakiego znał. Nieprzeciętny, niezwykły człowiek. Andrzej Romocki „Morro” – żołnierz, który do końca pozostał wierny harcerskim ideałom.



Czytaj dalej...

Hrabiowie na barykadach. Arystokracja w powstaniu warszawskim

Od piły, dłuta, młota, kielni – Stolico, synów swoich sław, że stoją wraz przy Tobie wierni, na straży Twych żelaznych praw… – głoszą słowa „Warszawskich dzieci”. Ale oprócz nich w Warszawie byli też hrabiowie i książęta. Warto o nich opowiedzieć.



Czytaj dalej...

Wiesław Chrzanowski: fotograf Powstania Warszawskiego

Człowiek, bez którego o powstańczej codzienności wiedzielibyśmy znacznie mniej. Naukowiec, żołnierz, wielki patriota. Wiesław Chrzanowski: fotograf Powstania Warszawskiego...



Czytaj dalej...

Pytanie (nie tylko) o Powstanie: Juliusz Kulesza [Video]

Muzeum Powstania Warszawskiego na swoim kanale YouTube rozpoczęło nową serię pt. „Pytanie (nie tylko) o Powstanie”. W pierwszym odcinku występuje Juliusz Kulesza „Julek”, grafik i pisarz, rodowity warszawiak, autor licznych książek dotyczących Powstania Warszawskiego. Serdecznie polecamy!



Czytaj dalej...

Lato 1944: opowieści ze Starego Miasta

Płonąca stolica latem 1944 roku to nie tylko olbrzymie zniszczenia materialne, ale dramat zwykłych ludzi. I największe pragnienie: przeżyć.



Czytaj dalej...

Bohaterstwo i tragedia. Powstanie Warszawskie w fotografii [Galeria]

1 sierpnia 1944 roku Warszawa powstała przeciwko niemieckiemu okupantowi. Po powstaniu została bogata dokumentacja fotograficzna, dzięki czemu możemy zobaczyć zarówno odwagę warszawiaków, jak i tragiczny los walczącej stolicy.



Czytaj dalej...

Miejsca pamięci Powstania

Warszawa pełna jest miejsc pamięci poświęconych Powstaniu Warszawskiemu. Jednym z najważniejszych z nich są Wojskowe Powązki. Z poniższych tekstów dowiecie się więcej nie tylko o nich.

Powązki Wojskowe - miejsce wiecznego spoczynku Powstańców (fotoreportaż)

1 sierpnia to tradycyjnie dzień obchodów rocznicy wybuchu powstania warszawskiego - bohaterskiego i tragicznego zrywu Armii Krajowej. O godz. 17:00 (Godzina „W”) na Cmentarzu Wojskowym na warszawskich Powązkach rozpoczną się uroczystości ku czci powstańców. To właśnie tam pochowana jest większość polskich żołnierzy walczących w stolicy od 1 sierpnia do 2 października 1944 r.



Czytaj dalej...

Jest taka szkoła w Warszawie

Jest taka szkoła w Warszawie, która mogłaby być symbolem powstania. Jej historia nieodłącznie związana jest z dziejami sierpniowego zrywu i łączy w sobie heroizm z tragizmem tamtych dni. Jest taka szkoła, która dzisiaj tętni życiem, będąc najlepszym świadectwem miasta, które wstało z morza ruin.



Czytaj dalej...

Powstanie Warszawskie: opinie

Debata o słuszności Powstania Warszawskiego i wielu jego aspektach trwa od lat. Co warto wiedzieć zanim zacznie się taką dyskusje? Jakie argumenty obu stron warto znać? Jak czcić to powstanie? Czy na tragedii Powstania Warszawskiego powinno się zarabiać? I co począć z pomnikiem Małego Powstańca? Refleksje dotyczące tych problemów przeczytacie w poniższych tekstach.

Zanim zaczniemy dyskusję o powstaniu

Strony dyskusji wielokrotnie podejmują się oceny powstania warszawskiego z punktu widzenia etyki. Nierzadko przy tego typu debatach wkradają się różnego rodzaju uproszczenia i niedomówienia. Warto zatem zastanowić się, co należy ustalić, zanim zacznie się wytaczać argumenty za i przeciw.



Czytaj dalej...

Klęska, krytyka i argumenty „ad comunismum”

Od kilku dni zastanawiałem się w jaki sposób w tym roku opowiadać w „Histmag.org” o kolejnej rocznicy wybuchu powstania warszawskiego unikając odwiecznego, prawdopodobnie nierozwiązalnego na gruncie nauk historycznych, pytania „czy powstanie powinno wybuchnąć?”. Jak się okazuje, nasza skomplikowana historia dosięgnie nawet tych, którzy chcą spojrzeć na nią w inny sposób.



Czytaj dalej...

Jak czcić to Powstanie?

W imię popularyzacji historii i zbliżenia jej do przeciętnego odbiorcy, z kolejnych rocznic wybuchu Powstania robi się coraz większą farsę. Tragedia tysięcy ludzi zamienia się w radosny festyn, a minuta ciszy w manifestację pożałowania godnych interesów politycznych. Dzień po obchodach nie zadaję sobie pytania czy czcić rocznicę wybuchu Powstania, ale jak to robić.



Czytaj dalej...

Mały Powstaniec, duża hańba?

Mały chłopiec z karabinem stojący w Warszawie u zbiegu ulic Podwale i Wąski Dunaj, dla jednych jest wzruszającym przypomnieniem o bohaterstwie dzieci poległych w Powstaniu Warszawskim, inni dostrzegają w nim przesadę zwracając uwagę, że broń niekoniecznie dobrze komponuje się z dzieciństwem. Ponad trzydzieści lat po odsłonięciu pomnika Małego Powstańca nie milkną spory o jego sens.



Czytaj dalej...

Z perspektywy przechodnia

„Odpowiedzialnych za tę decyzję powinno postawić się przed sądem” – grzmiał ponoć generał Anders w reakcji na informację o wybuchu powstania warszawskiego. 63 lata później, 1 sierpnia zaczyna urastać do rangi jednego z ważniejszych świąt narodowych.



Czytaj dalej...

Kup Pan powstanie!

Pod płaszczykiem hołdu i popularyzacji historii, największy polski projekt polityki pamięci powoli zamienia się w tandetę „made in China”. Tragedia powstania warszawskiego dusi się pod klockami, kubeczkami, plastikowymi hełmami i zbroczonymi krwią koszulkami, a ofiary zaczyna się przeliczać na złotówki. A to wszystko w obliczu kłamstwa, że to w trosce o historyczną wiedzę.



Czytaj dalej...

Zdaniem warszawskiego dziecka

Czy Marszałek Piłsudski poparłby Powstanie Warszawskie? Jak poważna materia jest zawarta w tym pytaniu! Niemal każde z jego słów trzeba pisać dużą literą. Odpowiedź postaram się jednak napisać małymi literami.



Czytaj dalej...

Tyson i Powstanie Warszawskie – ile reklamy w historii, ile historii w reklamie?

Udział Mike'a Tysona w kampanii dot. Powstania Warszawskiego wywołał liczne dyskusje. Czy tego typu sposób promowania historii jest odpowiedni? Czy prywatne firmy angażując się w opowieść o dziejach bardziej pomagają, czy szkodzą? Gdzie przebiega granica między historią i reklamą? Zapytaliśmy o to naszych publicystów!



Czytaj dalej...

Pamięć o powstaniu warszawskim – co zmieniło się przez 15 ostatnich lat?

Przed nami 75. rocznica wybuchu powstania warszawskiego. 1 sierpnia w ciągu ostatnich kilkunastu trwale zapisał się w polskim krajobrazie pamięci – o powstaniu i powstańcach pamiętamy wszyscy. Czy wielki projekt przywracania wydarzeń Sierpnia 1944 roku polskiej świadomości odniósł sukces?



Czytaj dalej...

Sonda Histmag.org: czy decyzja o rozpoczęciu Powstania Warszawskiego była słuszna?

W ostatniej sondzie, z okazji rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego, zapytaliśmy Was czy Waszym zdaniem decyzja o rozpoczęciu Powstania Warszawskiego była słuszna? Zobaczcie sami jak głosowali Nasi Czytelnicy! Teraz zaś, z okazji zbliżającej się rocznicy podpisania paktu Ribbentrop-Mołotow, pytamy Was kto był gorszy dla Polski: Hitler czy Stalin?



Czytaj dalej...

Sonda Histmag.org: W jaki sposób powinno się przede wszystkim traktować Powstanie Warszawskie?

W ostatniej sondzie zapytaliśmy, w jaki sposób powinno się przede wszystkim traktować Powstanie Warszawskie? Zobaczcie sami jak głosowali Nasi Czytelnicy! Teraz z kolei kierujemy do Was pytanie: Czy zorganizowanie parady wojskowej 15 sierpnia w Katowicach to dobra decyzja?



Czytaj dalej...

Polecamy książkę „Z Miodowej na Bracką”:

Autor: Maciej Bernhardt
Tytuł: „Z Miodowej na Bracką. Opowieść powstańca warszawskiego”

Wydawca: i-Press [Histmag.org]

ISBN: 978-83-925052-9-7

Oprawa: miękka

Liczba stron: 334

Format: 140×195 mm

24 zł

(papierowa)

8,9 zł

(e-book)
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Gość: vente |

Hańbą jest tylko hańbienie powstań - wszystkich. Hańbą było i jest nie wyciągania wniosków z poprzednich epok dotyczących nas samych i naszych sąsiadów słowiańskich. Hańbą było i jest brak pomocy z naszej strony, w stosunkach wieleckich, łużyckich, czeskich i bałkańskich. Hańbą było i jest brak rozliczeń zdrajców, sprzedawczyków, a wręcz ich gloryfikacja. Hańbą jest służalczość w stosunku do innych nam wrogich państw - wszystkich (Watykan również) A największą brak działań w wymierzeniu kary katowi Warszawy.



Odpowiedz

Gość: Xawery |

@Gość: vente Aktualnie nie widzę służalczości. Jest współpraca i tyle. Nikt też nie służy Watykanowi jak to tam sobie wymyśliłeś. Wiem, ze niektórzy by woleli na przykład Moskwie, a ci bardziej zdesperowani nawet "państwu islamskiemu" ale na szczęście to jakiś margines. Poza tym twój wpis niezbyt odnosi się do treści artykułu. Lepiej poczytaj Wyborczą bo oni tam się w minionym tygodniu stali nagle "powstańcami warszawskimi" i "AKowcami" (pomijając już ich dotychczasowe plucie jadem na jednych i drugich).



Odpowiedz
Redakcja

Redakcja Histmag.org

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org