Pełne średniowiecze

…

Jakie są początki Wilna?

Bez Wilna polska kultura byłaby niepełna, tym bardziej że stolica polskich Kresów to miasto pełne legend. Jaki były jego początki?

Ryszard Jan Czarnowski , Eugeniusz Wojdecki

Ciekawostki i rocznice

Dobrawa, Sygryda, Rycheza. Kobiety w dyplomacji Piastów

Jaką rolę w politycznych ambicjach Piastów odegrały kobiety?

Nauka w Polsce

Recenzje

Robert F. Barkowski – „Tajemnice początków państwa polskiego 966” – recenzja i ocena

Kim był Mieszko? Wikingiem? Waregiem? Słowianinem? Geniuszem politycznym czy typowym polskim cwaniakiem? Skąd się w ogóle Piastowie wzięli na nadwartańskich ziemiach – czy była to inwazja czy przewrót polegający na obaleniu poprzedniej dynastii książęcej? O tym nie dowiecie się państwo z książki Roberta Barkowskiego.

Michał Staniszewski

Newsy

Archeolodzy na tropie pierwszej poznańskiej fary

Kolegiata św. Marii Magdaleny pełniła funkcję najważniejszego kościoła lewobrzeżnego Poznania od 2. poł. XIII aż do końca XVIII w. W miejscu, gdzie kiedyś stał monumentalny kościół, dzisiaj znajduje się Plac Kolegiacki. Trwające właśnie badania archeologiczne mają za zadanie przywrócić pamięć o dawnej świątyni.

Elżbieta Sieradzka

Artykuły

„Albowiem wolą Bożą jest wasze uświęcenie”. Kult świętych w średniowieczu

Święci na przestrzeni minionych wieków odgrywali istotną rolę w chrześcijaństwie ze względu na ich pośrednictwo między Ludem Bożym a samym Bogiem. Wpływ na pobożność ludzi średniowiecza miał przede wszystkim kult maryjny i chrystologiczny. Zaraz po nich rozprzestrzenił się na szeroką skalę kult świętych męczenników i wyznawców, których czczono poprzez oddawanie hołdu relikwiom z ich szczątkami.

Ewelina Kazienko

Wydarzenia

W kraju Mieszka I. Wystawa w Bibliotece Śląskiej z okazji 1050. rocznicy Chrztu Polski

Biblioteka Śląska słynie z ciekawie przygotowanych wystaw rocznicowych, podczas których prezentowane są najciekawsze zbiory instytucji związane z określoną tematyką. Tym razem czytelnicy mogą zapoznać się z ekspozycją dotyczącą Mieszka I oraz Chrztu Polski.

Kamil Kartasiński

Redakcyjne

O „Elicie władzy w Królestwie Jerozolimskim” - rozmowa z Marcinem Sałańskim w TOK FM

Marcin Sałański, autor artykułów w naszym portalu i e-booka „Elita władzy w Królestwie Jerozolimskim (1174–1185)” opowiadał w audycji „OFF Czarek” w radiu TOK FM o niezwykłym świecie średniowiecznej elity Królestwa Jerozolimskiego. Posłuchajcie zapisu tej audycji!

Redakcja

Newsy

Bardzka Madonna najstarszą rzeźbą sakralną w Polsce

Według najnowszych badań, znajdująca się w Bardzie figura Matki Bożej powstała wcześniej niż sądzono. Jeśli doniesienia się potwierdzą może zostać uznana za najstarszą rzeźbę sakralną w Polsce.

Antoni Olbrychski

Multimedia

Orędowniczki chrześcijaństwa w Europie Ranking video

Niekiedy chrzest był warunkiem małżeństwa z chrześcijańską księżniczką, czasem jednak władczynie potrzebowały kilku lat, by skłonić mężów do przyjęcia sakramentów. Możemy jednak śmiało powiedzieć, że chrześcijaństwo w Europie było… kobietą.

Marek Teler

Newsy

Gdzie odbył się chrzest Mieszka?

Mieszko I mógł być ochrzczony, w Poznaniu w kaplicy pałacowej, której relikty odkryto na Ostrowie Tumskim – uważa archeolog prof. Hanna Kóćka-Krenz z Instytutu Prahistorii UAM. Jej zdaniem skromną wiedzę na temat początków polskiej państwowości wzbogacić mogą prace archeologiczne.

Nauka w Polsce

Opinie

Długie narodziny Polski

Człowiek w swojej naturalnej chęci porządkowania rzeczy próbuje wyznaczyć konkretną datę początku i końca wydarzenia lub procesu. W przypadku kształtowania państwowości to zadanie karkołomne. Początków narodu i państwa polskiego może być co najmniej kilka, bo przecież państwo to nie tylko forma organizacji społeczeństwa, ale także abstrakcyjna wartość z którą czujemy się związani.

Sebastian Adamkiewicz

Opinie

Kiedy powstała Polska?

Polska nie powstała nagle. Nie stworzył jej wielki wybuch czy też moc nieogarniętych wzruszeń. Nie wydobyła się ani z wody chrzcielnej Mieszka I, ani z kurzu spod kopyt rycerzy grunwaldzkich. Kiedyś jednak przecież powstać musiała – nie tylko jako państwo, ale konstrukt kulturowy służący do samoidentyfikacji.

Sebastian Adamkiewicz

Artykuły

Pułapki historii. Historiografia chrztu Polski od średniowiecza do współczesności

Chrzest Polski rozbudzał wyobraźnię i zainteresowanie praktycznie wszystkich pokoleń historyków. Prześledzenie historiografii tego wydarzenia doskonale pokazuje wyobrażenia naszych przodków o początkach dziejów państwa oraz dzieje pisarstwa historycznego.

Igor Rosa

Artykuły

Mieszko I przyjął chrzest... i co dalej?

Zmiana religii całego państwa nie jest jednorazowym aktem, który można zamknąć w dacie 966. Co rzeczywiście zmieniło się wówczas w życiu mieszkańców ziem polskich? Jaki wpływ wywarła decyzja księcia rezydującego w Gnieźnie na życie mieszkańców odległych osad, rozrzuconych wśród puszczy? Jak traktował nowy kult sam Mieszko? Wiele z tych pytań na zawsze pozostanie bez odpowiedzi...

Monika Juzepczuk

Artykuły

Między próżnością a pobożnością. Chrzest Polski i Mieszko I: uwagi społeczno-gospodarcze

Wraz z momentem, gdy barbarzyński wódz obmył swe ciało w rytualnym basenie i zmówiono nad nim chrześcijańskie modlitwy – wprowadził swój kraj na karty historii. Pytanie tylko czy wychowany w warunkach ciągłej walki o bogactwa i władzę plemienny lider myślał o przyszłości rodzącego się państwa czy może kierował się prostym egoizmem – kręcącym się wokół pieniędzy i jego własnych kompleksów.

Marcin Sałański

Newsy

„Krzyż i korona” – premiera popularnonaukowego filmu o chrzcie Polski

Dlaczego Mieszko I przyjął chrzest - co mógł na tym zyskać, a co stracić? Kiedy i gdzie ochrzczono naszego pierwszego historycznego władcę? Czy Mieszko rzeczywiście zwalczał skutecznie starą wiarę i zabiegał o chrystianizację swych poddanych? Premiera filmu, który w barwny sposób przybliży odpowiedzi na te pytania, odbędzie się w kwietniu w TVP1 i TVP Historia.

Nauka w Polsce

Newsy

Druga osada wikingów za Oceanem?

Obecność wikingów w Ameryce Północnej poświadczona jest od ponad 50 lat. Najprawdopodobniej jednak ekspansja wojowniczych żeglarzy sięgnęła dalej, niż podejrzewano.

Antoni Olbrychski

Multimedia

Krucjaty – skąd się wzięły i dlaczego fascynują? Video

Krucjaty to jedno z najbardziej znanych zjawisk w historii średniowiecza. Dlaczego warto je poznać? Jakie motywy pchały ludzi do wyprawy do Ziemi Świętej? Czy czegoś możemy się z tego nauczyć? Opowiada o tym Marcin Sałański, nasz publicysta i autor e-booków „Wyprawy krzyżowe. Zderzenie dwóch światów” oraz „Elita władzy w Królestwie Jerozolimskim 1174-1185”.

Marek Teler

Artykuły

Miecz i sakiewka. Wyprawy krzyżowe i gospodarka

Z krucjatami najczęściej kojarzą się nam potyczki krzyżowców z Saracenami. Ale obecność łacinników na bliskim wschodzie nie miała jedynie aspektu militarnego. Śladem krzyżowców do Palestyny przybywali także kupcy z Europy, którzy w walkach z niewiernymi widzieli okazję do pomnożenia swojego majątku.

Michał Kulbiński

Recenzje

Krzysztof Ożóg – „966. Chrzest Polski” – recenzja i ocena

Chrzest z 966 r. jako fundament Polski zbudowanej na wierze w Chrystusa i początek historii narodu, u korzeni którego tkwi Ewangelia. W tym duchu początkom Polski i okolicznościom jej chrztu przygląda się Krzysztof Ożóg.

Przemysław Chudzik

Multimedia

Mieszko III Stary – ostatnie lata panowania Video

W 1194 roku zmarł Kazimierz II Sprawiedliwy, a jego brat Mieszko III Stary ponownie podjął walkę o władzę zwierzchnią w Polsce. Na przeszkodzie stanął mu małoletni bratanek – Leszek Biały.

Historia Na Szybko

Artykuły

Kościół bośniacki – dyskusja o średniowieczu czy o współczesności?

Kościół bośniacki można by z powodzeniem wykorzystać np. do kwestionowania obecnych granic serbsko-bośniackich lub chorwacko-bośniackich. Albo też po to, aby udowodnić odwieczną „bośniackość” terenów obecnej Republiki Serbskiej (Republika Srpska).

Paweł Cholewicki

Newsy

Burzliwe początki Polski. Znaleziono gród zniszczony przez pierwszych Piastów

Ślady po walkach z wojskami Mieszka I lub Bolesława Chrobrego odkryli archeolodzy w czasie wykopalisk w obrębie grodziska w Grodziszczu (woj. lubuskie).

Nauka w Polsce

Ciekawostki i rocznice

Skąd pochodził Rollo?

Pochodzenie Rollona, wikińskiego założyciela Księstwa Normandii, od lat budzi kontrowersje wśród historyków. Teraz do sporu dołączają specjaliści od genetyki, licząc na ostateczne rozstrzygnięcie.

Antoni Olbrychski

Multimedia

Kazimierz Sprawiedliwy – ostatnie lata panowania Video

Rywalizacja Mieszka Starego i Kazimierza Sprawiedliwego trwała z różnym nasileniem do śmierci Kazimierza w 1194 roku. Jaki był jej skutek?

Historia Na Szybko

Recenzje

Maciej Przybył – „Władysław Laskonogi” – recenzja i ocena

Książę krakowski, syn niezmordowanego Mieszka III Starego. Zręczny dyplomata, czy nieudolny przywódca? Jak powinniśmy dziś oceniać postać Władysława Laskonogiego?

Tomasz Grygier

Recenzje

Andrzej Nowak - „Dzieje Polski. Tom 2. Od rozbicia do nowej Polski” - recenzja i ocena

Rozbicie dzielnicowe, okres feudalnej decentralizacji, ale i okres intensywnego rozwoju gospodarczego i kulturalnego - oto tematyka drugiego tomu monumentalnych „Dziejów Polski” Andrzeja Nowaka.

Łukasz Ścisłowicz

Multimedia

Najaktywniejsze politycznie polskie królowe Ranking video

Ignacy Krasicki napisał w „Myszeidzie”: „My rządzimy światem, a nami kobiety”. Tak było również w przypadku polskich władców. Chociaż to królowie podejmowali najważniejsze decyzje polityczne, często kierowali się autorytetem swoich małżonek. Które polskie królowe najbardziej mieszały się do polityki?

Marek Teler

Multimedia

Mieszko III Stary walczy o swoją domenę Video

Na przełomie lat 70. i 80. XII wieku Mieszko III Stary stracił władzę na rzecz młodszego brata Kazimierza Sprawiedliwego oraz syna Odona. Wkrótce jednak ponownie podjął walkę o swoją domenę.

Historia Na Szybko

Multimedia

Wojskowość polska w dobie rozbicia dzielnicowego Video

Trwające prawie dwa stulecia rozdrobnienie Królestwa Polskiego na poszczególne dzielnice, księstwa i księstewka w naturalny sposób prowadziło do wybuchu wojen między Piastami. Jak wyglądała wojskowość w czasie, gdy na ziemiach polskich panowało rozbicie dzielnicowe?

Historia Na Szybko

Beletrystyka

Konanie starego mnicha

Każda wielka historia zaczyna się od narodzin niezwykłego bohatera. No, prawie każda. Są też bowiem takie, które zaczynają się od śmierci.

Robert Low

Artykuły

Średniowieczne techniki szermiercze

Średniowieczna szermierka to prawdziwa sztuka. Jeśli komuś walka mieczem europejskim kojarzy się z tępą rąbaniną pozbawioną finezji, to czas zweryfikować ten pogląd.

Łukasz Makowski

Artykuły

Piotr Włostowic oczami Kraszewskiego: Stara, ale nie (do końca) baśń

Losy Piotra Włostowica znane są ze średniowiecznych dzieł historycznych ( _Roczników_ Jana Długosza, _Kroniki polsko-śląskiej_, _Kroniki wielkopolskiej_ czy _Kroniki polskiej_ Wincentego Kadłubka) oraz zaginionego poematu _Carmen Mauri_, które stanowi jeden z nielicznych przykładów polskiej epiki rycerskiej. Jak był naprawdę?

Maciej Gaździcki

Multimedia

Mieszko Stary i Kazimierz Sprawiedliwy – konflikt dwóch braci Video

Dlaczego doszło do konfliktu dwóch synów Bolesława Krzywoustego: księcia wielkopolskiego Mieszka III Starego i Kazimierza II Sprawiedliwego, który doprowadził do kryzysu systemu senioralnego?

Historia Na Szybko

Opinie

Co ma święty Mikołaj do początków Państwa Polskiego?

_Można domniemywać, że był to zabijaka i zapewne palił, gwałcił_ – powiedziała senator Barbara Zdrojewska na debacie wokół uchwały Senatu z okazji 1050 rocznicy chrztu Polski wywołując tym niemałą burzę. Może dlatego, że jej wypowiedź była intuicyjnie dość bliska atmosfery tamtej epoki.

Sebastian Adamkiewicz

Recenzje

Przemysław Urbańczyk - „Zanim Polska została Polską” - recenzja i ocena

W tym roku obchodzimy 1050. rocznicę chrztu Polski. To doskonała okazja, by przyjrzeć się ponownie nie tylko naszej najdawniejszej historii, ale i dotychczasowym sposobom jej badania, oceniania i traktowania.

Przemysław Chudzik

Newsy

Prusowie przebadani laserem

Rozległe tereny wczesnośredniowiecznej Jaćwieży wnikliwie przebadano skanerem laserowym. Pozwoli to rzucić nieco światła na tajemniczą kulturę Prusów.

Nauka w Polsce

Artykuły

Człowiek średniowiecza wobec świata zwierząt

W średniowieczu zwierzęta był wszechobecne. Chłopi trzymali je w mieszkalnych izbach, możni cenili zaś dobre wierzchowce i psy myśliwskie. Nic dziwnego, że zwierzęta tak mocno odcisnęły się w literaturze i sztuce.

Igor Rosa

Multimedia

Bolesław Kędzierzawy – koniec panowania Video

5 stycznia 1173 roku zmarł Bolesław Kędzierzawy, książę mazowiecki, sandomierski i krakowski, książę zwierzchni Polski od 1146 roku. Jak wyglądały ostatnie lata jego panowania?

Historia Na Szybko

Recenzje

Conn Iggulden - „Zdobywca. Władcy łuku” - recenzja i ocena

Plemiona mongolskie są zjednoczone. Nikt nie podważy władzy Dżyngis-chana. Koczownicy szykują konie, łuki, strzały, miecze czy topory. Wyglądają na południe, w stronę państwa Jin. Lecz wpierw trzeba uporać się z ostatnimi separatystami. Marny będzie ich los, oj marny…

Michał Staniszewski

Ciekawostki i rocznice

Mieszko świętuje, czyli Boże Narodzenie w czasach pierwszych Piastów

Czy w 966 roku obchodzono w państwie polskim Boże Narodzenie? Jak mogły wyglądać uroczystości w tamtym czasie? Choć wydarzyło się to 1050 lat temu, naukowcy odnajdują wiele śladów mówiących o wczesnopiastowskim świętowaniu...

Nauka w Polsce

Recenzje

Narodziny Polski. Pomocnik Historyczny „Polityki” – recenzja i ocena

Czy Mieszko I był chrześcijaninem jeszcze przed rokiem 966? Skąd naprawdę pochodził? Co widnieje na denarze Bolesława Chrobrego: orzeł, gołąb czy paw? Co ma wspólnego z powstaniem Polski zakopane srebro? Jak mieszkali i z czego żyli przodkowie Piastów? Trochę światła na nieoczywiste początki naszego państwa rzuca najnowszy Pomocnik Historyczny „Polityki”.

Przemysław Chudzik

Multimedia

Upadek Bolesława Kędzierzawego Video

Dlaczego Bolesław Kędzierzawy musiał ukorzyć się przed Fryderykiem Barbarossą? Zapraszamy do obejrzenia video na ten temat.

Historia Na Szybko

Newsy

Powstaje fabularyzowany film dokumentalny o chrystianizacji Polski

„Krzyż i korona” to film, który przybliży wydarzenia związane z okolicznościami przyjęcia chrztu przez kształtujące się państwo polskie. Znajdą się w nim inscenizacje z udziałem odtwórców historycznych oraz wirtualne rekonstrukcje najstarszych obiektów sakralnych.

Nauka w Polsce

Artykuły

Pielgrzymki - średniowieczna turystyka

Średniowiecze śmiało można nazwać czasem pielgrzymek. Ruch pątniczy osiągnął apogeum w X wieku i zyskał wręcz turystyczny charakter. W jakim celu prosty człowiek porzucał dom i jakie niebezpieczeństwa czekały na jego drodze?

Marta Przybylak

Artykuły

Srebro - import który stworzył Polskę

Wiemy, że Polska nie powstałaby gdyby nie energiczne plemię Polan. A jaki wpływ na powstanie Polski miał import srebra?

Przemysław Urbańczyk

Recenzje

Świat japońskich rycerzy – recenzja i ocena wystawy

Łączyli w sobie cechy destrukcyjne i twórcze. Wykazywali się odwagą w boju i głębokim uduchowieniem. W Europie stali się częścią kultury popularnej, w Japonii są do dziś nieodzownym elementem etosu wojownika. Samuraje, bo o nich mowa, stanowią temat wystawy „Świat japońskich rycerzy”, którą można podziwiać w Willi Caro w Gliwicach.

Paweł Czechowski

Recenzje

Conn Iggulden - „Zdobywca. Narodziny imperium” - recenzja i ocena

Co ma wspólnego Juliusz Cezar z Dżyngis-chanem? Wielcy wodzowie, politycy, twórcy imperium…? Być może. Ale przede wszystkim obie postaci łączy literacki interpretator ich losów czyli Conna Igguldena. Po świetnym czteroksięgu sprzed lat poświęconym boskiemu Juliuszowi, czeka nas teraz równie ciekawy pięcioksiąg o Dżyngis-chanie. Tak przynajmniej wynika z pierwszej części.

Michał Staniszewski

Newsy

Rezydencję księcia Rusi odkryto w Chełmie

Podczas wykopalisk na Górze Katedralnej w Chełmie archeolodzy odkryli unikatową, książęcą rezydencję z XIII w. Jej architektoniczny styl nawiązuje do budowli z Węgier i... zamków wznoszonych przez krzyżowców na Bliskim Wschodzie.

Nauka w Polsce

Multimedia

Bolesław Kędzierzawy – drugi syn Bolesława Krzywoustego Video

Wygnał swojego najstarszego brata i jako drugi zasiadł na tronie senioralnym. Kim był Bolesław IV Kędzierzawy? Zapraszamy do obejrzenia video na ten temat.

Historia Na Szybko

Wywiady

Herosi mitów germańskich: dzicy, tajemniczy, a nawet straszni

Kim byli herosi mitów germańskich? Czy Germanowie są podobni do dawnych Słowian? Jak napisać książkę, która ma trafić do szerokiego grona odbiorców, ale i do bardziej wymagającego czytelnika? O tym wszystkim, ale nie tylko, rozmawiam z Arturem Szrejterem przy okazji premiery jego najnowszej książki „Herosi mitów germańskich”.

Maciej Zaremba

Newsy

Srebrną biżuterię sprzed tysiąca lat znaleziono w Czermnie

Bogaty zbiór srebrnej biżuterii z okresu od IX do XIII w., znaleziono podczas wykopalisk w Czermnie na Lubelszczyźnie. Według naukowców znaleziska świadczą o początku państwowości Polski i Rusi.

Nauka w Polsce

Artykuły

Nauka czy zabobon? Polska astronomia przed Kopernikiem

Czy Mikołaj Kopernik dałby radę wstrzymać Słońce i ruszyć Ziemię, gdyby nie jego uczeni poprzednicy?

Igor Rosa

Artykuły

Skromne początki Zakonu Krzyżackiego

19 listopada 1190 r., podczas oblężenia Akki ufundowano skromny szpitalik dla chorych przybyszów z Niemiec, aby opiekowali się nimi bracia znający ich język. Nikt nie przypuszczał wtedy, że z tej niewielkiej wspólnoty powstanie kiedyś zakon, który stworzy świetnie zorganizowane państwo, stanowiące zagrożenie dla władców polskich.

Monika Juzepczuk

Artykuły

Potomkowie Wandalów, pogromcy Cezara… Legendarne dzieje Polaków

Według średniowiecznych uczonych Polacy pobili Cezara, a od Noego dzieliło ich w prostej linii 13 pokoleń. Na ile możemy dać wiarę ówczesnym kronikom?

Antoni Olbrychski

Multimedia

Władysław Wygnaniec – pierwszy z książąt dzielnicowych Video

Dlaczego Władysław, najstarszy syn Bolesława Krzywoustego i pierwszy senior w czasie rozbicia dzielnicowego, otrzymał przydomek „Wygnaniec”? Zapraszamy do obejrzenia video na ten temat.

Historia Na Szybko

Artykuły

Odzyskana perła płockiego średniowiecza? O losach niezwykłej biblioteki

Korzenie Archiwum Diecezjalnego w Płocku sięgają czasów wczesnego średniowiecza. W czasie drugiej wojny światowej hitlerowcy zrabowali większość jego najcenniejszych zbiorów, wśród których znajdowała się kolekcja średniowiecznych rękopisów. Niektóre z nich nie przepadły jednak bezpowrotnie.

Norbert Gołdys

Artykuły

Rycerz bez skazy – prawda czy fikcja?

Szlachetni rycerze w lśniących zbrojach do dziś rozpalają wyobraźnię tłumów. Tylko co ten wizerunek ma wspólnego z prawdą?

Antoni Olbrychski

Recenzje

„Sagi islandzkie. Zarys dziejów literatury staronordyckiej” – red. J. Morawiec, Ł. Neubauer – recenzja i ocena

Islandzkie sagi są niezwykłym gatunkiem literackim nie tylko ze względu na intrygującą tematykę i ciekawą formę. Powstające w średniowieczu, już w XX w. stały się filarem uzyskanej przez Islandię niepodległości, a opisane w nich historie są stale obecne w życiu współczesnych Islandczyków.

Przemysław Chudzik

Artykuły

Flirt, zabawa i wielka polityka - życie codzienne na średniowiecznym zamku

Jak można było ogrzać średniowieczny zamek? I dlaczego mistrz krzyżacki lubił gościć karłów na swoim dworze? Średniowieczny zamek nie był tylko obronną fortecą. To właśnie wokół niego toczyło się życie towarzyskie ówczesnych elit.

Antoni Olbrychski

…

Pierwszy polski
portal historyczny

Zamów newsletter

Zapisz się, aby otrzymywać przegląd najciekawszych tekstów prosto do skrzynki mailowej. Tylko wartościowe treści, zawsze za darmo.

Zamawiając newsletter, wyrażasz zgodę na użycie adresu e-mail w celu świadczenia usługi. Usługę możesz w każdej chwili anulować, instrukcję znajdziesz w newsletterze.

Portal

Histmag.org - o nas

Kontakt

Tematy

Wesprzyj nas!

Polecamy

Nasze e-booki i audiobooki

Współpraca